Putin po szczycie Szanghajskiej Organizacji Współpracy: co powiedział o Ukrainie, negocjacjach i mobilizacji?

Najważniejsze przesłanie Putina

Po szczycie Szanghajskiej Organizacji Współpracy w Biszkeku Władimir Putin przedstawił sytuację w sposób korzystny dla Moskwy: twierdził, że rosyjskie wojska posuwają się naprzód, a jednocześnie przekonywał, że negocjacje pokojowe z Ukrainą utknęły w martwym punkcie. Odpowiedzialnością za impas obarczył ukraińskie kierownictwo. Jednocześnie zaprzeczył, by Rosja przygotowywała rychłą nową falę mobilizacji.

Wiele elementów tego obrazu pozostaje jednak spornych. Ukraińskie dowództwo odrzuca część rosyjskich twierdzeń terytorialnych, a doniesienia o planie mobilizacji 600 tys. osób są oceną ukraińskiego wywiadu, a nie niezależnie potwierdzonym rozkazem powołania.

Ukraina i „zamrożone” rozmowy

Putin powiedział, że Moskwa nie atakuje polityczno-wojskowego kierownictwa Ukrainy, ponieważ w razie decyzji Kijowa o pokojowym rozwiązaniu konfliktu potrzebni byliby ukraińscy negocjatorzy. Zarazem przedstawiał ukraińskie władze jako stronę, z którą Rosja nie może obecnie prowadzić rzeczowego dialogu. 136

Rosyjski prezydent określił proces pokojowy jako „zamrożony” lub faktycznie wstrzymany. Zadeklarował, że Moskwa jest gotowa do rozmów tylko wtedy, gdy będą one miały — w jej ocenie — konkretne i merytoryczne znaczenie, a nie będą jedynie formą politycznego gestu. 6

Czy możliwe są rozmowy za pośrednictwem USA?

Putin stwierdził, że amerykańscy wysłannicy Steve Witkoff i Jared Kushner byliby w Rosji mile widzianymi gośćmi. Taka deklaracja pozostawia otwartą możliwość dalszych kontaktów z udziałem przedstawicieli Stanów Zjednoczonych, ale sama w sobie nie oznacza, że uzgodniono nowy format negocjacji ani termin rozmów. 6

Twierdzenia o postępach w Donbasie

Rosyjski przywódca mówił o postępach rosyjskich sił w całym Donbasie i wskazywał na cele w rejonie Słowiańska oraz Kramatorska. Nie podał harmonogramu ich zajęcia, tłumacząc, że wojna jest trudna i nie da się wiarygodnie określić terminów takich operacji. 7

Były to twierdzenia Kremla, a nie niezależnie zweryfikowane informacje o zmianach terytorialnych. Doniesienia analityków cytowane w materiałach źródłowych wskazują, że rosyjskie wojska mogą próbować zbliżyć się do tych miast, ale nie stanowi to potwierdzenia ich zdobycia ani konkretnego terminarza ofensywy. 15

Nowa mobilizacja: zaprzeczenie Kremla i ostrzeżenie ukraińskiego wywiadu

Putin nazwał doniesienia o mobilizacji po wyborach do Dumy Państwowej „zupełnym nonsensem” i elementem „ataku informacyjnego” na Rosję. 1114

Powód obaw nie opiera się jednak wyłącznie na internetowych plotkach. Ukraiński wywiad przekazał, że rosyjski Sztab Generalny miał przygotować plan powołania dodatkowych 600 tys. osób: 300 tys. w 2026 r. i kolejnych 300 tys. w 2027 r. Według ukraińskiej oceny plan miał wynikać z dużych strat osobowych na froncie oraz słabnącego napływu ochotników do służby kontraktowej. To nadal ocena wywiadowcza — nie dowód, że wydano już rozkaz mobilizacyjny. 1514

Dlaczego wspomnienie 2022 r. wciąż ma znaczenie?

Rosyjska „częściowa mobilizacja” ogłoszona we wrześniu 2022 r. wywołała protesty i masowy wyjazd wielu Rosjan za granicę. Dlatego każda kolejna pogłoska o poborze ma w Rosji konkretny historyczny punkt odniesienia, a nie tylko abstrakcyjny charakter.

W najnowszej fali obaw pojawiły się informacje, że w ciągu tygodnia ponad 113 tys. obywateli Rosji przekroczyło granicę z Gruzją przez przejście Wierchnij Lars. Rosyjskie dane celne miały wskazywać na wyjątkowo duże natężenie ruchu. Sama liczba przekroczeń granicy nie pozwala jednak ustalić motywacji każdego podróżnego ani dowodzić, że mobilizacja była bliska. 10

Kozacza Łopań: ukraińskie wojsko zaprzecza rosyjskiej deklaracji

Putin twierdził, że rosyjskie siły zajęły Kozaczą Łopań — przygraniczną miejscowość na północ od Charkowa. Ukraiński 14. Korpus Armijny odrzucił tę informację, podkreślając, że ukraińskie wojska nadal utrzymują pozycje obronne i kontrolę nad miejscowością, a walki w jej rejonie trwają. 34

Instytut Badań nad Wojną (ISW) odnotował ukraińskie zaprzeczenie i ocenił, że dostępne dowody nie potwierdzają rosyjskiego zdobycia Kozaczej Łopani. Według przytoczonej analizy rosyjskie siły miały przedostać się jedynie na ograniczony obszar osady, co nie jest równoznaczne z jej pełnym opanowaniem. 34

Spór o Kostiantyniwkę i inne miejscowości

Ukraina wcześniej odrzucała także rosyjskie twierdzenia o zdobyciu Kostiantyniwki. Prezydent Wołodymyr Zełenski i ukraiński Sztab Generalny utrzymywali, że miasto pozostaje pod kontrolą Ukrainy, mimo trwających walk miejskich. 12

W dostępnych materiałach brakuje wystarczających dowodów, by z pełnym przekonaniem określić dokładny status Pysariwki albo potwierdzić konkretną rosyjską liczbę ofiar przypisywaną walkom w tych rejonach.

Straty i sytuacja na froncie

Ukraiński wywiad łączył rzekomy plan powołania 600 tys. osób z dużymi rosyjskimi stratami oraz problemami z rekrutacją ochotników. Ukraińskie siły zbrojne informowały również o intensywnych walkach w pobliżu Kozaczej Łopani i Kostiantyniwki. Są to jednak ukraińskie oceny i komunikaty, których szczegółów — w tym danych o stratach i ich przyczynach — nie należy traktować jako niezależnie potwierdzonych. 154

Najostrożniejszy wniosek z wystąpienia Putina jest więc następujący: Kreml chce jednocześnie pokazać militarną inicjatywę, utrzymać możliwość kontaktów z USA i zaprzeczyć, że Rosja potrzebuje nowej mobilizacji. Rzeczywisty obraz sytuacji pozostaje trudny do ustalenia, ponieważ deklaracje obu stron dotyczące frontu i strat są wzajemnie sprzeczne.