Chiny zablokowały konsensus G20. Spór z USA podnosi stawkę przed rozmowami Xi–Trump

Jeden sprzeciw, ale szeroki konflikt

Sprzeciw Chin wobec oświadczenia przewodniczącego spotkania ministrów finansów i prezesów banków centralnych G20 należy odczytywać przede wszystkim jako zaostrzenie już trudnych negocjacji gospodarczych z USA. Nie jest natomiast dowodem, że oczekiwane spotkanie Xi Jinpinga z Donaldem Trumpem zostanie odwołane.

W Asheville w Karolinie Północnej Chiny jako jedyne nie poparły tekstu, który uzyskał wsparcie pozostałych uczestników. Dokument wzywał państwa do eliminowania „nierynkowych polityk i praktyk”, które pogłębiają nierównowagi zewnętrzne. 116

Dla administracji USA jest to określenie odnoszące się przede wszystkim do chińskiego modelu wzrostu opartego na eksporcie. Sekretarz skarbu Scott Bessent nazwał Chiny krajem z największą na świecie i „niezrównoważoną” nadwyżką na rachunku obrotów bieżących oraz stwierdził, że Pekin zablokował wspólny komunikat G20. 12

O co dokładnie spierano się na G20

Sporny tekst zakładał, że kraje z utrzymującymi się wysokimi nadwyżkami powinny ograniczać zniekształcenia hamujące krajową konsumpcję i wzmacniać prace nad problemem globalnych nierównowag. 116

Według relacji z rozmów chińskie zastrzeżenia wykraczały poza handel. Obejmowały także zapisy dotyczące bezpiecznej i przewidywalnej żeglugi przez cieśninę Ormuz, monitoringu prowadzonego przez Międzynarodowy Fundusz Walutowy oraz restrukturyzacji długu państwowego. 216

W praktyce pokazuje to, że sprawy gospodarcze i geopolityczne coraz trudniej rozdzielić. Waszyngton wykorzystuje forum wielostronne, by zwiększać presję na Pekin w sprawie przejścia od wzrostu napędzanego eksportem do wzrostu opartego bardziej na popycie wewnętrznym. 1 Chiny odbierają natomiast termin „nierynkowy” jako politycznie wymierzoną w nie ocenę — zwłaszcza w połączeniu z amerykańskimi taryfami oraz presją dotyczącą relacji gospodarczych Pekinu z Iranem.

Co to oznacza dla spotkania Xi–Trump

Publiczne doniesienia wskazują, że wrześniowe spotkanie Xi Jinpinga z Donaldem Trumpem jest oczekiwane. Brakuje jednak wystarczających podstaw, by uznać, że istnieje oficjalnie potwierdzony, szczegółowy program Białego Domu albo wspólnie uzgodniony termin 24 września. 2

Jeśli rozmowy się odbędą, ich najbardziej prawdopodobnymi tematami będą:

• taryfy celne i dostęp do rynków;
• chińska nadwyżka handlowa oraz polityka przemysłowa;
• minerały krytyczne;
• sankcje związane z Iranem i przepływy energii;
• Tajwan oraz szersze kwestie bezpieczeństwa;
• działania ograniczające ryzyko kolejnej rundy gospodarczych działań odwetowych.

To lista najbardziej prawdopodobnych punktów spornych, a nie ogłoszony przez obie strony porządek obrad.

Stanowisko USA przedstawiane przez Bessenta jest jasne: trwałe nadwyżki i nadmierna zależność od eksportu tworzą ryzyka dla światowej gospodarki, więc wymagają skoordynowanej reakcji. 1 Chiński sprzeciw sugeruje z kolei, że Pekin nie akceptuje języka, który jego zdaniem wskazuje go jako winowajcę i przenosi do finansowego formatu G20 spory strategiczne oraz geopolityczne. 216

G20 ma problem z konsensusem

Incydent wpisuje się w szerszy kryzys zdolności G20 do osiągania jednomyślności po 2022 r. Gdy koordynacja gospodarcza styka się z wojną, sankcjami, łańcuchami dostaw, polityką handlową czy rywalizacją mocarstw, uzgodnienie wspólnego języka staje się coraz trudniejsze.

Zamiast pełnego komunikatu po spotkaniu w Asheville opublikowano więc oświadczenie przewodniczącego, poparte przez wszystkich obecnych członków poza Chinami. 116

Test przed grudniowym szczytem w Miami

USA planują zorganizować szczyt przywódców G20 14–15 grudnia w Trump National Doral w Miami. 1 Szanse na treściwą deklarację końcową będą zależeć od tego, czy Waszyngton i Pekin zdołają wcześniej obniżyć temperaturę sporu — albo czy gospodarz ograniczy tekst do zagadnień, w których możliwy jest praktyczny kompromis.

Jeżeli nie dojdzie do takiego zbliżenia, bardziej realne pozostają: kolejne oświadczenie przewodniczącego z zastrzeżeniami, bardzo ogólny język konsensusu lub porozumienie jedynie w technicznych sprawach finansowych. Najtrudniejsze kwestie — nierównowagi handlowe, Iran i cieśnina Ormuz, rola MFW oraz restrukturyzacja długu — mogą pozostać poza wspólnym stanowiskiem.