Blockchainy są już szybkie. Teraz kluczowa staje się uczciwość realizacji transakcji

Przepustowość przestała być głównym wąskim gardłem

Według a16z crypto podstawowy problem wydajności został w dużej mierze opanowany. Łączna przepustowość ważnych sieci blockchain wzrosła w ciągu pięciu lat z poziomu poniżej 25 do ponad 3400 transakcji na sekundę, a niektóre działające systemy deklarują zdolność obsługi dziesiątek tysięcy transakcji na sekundę. 1

To nie oznacza jednak, że sieć jest automatycznie gotowa na rynek finansowy. Dla inwestora, animatora rynku czy instytucji istotne jest nie tylko to, ile transakcji system potrafi przetworzyć, lecz również czy poprawne zlecenie zostanie uwzględnione szybko oraz czy jego miejsce w kolejce wynika z jasnych reguł, których nie da się zmieniać dla doraźnej korzyści.

Dlaczego wysoki TPS nie zapewnia dobrego wykonania

Wskaźnik TPS opisuje zdolność przetwarzania transakcji, a nie jakość ich wykonania. Jeżeli uczestnik rynku nie wie, czy jego zlecenie wejdzie do bloku, kiedy to nastąpi ani czy inne zlecenie nie zostanie wstawione przed nim, widoczna cena może przestać być aktualna zanim transakcja zostanie wykonana.

W takiej sytuacji animatorzy rynku muszą chronić się przed negatywną selekcją: mogą oferować mniejszą wielkość zleceń lub poszerzać spready. Użytkownicy końcowi otrzymują wtedy mniej korzystne i mniej przewidywalne wykonanie. To wniosek ekonomiczny wynikający z uznaniowości w ustalaniu kolejności transakcji, która umożliwia MEV; nie oznacza, że każdy przypadek MEV jest z definicji szkodliwy. 17

MEV: kto decyduje o kolejności, może wpływać na cenę

MEV (maximal extractable value, maksymalna wartość możliwa do wydobycia) odnosi się do korzyści, jakie można uzyskać dzięki wyborowi, opóźnianiu, wykluczaniu lub zmianie kolejności transakcji. Walidatorzy i podmioty budujące bloki mają w tym obszarze szczególne możliwości. 7

Klasycznym przykładem jest atak typu sandwich. Atakujący składa transakcję przed widoczną zamianą tokenów użytkownika, aby przesunąć cenę na swoją korzyść, a następnie przeprowadza odwrotną transakcję po zleceniu ofiary. Użytkownik kończy z gorszym kursem, często aż do granicy zaakceptowanego przez siebie poślizgu cenowego. 214

Skala zjawiska nie jest wyłącznie teoretyczna. Badania oszacowały straty użytkowników Ethereum z ataków sandwich na 174 mln USD w okresie 33 miesięcy. Inne badanie potwierdziło 3126 transakcji ofiar i 409 236 USD strat w listopadzie i grudniu 2024 r., również przy wykorzystaniu kanałów prywatnych. 149

Strong Chain Quality: ograniczyć władzę autora bloku

a16z proponuje koncepcję nazwaną Strong Chain Quality. Zwykła własność jakości łańcucha zakłada, że podmiot posiadający 3% stawki powinien w dłuższym okresie kontrolować w przybliżeniu 3% całej przestrzeni blokowej. 4

Silniejsza wersja tej zasady przenosi podobną proporcjonalność na poziom pojedynczego bloku. Chodzi o to, aby nawet aktualnie wybrany proponujący blok nie miał faktycznej pełnej kontroli nad jego zdolnością do sekwencjonowania transakcji. W praktyce protokół mógłby rezerwować lub przydzielać przestrzeń blokową poprzez szerszy mechanizm proporcjonalny do stawki, ograniczając możliwość wstawiania, opóźniania, wykluczania i przestawiania transakcji przez jedną stronę. 4

To ważne zastrzeżenie: Strong Chain Quality jest kierunkiem badawczym, a nie wdrożoną, uniwersalną gwarancją dla wszystkich blockchainów. 4

Regulacyjne spojrzenie na problem

Bank Rozrachunków Międzynarodowych (BIS) wskazywał, że władza walidatorów nad momentem i uwzględnianiem transakcji otwiera drogę do front-runningu oraz innych form manipulacji rynkowej. 7 Z kolei prace IOSCO dotyczące DeFi zwracają uwagę na konflikty interesów oraz ryzyka operacyjne i technologiczne. W debacie regulacyjnej wydobywanie MEV bywa porównywane z nadużyciami na tradycyjnych rynkach, zwłaszcza gdy zachowanie przypomina front-running, manipulację lub selektywny dostęp do informacji. 45

Czego uczy przykład Jito na Solanie

Jito na Solanie wdrożyło użyteczne, lecz częściowe zabezpieczenia. Jego infrastruktura bundle’ów pozwala na atomowe wykonanie transakcji w określonej kolejności. Opcjonalny mechanizm dontfront wymaga natomiast, aby chroniona transakcja znalazła się na pierwszej pozycji w każdym bundle’u, do którego trafi. Uniemożliwia to wyszukiwarce MEV umieszczenie własnej transakcji przed nią w tym samym bundle’u. 2316

Jito oferuje także niskie opóźnienia wysyłania transakcji oraz ochronę przed wykonaniem częściowo nieudanego zestawu operacji. 15 Są to realne narzędzia poprawiające jakość wykonania, ale ich skuteczność zależy od zakresu użycia i adopcji. Ochrona na poziomie bundle’u nie daje jeszcze gwarancji uwzględnienia transakcji, globalnego porządku ani pełnej odporności na cenzurę i wyciek informacji w całym protokole. 2315

Stawka rośnie wraz z udziałem instytucji

Wraz z użyciem funduszy ETF opartych na kryptoaktywach, stablecoinów, tokenizowanych aktywów i produktów skarbowych działających on-chain instytucje potrzebują cech bliższych tym, których oczekuje się od dojrzałej infrastruktury handlowej: równego dostępu, przewidywalnego wykonania, zasad możliwych do audytu oraz wiarygodnego zarządzania konfliktami interesów.

To właśnie dlatego a16z wskazuje niezawodny dostęp i przewidywalne przetwarzanie transakcji jako warunki konieczne dla instytucji, które chcą przenosić aktywa i handel do blockchainów. 1

Rozwiązanie nadal jest trudne

Silne gwarancje dotyczące uwzględniania i kolejności transakcji trzeba pogodzić z decentralizacją, niskimi opóźnieniami, odpornością na cenzurę, prywatnością i sprawną produkcją bloków. Prywatne przekaźniki, szyfrowanie lub opóźnianie ujawnienia transakcji, preconfirmations, aukcje, bundle’y i rozdzielenie roli proponującego blok od jego budowniczego mogą ograniczać konkretne formy MEV. Mogą jednak równocześnie tworzyć nowe zależności od pośredników, ryzyko koncentracji, opóźnienia lub pozostałe możliwości cenzury. 4715

Wniosek a16z crypto nie brzmi więc: „problem blockchainów został rozwiązany”. Brzmi raczej: szybkość przestała być jedynym decydującym parametrem. Jeśli sieci mają obsługiwać poważne rynki finansowe, kolejnym testem będzie uczciwe, przewidywalne i odporne na manipulację wykonanie transakcji.