MFW po G20: gospodarka światowa jest odporna, lecz wciąż podatna na wstrząsy

Gospodarka światowa poradziła sobie z energetycznym wstrząsem z Zatoki Perskiej lepiej, niż wcześniej się obawiano. Mimo to nie ma podstaw do ogłoszenia końca zagrożeń — taki był sens wystąpienia dyrektor zarządzającej Międzynarodowego Funduszu Walutowego, Kristaliny Georgiewej, po spotkaniu ministrów finansów i prezesów banków centralnych G20 w Asheville w USA.

MFW ocenia, że globalny wzrost w 2026 r. utrzymuje się w pobliżu 3%. Równocześnie zakłócenia na rynku energii, bardzo wysoki dług publiczny, zahamowanie spadku inflacji w części gospodarek oraz rosnące rentowności obligacji nadal mogą osłabić koniunkturę.

Szok energetyczny złagodniał, ale nie został rozwiązany

Zakłócenia w Cieśninie Ormuz wywołały poważny szok podażowy. Przed konfliktem przez ten szlak transportowano około jedną piątą światowych dostaw energii, a wcześniejsze informacje MFW wskazywały, że wojna zmniejszyła globalną podaż ropy o 13%. 41

Georgiewa oceniła, że gospodarka światowa przetrwała ten wstrząs lepiej od oczekiwań dzięki wykorzystaniu zapasów ropy i gazu, wzrostowi podaży spoza regionu Zatoki oraz działaniom ograniczającym popyt. Dodatkowym wsparciem był boom inwestycyjny związany ze sztuczną inteligencją, zwłaszcza w Stanach Zjednoczonych. Przed spotkaniem szefowa MFW opisywała sytuację jako przeciąganie liny między negatywnym energetycznym szokiem podażowym a pozytywnym impulsem popytowym z inwestycji.

Nie oznacza to jednak, że problem zniknął. Dalsze zakłócenia mogą ponownie podbić ceny energii i inflację — tym bardziej że część zapasów została już użyta jako bufor. Dostępne informacje uzasadniają ocenę, że szok energetyczny pozostaje nierozstrzygnięty, ale nie potwierdzają precyzyjnej prognozy MFW, że potrwa on do 2027 r., ani konkretnych twierdzeń dotyczących zimowego popytu lub zużycia energii przez centra danych.

Skąd wzrost blisko 3%?

Szacunek MFW na poziomie około 3% odzwierciedla większą od oczekiwanej odporność gospodarki światowej na zakłócenia dostaw energii. Nie jest to jednak obraz gospodarki wolnej od ryzyka. Na raz działały siły łagodzące i osłabiające wzrost:

• wykorzystanie rezerw, alternatywne źródła podaży i dostosowanie popytu ograniczyły natychmiastowe skutki szoku;
• inwestycje związane z AI wspierały aktywność gospodarczą;
• wyższe ceny energii, napięcia fiskalne i uporczywa inflacja pozostawały istotnymi zagrożeniami dla wzrostu.

Sama liczba „3%” nie oddaje więc kruchości sytuacji. Szok podażowy może jednocześnie podnosić ceny i hamować aktywność, ograniczając pole manewru rządów oraz banków centralnych.

Dług, inflacja i obligacje: główne ostrzeżenie MFW

Georgiewa zwróciła uwagę na zahamowanie dezinflacji oraz wzrost rentowności obligacji, który w części krajów sygnalizuje pogorszenie warunków finansowych. Szczególnie trudna jest sytuacja gospodarek rozwijających się i państw o niskich dochodach: wysokie potrzeby refinansowania, rosnące koszty obsługi długu i mniejsze finansowanie zewnętrzne mogą wypierać wydatki na infrastrukturę, zdrowie i edukację. To z kolei osłabia perspektywy wzrostu i stabilność zadłużenia.

Szefowa MFW wskazała również, że globalny dług publiczny zbliżył się do 100% światowego PKB — przekraczając poziomy obserwowane po II wojnie światowej — i ma dalej rosnąć. Wysokie zadłużenie oznacza mniejszą zdolność państw do reagowania na kolejny wstrząs: energetyczny, handlowy, klimatyczny czy finansowy.

AI pomaga dziś, lecz nie usuwa ryzyka

Inwestycje w sztuczną inteligencję są obecnie źródłem wsparcia dla globalnego popytu. Długofalowy wpływ AI na produktywność oraz stabilność finansową pozostaje jednak niepewny.

Wniosek dla polityki gospodarczej jest prosty: inwestycje napędzane przez AI nie mogą zastąpić odpowiedzialnej polityki makroekonomicznej. Potencjalne korzyści dla produktywności mogą być znaczące, ale ich trwałość, podział między gospodarki i konsekwencje dla sektora finansowego nie są jeszcze przesądzone.

Co MFW zaleca rządom i bankom centralnym?

Wiarygodna polityka fiskalna

Władze fiskalne powinny przedstawić przekonujące średniookresowe plany stabilizowania długu. Chodzi o to, by wysokie koszty finansowania i presja refinansowania nie ograniczały środków na niezbędne inwestycje publiczne.

Priorytet dla stabilności cen

Przy zatrzymaniu dezinflacji w części gospodarek i utrzymującej się wrażliwości cen energii banki centralne powinny pozostać skoncentrowane na swoich mandatach stabilności cen.

Szybsza restrukturyzacja długów państwowych

Georgiewa podkreśliła potrzebę sprawniejszych i skuteczniejszych procesów restrukturyzacji długu publicznego. Kwestia ta była jednym z tematów rozmów G20, a rosnące rentowności obligacji — jak zaznaczyła — stanowią problem zarówno dla gospodarek rozwiniętych, jak i najuboższych państw.

Reformy zwiększające produktywność

Rozmowy G20 koncentrowały się na podniesieniu potencjalnego tempa wzrostu. Georgiewa powiązała ten cel z priorytetami MFW: wzrostem produktywności, stabilnością długu oraz ograniczaniem globalnych nierównowag. Reformy poprawiające warunki inwestowania, aktywność zawodową, kwalifikacje pracowników i efektywność dostaw energii mogą zwiększyć odporność gospodarek na przyszłe wstrząsy.

Nierównowagi globalne i regulacje aktywów cyfrowych

Przywódcy finansowi G20 — z wyjątkiem Chin — poparli działania przeciw politykom i praktykom nierynkowym, które pogłębiają nadmierne i trwałe nierównowagi zewnętrzne. W oświadczeniu przewodniczącego wskazano, że nierównowagi te mogą wywoływać transgraniczne skutki uboczne, zwiększać podatność łańcuchów dostaw i tworzyć ryzyko gwałtownego, nieuporządkowanego dostosowania.

W odniesieniu do finansów cyfrowych G20 opowiedziało się za „odpowiedzialnymi i skutecznymi” ramami regulacyjnymi oraz nadzorczymi dla aktywów cyfrowych. Nie uzgodniono jednak szczegółowego zbioru przepisów ani harmonogramu ich wdrożenia. Uczestnicy spotkania odnotowali także prace nad transgranicznymi ryzykami i konsekwencjami globalnych stablecoinów.

Wniosek

Ocena Georgiewej nie była ani zapowiedzią globalnej recesji, ani stwierdzeniem, że kryzys minął. Wzrost blisko 3% pokazuje, że światowa gospodarka lepiej od oczekiwań oparła się silnym zakłóceniom energetycznym. Bufory, które pomogły — w tym wykorzystanie zapasów i dodatkowe dostawy — nie usuwają jednak podstawowych słabości.

Przekaz MFW dla G20 był zatem jasny: chronić stabilność cen, odbudowywać odporność finansów publicznych, szybciej rozwiązywać problemy nieobsługiwanego długu, realizować reformy podnoszące produktywność i współpracować w sprawie ryzyk transgranicznych, zanim nadejdzie kolejny wstrząs.