Sierpień 2026 przyniósł jednocześnie rekordowe ciepło i wilgoć

Sierpień 2026 zapisał się w danych nie tylko jako wyjątkowo gorący, lecz także jako miesiąc z rekordową ilością wody w atmosferze. Analiza oparta na reanalizie ERA5 wskazała, że był to najcieplejszy sierpień w historii tego zbioru danych: globalna temperatura była o 1,65°C wyższa od poziomu przedindustrialnego i o 0,14°C wyższa niż w sierpniu 2024 r. Równocześnie był to najbardziej wilgotny miesiąc w całym zapisie, jeśli chodzi o zawartość pary wodnej w atmosferze. 16

Najlepiej udokumentowane wyjaśnienie jest złożone. Długotrwałe ocieplenie wywołane działalnością człowieka podniosło podstawowy poziom temperatur i wilgotności, a szybko rozwijające się El Niño dodało krótkoterminowy impuls do globalnego ciepła i wpłynęło na układy pogody. Taka kombinacja zwiększa potencjał groźnego stresu cieplnego oraz — tam, gdzie powstają burze — bardzo intensywnych opadów. Nie oznacza to jednak, że sama globalna temperatura wyjaśnia konkretną powódź, falę upałów czy burzę.

Ciepło i wilgoć rosły równocześnie

W cieplejszym świecie pogoda zaczyna z wyższego poziomu energetycznego. Wyższa temperatura sprzyja parowaniu z oceanów i lądów, a cieplejsze powietrze może zawierać więcej pary wodnej. Gdy układ pogodowy zmusza takie wilgotne powietrze do wznoszenia się i skraplania, dostępna jest większa ilość wody dla opadów.

W sierpniu oba te elementy osiągnęły skrajne wartości: rekordową dla sierpnia temperaturę globalną i rekordową ilość pary wodnej w atmosferze w analizie ERA5. 16 To ważne także dla zdrowia. Zagrożenie podczas upału nie zależy wyłącznie od temperatury powietrza: wysoka wilgotność utrudnia odparowywanie potu, a więc naturalne chłodzenie organizmu.

Rekord należy jednak rozumieć właściwie. Wartość 1,65°C to miesięczne odchylenie w jednym zbiorze danych, a nie stwierdzenie, że długoterminowy próg temperaturowy porozumienia paryskiego został trwale przekroczony. Przy porównywaniu rekordów znaczenie mają użyty zbiór danych, okres odniesienia i długość okresu uśredniania.

Powódź w Bright Angel Canyon: lokalna katastrofa na cieplejszym, wilgotniejszym tle

Błyskawiczna powódź z 29 sierpnia w Wielkim Kanionie Kolorado pokazuje, jak niebezpieczna może być atmosfera nasycona wilgocią, gdy lokalne warunki ułożą się wyjątkowo niekorzystnie. Badacze z Center for Western Weather and Water Extremes podali, że tropikalna wilgoć związana z burzą tropikalną Karina została przeniesiona na północ do wschodniej części Wielkiego Kanionu. Zasiliła ona monsunowe opady i nagłą powódź wzdłuż potoku Bright Angel Creek. Zginęły co najmniej dwie osoby, a co najmniej 80 wymagało ratunku. 1

Bezpośrednie przyczyny miały charakter regionalny i lokalny: monsunowa wilgoć, intensywny krótkotrwały deszcz, stroma rzeźba kanionu oraz stan zlewni. W relacjach wskazywano również na suszę i ślad po wcześniejszym pożarze jako czynniki sprzyjające szybkiemu spływowi wody i spływom rumowiskowym. 15

To rozróżnienie jest kluczowe. Ocieplenie klimatu może zwiększać prawdopodobieństwo gorącego i wilgotnego tła, ale nie zastępuje wyjaśnienia konkretnego przebiegu burzy, czasu opadów, ukształtowania terenu i właściwości powierzchni, które zamieniły deszcz w śmiertelną powódź.

Dlaczego El Niño znalazło się w centrum prognoz

El Niño to powtarzający się układ oddziaływań oceanu i atmosfery na Pacyfiku, który może podnosić średnią temperaturę globalną i zmieniać sezonowe prawdopodobieństwo określonych typów pogody. Na początku września Światowa Organizacja Meteorologiczna (WMO) informowała, że rozwijające się zjawisko ma się nasilać i z niemal 100-procentowym prawdopodobieństwem utrzymać się co najmniej do lutego 2027 r. WMO zaznaczała, że przy utrzymaniu tej trajektorii mogłoby być silniejsze niż jakiekolwiek zjawisko od początku nowoczesnych obserwacji.

Była to prognoza, a nie przesądzony fakt. Pomagała jednak wyjaśnić, dlaczego naukowcy oczekiwali utrzymywania się podwyższonego globalnego sygnału ciepła i dlaczego szczególnie ciepły mógł być rok 2027. Pełny wpływ El Niño na średnią temperaturę globalną często ujawnia się z opóźnieniem, po rozwoju ocieplenia oceanu.

Czy 2026 miał szansę zostać najcieplejszym rokiem?

Odpowiedź zależała od zbioru danych i momentu wykonania prognozy. W czerwcowej aktualizacji Berkeley Earth prawdopodobieństwo rekordowo ciepłego 2026 r. oszacowano na około 12%. W lipcu, wraz ze wzrostem pewności prognoz El Niño, podniesiono je do około 69%. Kolejny szacunek cytowany przez klimatologa Zeke’a Hausfathera wskazywał po sierpniu na prawdopodobieństwo bliskie 75%.

Zmiany tych ocen przypominają, że prawdopodobieństwa pozycji w rocznym rankingu są wynikami modeli, a nie końcowymi obserwacjami. Najostrożniejszy wniosek na tamtym etapie był taki, że sierpień i rozwijające się El Niño wyraźnie zwiększyły szansę na rekordowy rok, lecz ostateczny ranking nadal zależał od kolejnych miesięcy i aktualizacji niezależnych zbiorów danych.

Europejskie upały pokazały skalę zagrożenia

Skutki silnego upału w Europie były odczuwalne jeszcze przed końcem sierpnia. Francja odnotowała najcieplejsze lato w historii pomiarów — wynikało to z wypowiedzi minister środowiska i danych Météo-France. Włoska Narodowa Rada Badań Naukowych podała z kolei, że było to najcieplejsze lato we Włoszech od 1950 r.; średnia temperatura od czerwca do sierpnia wyniosła 24,3°C.

Wstępne dane o śmiertelności unaoczniły również, jak groźne bywają długie okresy wysokiej temperatury. Dane raportowane na podstawie EuroMOMO wskazywały na ponad 10 tys. nadmiarowych zgonów w Europie podczas wczesnej fali upałów. To miara liczby zgonów ze wszystkich przyczyn powyżej oczekiwanego poziomu, a nie potwierdzona liczba zgonów bezpośrednio przypisanych upałowi; dane były też wciąż uzupełniane.

Co silne El Niño mogło oznaczać dla zimy

El Niño zmienia prawdopodobieństwo wystąpienia określonych wzorców, lecz nie gwarantuje jednakowej pogody w każdym miejscu. W Stanach Zjednoczonych silne El Niño zwykle sprzyja aktywniejszemu południowemu szlakowi niżów: w części południa bardziej prawdopodobne są warunki chłodniejsze i wilgotniejsze, a w pasie północnym — cieplejsze i suchsze.

Znacznie ostrożniej należy traktować szerokie zapowiedzi wyjątkowo mokrej lub burzowej zimy w całej Europie i Azji Wschodniej. Sezonowy przebieg pogody zależy także od prądu strumieniowego, regionalnych warunków oceanicznych i innych układów cyrkulacji. Praktyczny wniosek nie brzmi więc, że konkretne miejsce na pewno doświadczy powodzi lub ponadprzeciętnych opadów, lecz że bardzo silne El Niño może wyraźnie przesunąć rozkład ryzyka — dlatego warto śledzić oficjalne prognozy regionalne.

Najważniejszy wniosek

Sierpień 2026 był wyjątkowy, bo rekordowe ciepło zbiegło się z rekordową ilością wilgoci w atmosferze. Nie stworzyło to każdej lokalnej katastrofy, ale podniosło bazowy poziom ryzyka, na którym stres cieplny, ulewy i gwałtowne powodzie mogą być bardziej dotkliwe. Przy prognozowanym utrzymywaniu się El Niño do początku 2027 r. kluczowe pytanie dotyczyło nie tego, czy zmienność klimatyczna i długofalowe ocieplenie mają znaczenie, lecz tego, jak ich współdziałanie przełoży się na poszczególne regiony, pory roku i szczególnie narażone społeczności. 16