Szef praw człowieka ONZ: AI potrzebuje „żelaznych” gwarancji bezpieczeństwa

Volker Türk, wysoki komisarz ONZ ds. praw człowieka, ostrzegł 7 września przed Radą Praw Człowieka ONZ w Genewie, że zaawansowana sztuczna inteligencja może stać się „zagrożeniem egzystencjalnym dla ludzkości”. Jego zdaniem rządy i firmy powinny już teraz wprowadzić egzekwowalne zabezpieczenia. Było to jego pierwsze wystąpienie przed 47-osobową Radą po uzyskaniu bezprecedensowej drugiej czteroletniej kadencji. 17

AI szybciej niż mechanizmy kontroli

Türk wskazał, że potężne systemy AI mogłyby zakłócić funkcjonowanie infrastruktury krytycznej, komunikacji, podstawowych usług i instytucji demokratycznych. Zażądał „żelaznych” gwarancji bezpieczeństwa, wiążących reguł, niezależnego nadzoru oraz uzgodnionych międzynarodowo czerwonych linii. Miałyby one obejmować państwa, firmy, twórców technologii i cały łańcuch dostaw AI. 47

Przekonywał, że możliwości AI rozwijają się szybciej niż zabezpieczenia. Jako przykład wskazywano zgłoszony incydent związany z Hugging Face, mający pokazywać ryzyko udostępniania systemów lub ich zdolności przed wdrożeniem odpowiednich ograniczeń. Türk ostrzegł również przed skupieniem decydującej władzy nad AI w rękach niewielkiej grupy liderów korporacyjnych. 17

Detencja imigracyjna w USA i broń autonomiczna

Wysoki komisarz domagał się rozliczenia około 23 zgonów w amerykańskiej detencji imigracyjnej od początku 2026 r. Wezwał też USA, by nie deportowały ludzi do miejsc, w których grozi im nieodwracalna krzywda. Wyraził ponadto zaniepokojenie doniesieniami o planach wyposażenia funkcjonariuszy imigracyjnych w rękawice rażące prądem, co — jak ostrzegał — mogłoby zwiększać przemoc. 812

Türk potępił trwające rosyjskie ataki na Ukrainę i powiedział, że jest przerażony doniesieniami o w pełni autonomicznych dronach, które miały zabić trzy osoby. Zaapelował o międzynarodowy zakaz systemów uzbrojenia zdolnych wybierać i zabijać ludzi bez istotnego udziału człowieka w podejmowaniu decyzji. 1

Egzekucje, wojny i odpowiedzialność biznesu

W odniesieniu do Iranu Türk skrytykował wzrost liczby egzekucji i wyroków śmierci, w tym w sprawach związanych z bezpieczeństwem państwa. Jego biuro informowało wcześniej o co najmniej 56 egzekucjach na takich zarzutach od 19 marca. 4

Zaznaczył też, że na świecie trwa obecnie ponad 60 konfliktów zbrojnych z udziałem co najmniej jednego państwa — najwięcej od zakończenia II wojny światowej. Biuro ONZ ds. praw człowieka ma dokładniej badać i ujawniać rolę firm, finansistów oraz innych interesów gospodarczych, które Türk określił jako „graczy z cienia” napędzających konflikty. 1

W sprawie Izraela i okupowanego Zachodniego Brzegu wezwał państwa do wstrzymania transferów broni, jeśli istnieje ryzyko naruszeń prawa międzynarodowego. Firmy powinny natomiast zakończyć działalność wspierającą osiedla. Türk przypomniał o planowanej aktualizacji ONZ dotyczącej przedsiębiorstw powiązanych z izraelskimi osiedlami na okupowanym Zachodnim Brzegu. ONZ uznaje te osiedla za sprzeczne z prawem międzynarodowym, czemu Izrael zaprzecza. 513