AI podważa prostą definicję bessy. Sam spadek o 20% już nie wystarcza

Spadek o 20% od ostatniego szczytu od lat jest na Wall Street prostym sygnałem: bessa. Boom wokół sztucznej inteligencji pokazał jednak, że w przypadku bardzo zmiennych indeksów technologicznych taka etykieta może nie mówić całej prawdy.

Indeks może spaść o jedną piątą po wyjątkowo silnym rajdzie, a jednocześnie nadal notować pokaźny wzrost od początku roku. Nie znaczy to, że przecenę należy ignorować. Oznacza natomiast, że sama liczba 20% nie rozstrzyga, czy rynek przechodzi zwykłą korektę, chwilowy szok zmienności, czy zaczyna trwały spadek oparty na pogorszeniu fundamentów.

Dlaczego zasada 20% przestaje wystarczać

Konwencjonalna definicja jest jasna: indeks wchodzi na rynek niedźwiedzia, gdy traci co najmniej 20% względem niedawnego maksimum. Philadelphia Semiconductor Index, znany jako SOX i śledzący akcje producentów półprzewodników, przekroczył ten próg po spadku z rekordowego poziomu osiągniętego pod koniec czerwca. 1

Problemem jest punkt odniesienia. W relacjach z lipcowej wyprzedaży wskazywano, że nawet na dołkach SOX oraz południowokoreański indeks KOSPI pozostawały odpowiednio około 46% i 25% powyżej poziomów z początku roku. 25 Opis oparty wyłącznie na dystansie od ostatniego rekordu pomija więc skalę wcześniejszego wzrostu.

Spółki powiązane z AI są szczególnie podatne na takie zjawisko. Oczekiwania dotyczące wydatków na sztuczną inteligencję potrafią szybko podbijać wyceny producentów chipów i firm technologicznych. Zarazem wysokie wyceny oraz koncentracja inwestorów w popularnym temacie mogą powodować nagłe odwroty. W efekcie jeden stały próg 20% wrzuca do tej samej kategorii dwa zupełnie różne zdarzenia: krótką korektę po silnym rajdzie i długotrwały spadek wynikający z pogorszenia fundamentów.

Dlaczego określenie SOX lub KOSPI mianem bessy może mylić

W sensie technicznym określenie może być poprawne: oba indeksy dotknęły zwyczajowego progu spadku. Bez szerszego kontekstu jest jednak niepełne.

Zwykle z bessą kojarzy się utrzymująca się, szeroka słabość rynku, często połączona z pogarszającymi się warunkami gospodarczymi lub obniżaniem prognoz zysków firm. Szybki spadek o 20% w indeksie, który od początku roku jest nadal mocno na plusie, może natomiast przede wszystkim odzwierciedlać zmienność bardzo silnego trendu.

To szczególnie ważne dla indeksów skupionych na konkretnych sektorach. SOX obejmuje spółki półprzewodnikowe, a KOSPI ma istotną ekspozycję na duże firmy technologiczne i producentów chipów. Ich notowania mogą sygnalizować zmianę ocen popytu na AI i poziomu wycen, ale nie przesądzają automatycznie o porównywalnym spowolnieniu całej gospodarki czy szerokiego rynku akcji. Reuters informował, że właśnie w takich sytuacjach stratedzy uznają obecne etykiety rynkowe za potencjalnie mylące.

Ryzyko związane z mocną etykietą

Nazwy stosowane na rynku wpływają na zachowanie inwestorów. Określenie „bessa” może zostać odebrane jako potwierdzenie trwałej zmiany ryzyka i skłonić do defensywnego ustawienia portfela albo sprzedaży aktywów.

Taka reakcja może być uzasadniona, gdy słabną prognozy zysków, pogarszają się warunki kredytowe i spowalnia gospodarka. Jeśli jednak spadek jest głównie gwałtowną korektą w bardzo zmiennym segmencie, decyzja podjęta wyłącznie pod wpływem etykiety może oznaczać wyjście po stracie i pominięcie późniejszego odbicia. Ważniejsze od samego przekroczenia 20% jest pytanie, czy dane potwierdzają trwałą zmianę trendu i fundamentów.

Kontekst historyczny również przemawia za ostrożnością. Od 1928 r. bessy na indeksie S&P 500 trwały średnio 289 dni, czyli około 9,6 miesiąca — wynika z danych Hartford Funds cytowanych w relacjach dotyczących tej debaty. 5

Jak lepiej oceniać, czy mamy do czynienia z bessą

Nie ma jednej powszechnie uznanej alternatywy dla reguły 20%. Stratedzy proponują raczej łączenie kilku miar.

1. Czas trwania i trwałość spadku

Spadek, który sięga 20% i szybko zostaje odrobiony, przekazuje inną informację niż przecena trwająca tygodniami lub miesiącami. Część strategów uważa, że aby potwierdzić bessę, słabość rynku powinna się utrzymać. 5

2. Skala spadku względem typowej zmienności indeksu

Stały próg procentowy traktuje tak samo zazwyczaj stabilny rynek oraz bardzo zmienny indeks półprzewodników. Jedna z propozycji zakłada porównanie przeceny z roczną historyczną zmiennością indeksu w ujęciu rocznym. Według tego kryterium SOX musiałby spaść o ponad 44%, aby można było mówić o bessie — wskazuje propozycja stratega Steve’a Sosnicka. 3

Nie jest to uniwersalny standard, ale dobrze pokazuje sedno problemu: dla jednej klasy aktywów ruch o 20% może być relatywnie typowy, a dla innej — wyjątkowy.

3. Potwierdzenie trendu przez analizę techniczną

Średnie kroczące pomagają ocenić, czy słabość staje się trwałym trendem, czy pozostaje epizodem. Długotrwałe utrzymywanie się notowań poniżej powszechnie obserwowanych średnich może wskazywać na bardziej zakorzeniony trend spadkowy. Szybki powrót powyżej nich może z kolei sugerować, że szerszy trend nie został przełamany.

Część inwestorów wykorzystuje też poziomy zniesień Fibonacciego jako potencjalne strefy wsparcia i oporu po dużym ruchu cen. Nie są one prognozą, lecz przełamanie takich poziomów w połączeniu ze słabnącym układem średnich kroczących może wzmacniać argument za głębszym pogorszeniem technicznym. Reuters zaznacza, że traderzy używają zniesień Fibonacciego do wyznaczania obszarów, do których rynki często wracają po silnych ruchach.

4. Wyniki firm, stopy procentowe i cykl gospodarczy

Wykresy należy skonfrontować z fundamentami. Warto sprawdzić, czy obniżane są prognozy zysków spółek, czy wyceny są korygowane, czy stopy procentowe mogą pozostać restrykcyjne oraz czy osłabiają się wzrost gospodarczy, warunki kredytowe albo cykl koniunkturalny.

Korekta bardziej przypomina trwały problem strukturalny, gdy spadkom cen towarzyszą szerokie cięcia oczekiwań dotyczących zysków, zaostrzanie warunków finansowych i oznaki słabości gospodarki. W badaniu Reutersa stratedzy wskazywali na bazową zmienność, długość przeceny oraz ogólny kierunek gospodarki jako istotne elementy oceny wykraczającej poza sam procentowy próg.

5. Szerokość rynku i jego kondycja

Warto też patrzeć poza najbardziej popularne akcje AI i producentów chipów. Wąska wyprzedaż w zatłoczonym temacie inwestycyjnym to coś innego niż spadek obejmujący wiele sektorów, spadająca płynność i powszechne obniżki prognoz zysków. Szerokość rynku pomaga odróżnić presję na jedną modną grupę spółek od ogólnej utraty zaufania do rynku.

Wniosek dla inwestorów

Reguła 20% nadal jest użytecznym i łatwo zrozumiałym alarmem: indeks mocno oddalił się od szczytu. Nie jest jednak samodzielną diagnozą stanu rynku ani gospodarki.

W przypadku zmiennych indeksów silnie powiązanych z AI bardziej miarodajna ocena powinna uwzględniać czas trwania spadku, jego skalę względem normalnej zmienności, potwierdzenie trendu w analizie technicznej, perspektywy zysków, stopy procentowe, warunki gospodarcze oraz szerokość rynku. Taki obraz lepiej pozwala odróżnić ostrą korektę po rajdzie napędzanym przez AI od trwałego, strukturalnego załamania. 5