Europa wchodzi w sezon grzewczy nie tyle z natychmiastowym fizycznym brakiem paliw, ile z wyraźnie mniejszym marginesem bezpieczeństwa. Jednocześnie zaburzone są dostawy produktów naftowych z Zatoki Perskiej, rosyjska podaż diesla została ograniczona przez ataki na rafinerie i restrykcje eksportowe, a rynek LNG musi obsłużyć zarówno Europę, jak i Azję. Efekt to droższe i coraz bardziej odległe źródła zaopatrzenia.
Diesel jest dziś najwęższym gardłem rynku ropy
Najlepiej widać to po tzw. crack spreadzie, czyli różnicy między ceną diesla a ceną ropy, z której paliwo jest produkowane. To wskaźnik wartości i niedoboru mocy przerobowych oraz gotowego paliwa — nie po prostu wzrostu cen ropy.
W USA spread dla diesla osiągnął 17 sierpnia rekordowe 102,20 USD na baryłkę. W Europie marże także były rekordowo wysokie, ale przekraczały 90 USD na baryłkę pod koniec lipca — nie 100 USD.
6
17 Ta różnica jest istotna: europejski rynek jest bardzo napięty, jednak poziom ponad 100 USD dotyczył w przytoczonych danych rynku amerykańskiego.
Ormuz i Rosja uderzają w podaż z dwóch stron
Zakłócenia żeglugi przez cieśninę Ormuz utrudniają rafineriom z regionu Zatoki Perskiej wysyłkę paliw na światowe rynki. Według danych przytaczanych przez Argus Media, od marca z rynku ubyło około 700 tys. baryłek dziennie dostaw z powodu zakłóceń w Ormuz.
14
Równolegle ukraińskie ataki na rosyjskie rafinerie ograniczyły rosyjską produkcję paliw; od czerwca skala tego ubytku była szacowana również na około 700 tys. baryłek dziennie.
14 Europa już wcześniej w dużej mierze odcięła bezpośredni import rosyjskiego diesla, ale rosyjska podaż nadal wpływa na globalny bilans. Gdy jej brakuje, europejscy nabywcy konkurują o te same ładunki z Ameryki, Bliskiego Wschodu i Azji.
Dla Europy problem jest szczególnie dotkliwy, ponieważ region ma ograniczone możliwości szybkiego zwiększenia produkcji w rafineriach, a pozostaje zależny od importu diesla.
18 Zimą paliwo to jest potrzebne nie tylko w transporcie: zużywają je także przemysł, rolnictwo i część systemów ogrzewania.
Diesel z Korei Południowej: rzadki kierunek stał się opłacalny
Skalę napięcia pokazuje planowany transport około 90 tys. ton diesla z Korei Południowej do północno-zachodniej Europy. Nowy tankowiec Priamos ma dostarczyć ładunek prawdopodobnie do Wielkiej Brytanii albo Rotterdamu, a transakcję ułatwia Trafigura.
7
To podróż licząca około 12 tys. mil, czyli blisko 19 tys. km. Taki kierunek zwykle przegrywa z bliższymi dostawcami ze względu na czas i koszty frachtu. Skoro jednak stał się możliwy, oznacza to, że premia za dostarczenie diesla do Europy wzrosła na tyle, by pokryć koszt wyjątkowo długiej trasy.
7
18
Gaz nie równoważy problemu — zwiększa presję
Cieśnina Ormuz ma znaczenie nie tylko dla ropy i paliw. Przez ten szlak zwykle przechodzi około 20% światowej produkcji LNG. Długotrwałe zakłócenia oraz ataki na instalacje w Katarze usunęły istotną część elastycznej podaży z globalnego systemu.
9
Dla Europy dzieje się to w newralgicznym okresie napełniania magazynów przed zimą. Według danych Gas Infrastructure Europe, 24 sierpnia unijne magazyny gazu były zapełnione w 62,99%.
13 Obowiązujące unijne zasady przewidują cel 90% napełnienia magazynów, choć w warunkach napiętego rynku państwa mogą uzupełniać zapasy poniżej tego poziomu, aby uniknąć zakupów wywołujących panikę cenową.
4
15
Rosyjski LNG przestaje być awaryjną opcją
Unia Europejska przyjęła prawnie wiążące wygaszanie importu rosyjskiego gazu. LNG z Rosji w ramach odpowiednich krótkoterminowych umów jest zakazane od 25 kwietnia 2026 r., a zakaz dla kontraktów długoterminowych ma obowiązywać od 1 stycznia 2027 r.
2
3 Komisja Europejska wskazuje, że pełne odejście od rosyjskiego LNG nastąpi do końca 2026 r.
4
Nie oznacza to automatycznie, że Europie zabraknie paliwa tej zimy. Oznacza natomiast, że odporność systemu będzie kosztowniejsza: trzeba sprowadzać diesel z dalszych kierunków, silniej rywalizować o LNG spoza Rosji i działać przy niższych zapasach gazu. Przedłużone problemy w Ormuz, kolejne straty rosyjskich rafinerii lub wyjątkowo mroźna zima mogłyby ten margines bezpieczeństwa szybko zmniejszyć.