AI ma pomóc samolotom omijać smugi kondensacyjne. Cathay Pacific testuje rozwiązanie Google

Nie chodzi o pełne zmienianie trasy

Cathay Pacific testuje z Google system, który ma pomóc ograniczać powstawanie trwałych smug kondensacyjnych — białych śladów za samolotami, które w określonych warunkach nie znikają szybko, lecz rozlewają się w chmury przypominające cirrus i zatrzymują część ciepła uciekającego z Ziemi. 85

Praktyczne działanie jest stosunkowo proste: zamiast wyznaczać wielkie objazdy, załoga i dyspozytorzy mogą rozważyć niewielką zmianę wysokości lotu. Samolot ma przelecieć nieco wyżej lub niżej niż cienka, silnie wilgotna warstwa powietrza, w której spaliny łatwo tworzą długotrwałą smugę. 812

Co dokładnie robi AI Google

System Google łączy dane o rejsach, wielkoskalowe dane meteorologiczne oraz obrazy satelitarne analizowane z użyciem modelu widzenia komputerowego. Na tej podstawie wskazuje strefy, w których smugi są prawdopodobne, oraz szacuje ich potencjalny wpływ ocieplający nawet na 48 godzin naprzód. 2

Prognoza opiera się na dwóch uzupełniających się modelach:

• model uczenia maszynowego przewiduje prawdopodobieństwo warunków sprzyjających smugom;
• model fizyczny CoCiP (Contrail Cirrus Prediction) szacuje ich efekt ocieplający. 6

To ważne rozróżnienie: celem nie jest unikanie każdej widocznej smugi za wszelką cenę, lecz przede wszystkim tych, które mogą utrzymywać się długo i mieć relatywnie duży wpływ klimatyczny.

Pierwsze wyniki: około 40% mniej efektu ocieplającego

Pilotaż rozpoczęty pod koniec 2025 r. objął ponad 80 lotów Cathay Pacific. Według szacunków Google zastosowanie tras lub wysokości rekomendowanych przez system pozwoliło ograniczyć ocieplający wpływ smug o około 40%. 820

To obiecujący wynik, ale warto traktować go ostrożnie. Jest to wczesne oszacowanie firm, oparte m.in. na analizie satelitarnej, a nie końcowy, niezależnie powielony rezultat dla regularnych operacji całej floty. 84

W osobnym badaniu operacyjnego unikania smug w lotnictwie komercyjnym grupa lotów objętych działaniem miała o 63,6% mniej wykrywalnych smug niż grupa kontrolna — cztery wobec jedenastu. 1

Testy w Azji i na bardzo długich trasach

Cathay Pacific jest pierwszym komercyjnym partnerem lotniczym Google w Azji w projekcie unikania smug. Próby obejmują operacje ultradługodystansowe, a doniesienia wskazują także na korytarz Hongkong–Singapur jako istotny w pierwszym etapie testów. 813

Druga faza ma być prowadzona z organizacją non-profit Contrails.org i objąć ultradługie połączenia azjatyckie oraz transpacyficzne. Plan zakłada również randomizowane badanie kontrolowane, które ma sprawdzić, czy metoda działa wiarygodnie w szerszej codziennej eksploatacji. 1011

Jest to istotny sprawdzian, ponieważ modele i obserwacje rozwijane wcześniej głównie dla USA oraz północnego Atlantyku muszą zostać zweryfikowane w innej meteorologii, przy odmiennym ruchu lotniczym i ograniczeniach kontroli ruchu powietrznego. 38

Dlaczego niewielka zmiana wysokości może mieć znaczenie

Smugi kondensacyjne nie powstają jednakowo na całej trasie. Szczególnie istotne są wąskie warstwy lodowo przesyconego powietrza na wysokości przelotowej. Jeśli prognoza poprawnie wskaże takie miejsce, nawet mała pionowa korekta może pozwolić ominąć problem bez wielokilometrowego objazdu. 812

Zaletą tej metody jest to, że może być wdrażana z obecną flotą i obecnym paliwem. Wymaga jednak dobrych prognoz, odpowiedniego planowania lotu, zgody kontroli ruchu lotniczego oraz zachowania pełnego marginesu bezpieczeństwa.

Analizy przywoływane przez ICAO — organizację ONZ ds. lotnictwa cywilnego — wskazują, że celowanie tylko w najbardziej szkodliwe klimatycznie smugi może dawać duże korzyści przy relatywnie małym wzroście zużycia paliwa. W jednym z cytowanych badań redukcji wymuszania klimatycznego smug o 73% towarzyszył wzrost zużycia paliwa o 0,11%. 7

To uzupełnienie, nie zamiennik SAF

Unikanie smug nie zmniejsza ilości CO2 powstającego przy spalaniu paliwa lotniczego. Dlatego nie zastąpi ani poprawy efektywności samolotów, ani zrównoważonego paliwa lotniczego SAF (Sustainable Aviation Fuel), ani w dłuższej perspektywie wymiany floty. 12

Może jednak działać jako narzędzie krótkoterminowe: ograniczać ważną część nie-CO2 wpływu lotnictwa na klimat, zanim nowe paliwa i technologie staną się szeroko dostępne. SAF może obniżać emisję sadzy, a przez to skłonność do tworzenia smug, ale nie eliminuje ich całkowicie i nie zastępuje precyzyjnego prognozowania. 12

O powodzeniu projektu zdecyduje skala wdrożenia: trafność prognoz, możliwość bezpiecznego zatwierdzania zmian wysokości oraz to, czy dodatkowe spalanie paliwa pozostanie mniejsze niż korzyść klimatyczna wynikająca z unikniętej smugi. 78