Francja testuje Tesla FSD przed możliwym głosowaniem UE. Co sprawdzą dwie Tesle?

Francja rozpoczęła testy systemu Tesla Full Self-Driving (Supervised), czyli FSD (Supervised), w dwóch samochodach na francuskich drogach. Działanie to następuje po wcześniejszym sprzeciwie Paryża wobec dopuszczenia systemu w ówczesnej formie: francuskie władze wskazywały na możliwość przekraczania ograniczeń prędkości oraz niewystarczające zabezpieczenia zapewniające uwagę kierowcy. Celem jest zebranie własnych dowodów przed możliwym głosowaniem unijnego Komitetu Technicznego ds. Pojazdów Silnikowych 6 października. 1718

Co właściwie mają wykazać francuskie testy

To przede wszystkim niezależna weryfikacja regulacyjna, a nie pełne badanie bezpieczeństwa. Francuscy urzędnicy mogą sprawdzić, jak FSD (Supervised) zachowuje się na lokalnych drogach i w miejscowym ruchu, zamiast opierać się wyłącznie na materiałach Tesli oraz ocenie holenderskiego organu RDW.

Jest to istotne, ponieważ RDW wydał warunkową zgodę po 18 miesiącach prób na torach i drogach publicznych, a następnie powiadomił Komisję Europejską o zamiarze wystąpienia o szersze zastosowanie systemu. Po Holandii warunkowe zgody krajowe wydały Belgia, Dania, Estonia i Litwa. 1917

Wcześniejsze zastrzeżenia Francji były konkretne. Minister transportu Philippe Tabarot stwierdził, że system może umożliwiać jazdę powyżej limitu prędkości oraz nie daje wystarczającej pewności, że kierowca pozostanie uważny — szczególnie w złożonym środowisku miejskim. 18

Test z udziałem dwóch aut nie pozwoli sam w sobie wyliczyć wiarygodnego statystycznie wskaźnika kolizji. Może jednak niezależnie ocenić praktyczne zachowanie systemu: rozpoznawanie lokalnych warunków, stosowanie się do limitów oraz to, czy nadzór człowieka rzeczywiście działa.

Jak wyglądałaby decyzja dla całej UE

Ewentualne dopuszczenie systemu w całej Unii rozpatrywałby unijny Komitet Techniczny ds. Pojazdów Silnikowych. Wymagana jest większość kwalifikowana: co najmniej 55% państw członkowskich, reprezentujących zarazem co najmniej 65% ludności UE. 6

Warunkowe krajowe dopuszczenie FSD (Supervised) mają obecnie:

• Holandia,
• Belgia,
• Dania,
• Estonia,
• Litwa. 1719

Te decyzje krajowe nie przesądzają o zgodzie w skali całej Unii. Stanowisko Francji ma szczególne znaczenie, bo kraj ten otwarcie zakwestionował, czy FSD w obecnej konfiguracji spełnia wymagany próg bezpieczeństwa. 18

Co wynika z nowej deklaracji Tesli

Tesla opublikowała panel danych dowodowych przygotowany na podstawie art. 39, który — według firmy — wspierał holenderską zgodę. Producent podaje, że od kwietnia do sierpnia FSD (Supervised) przejechał w pięciu państwach z dopuszczeniem ponad 100 mln km, a wskaźnik kolizji był 4,1 razy niższy niż w Teslach prowadzonych ręcznie. 114

W swojej metodologii Tesla uznaje kolizję za zdarzenie z aktywnym FSD, jeśli funkcja była włączona w dowolnym momencie pięciu sekund poprzedzających zderzenie. 13

Publikacja panelu zwiększa dostępność części materiałów przedstawionych regulatorom, ale nie zmienia ich w niezależne, kontrolowane badanie naukowe. Reuters informował, że badacze bezpieczeństwa ruchu krytykowali publikowane przez Teslę porównania statystyczne jako potencjalnie mylące. Wyniki z realnego ruchu mogą zależeć m.in. od tras, kierowców, warunków jazdy i rodzaju ekspozycji na ryzyko. 2

Właśnie tu znaczenie ma francuski test. Korzystny dla Tesli wskaźnik kolizji może być istotną przesłanką, lecz regulatorzy muszą jeszcze rozstrzygnąć, czy dane da się niezależnie zweryfikować i czy ich wnioski można przenieść na drogi, gdzie system ma być używany.

Dlaczego ograniczenia prędkości są w centrum sporu

Szwedzki urząd transportowy zaapelował do UE, by nie zatwierdzać FSD (Supervised), dopóki nie zostanie usunięta możliwość przekraczania wykrytych limitów prędkości. Problem nie sprowadza się tylko do tego, że kierowca może wybrać niewłaściwą prędkość. Chodzi o ryzyko, że system wspomagania będzie w sposób systemowy ułatwiał zachowania sprzeczne z oznakowanymi limitami. 2

Francja zgłaszała podobny zarzut: FSD może dopasowywać prędkość do szybszego otaczającego ruchu, nawet jeśli jest ona wyższa od obowiązującego limitu. 18

Testy na francuskich drogach mają więc odpowiedzieć na podstawowe pytanie regulacyjne: czy system konsekwentnie działa jak asystent kierowcy przestrzegający przepisów, czy też dopuszcza zachowania prędkościowe, które dla władz są nie do zaakceptowania w zautomatyzowanej pomocy kierowcy.

Nadzór nad kierowcą jest równie ważny jak zachowanie auta

FSD jest oferowany jako system „Supervised”, co oznacza, że kierowca nadal odpowiada za obserwowanie drogi i przejęcie kontroli, gdy jest to konieczne. Dlatego jakość monitorowania kierowcy ma kluczowe znaczenie dla oceny bezpieczeństwa.

Francja wprost podważała wcześniej, czy zabezpieczenia Tesli są w stanie zagwarantować uwagę kierowcy w warunkach miejskich. 18 Próby drogowe mogą pozwolić obserwować, jak komunikaty, ostrzeżenia i oczekiwania dotyczące przejęcia kontroli działają w sytuacjach, w których człowiek powinien interweniować.

Nawet potwierdzony niski wskaźnik kolizji nie odpowiadałby sam w sobie na pytanie, czy system nadzorowany przez kierowcę jest wystarczająco bezpieczny. Regulatorzy muszą również ocenić, czy ludzie są realnie zdolni zapewnić ciągły nadzór wymagany przez ten system.

Dlaczego amerykańskie dochodzenia nadal są ważnym kontekstem

Europejskie władze podejmują decyzję na podstawie dowodów dotyczących europejskich dróg, ale sprawy prowadzone w USA pozostają istotnym kontekstem. Amerykańska agencja NHTSA badała FSD m.in. w związku z jego działaniem przy ograniczonej widoczności; w marcu rozszerzyła postępowanie obejmujące 3,2 mln pojazdów.

Śmiertelny wypadek z czerwca w Katy w Teksasie zwrócił uwagę, ponieważ aktywny był FSD (Supervised). Amerykańska Rada Bezpieczeństwa Transportu, NTSB, podała później, że odzyskane dane elektroniczne wskazują na ręczne wyłączenie działania systemu przez kierowcę poprzez pełne wciśnięcie pedału przyspieszenia, zanim auto uderzyło w dom.

Ustalenie to nie dowodzi, że FSD spowodował wypadek. Pokazuje jednak, jak złożone bywa przypisanie przyczyn wypadku w przypadkach systemów wspomagania wymagających nadzoru: śledczy muszą rozdzielić zachowanie systemu, działania kierowcy, warunki drogowe i moment ewentualnego przejęcia kontroli.

NHTSA analizowała także opóźnienia w obowiązkowym zgłaszaniu przez Teslę wypadków dotyczących zaawansowanych systemów wspomagania kierowcy i systemów autonomicznych.

Przejrzystość jest częścią pytania o dopuszczenie

RDW zapowiedział, że nie opublikuje kluczowych szczegółów testów FSD, powołując się na zasady ochrony informacji wrażliwych handlowo. Reuters informował też, że Tesla starała się utajniać podstawowe szczegóły wypadków w dokumentach składanych amerykańskim regulatorom. 19

Pozostaje zatem nieuniknione pytanie: jaka część dowodów powinna być publicznie dostępna, by regulatorzy i użytkownicy dróg mogli ocenić argumenty za szerokim wdrożeniem? Francuskie badania mogą dostarczyć dodatkowego niezależnego punktu odniesienia, ale nie zastąpią przejrzystej metodologii i jasno określonych wymagań bezpieczeństwa.

Wniosek

Francuskie testy nie są nową zgodą dla Tesla FSD. To próba ustalenia, czy dane holenderskiego RDW i Tesli wytrzymują ocenę z francuskiej perspektywy — zwłaszcza w kwestiach przekraczania prędkości, uwagi kierowcy i zachowania systemu w realnym ruchu.

Deklaracja Tesli o 4,1 razy niższym wskaźniku kolizji może wzmocnić jej argumentację, ale nadal opiera się na obserwacyjnym porównaniu przygotowanym przez samą firmę. Przed ewentualnym szerszym dopuszczeniem w UE kluczowe będzie to, czy regulatorzy uznają, że zachowanie systemu można niezależnie zweryfikować, że jest ono zgodne z przepisami drogowymi oraz że kierowca pozostaje faktycznie odpowiedzialny i zaangażowany. 1217