USA i Iran znów wymieniają ciosy. Co wydarzyło się wokół Cieśniny Ormuz?

Najnowsza fala walk wygląda na ponowne starcie USA i Iranu skoncentrowane wokół zdolności Teheranu do zagrażania żegludze w Cieśninie Ormuz — jednym z kluczowych szlaków transportu ropy i gazu. Sam przebieg wymiany ognia jest potwierdzany przez wiele relacji, ale najważniejsze twierdzenia dotyczące zniszczonych systemów, liczby ofiar i zamiarów irańskiego kierownictwa pozostają stanowiskami stron, a nie niezależnie zweryfikowanymi faktami.

Jak przebiegała eskalacja?

• 30 sierpnia USA zaatakowały wyspę Larak. Amerykańskie siły uderzyły w dwie irańskie wyrzutnie. Waszyngton twierdził, że personel Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej przygotowywał rakiety wyposażone w miny morskie do użycia w Cieśninie Ormuz. Iran informował z kolei o zabitych i rannych — zarówno wśród wojskowych, jak i cywilów. 43

• Iran odpowiedział atakami na obiekty w Jordanii i ZEA. Irański Korpus Strażników Rewolucji poinformował o wystrzeleniu pocisków balistycznych i dronów w kierunku amerykańskich obiektów w Jordanii, wskazując bazy King Hussein i Al Azraq. Relacje mówiły także o atakach wymierzonych w pozycje USA w Zjednoczonych Emiratach Arabskich. 912

• Kolejna runda objęła irańską infrastrukturę wojskową. USA podały, że zaatakowały systemy obrony powietrznej, radary, infrastrukturę morską i łączność. Donald Trump twierdził, że amerykańska operacja zniszczyła odbudowywane w pobliżu cieśniny systemy radarowe i rakietowe, a także zdolności obronne, ofensywne i związane z minowaniem. Prezydent USA zapowiadał również, że kampania nie potrwa długo. Ani te oceny zniszczeń, ani dokładna liczba „około 100” celów nie zostały niezależnie potwierdzone w dostępnych materiałach. 136

• Iran rozszerzył zasięg ataków. Teheran twierdził lub był wskazywany w relacjach jako strona ataków na pozycje powiązane z USA w Jordanii, Irbilu i Bahrajnie. Oznaczało to wyjście konfrontacji poza terytorium Iranu i samą Cieśninę Ormuz. Skala zniszczeń oraz liczba ofiar w bazach pozostaje jednak niejasna. 13

Najpoważniejszy skutek: zagrożenie dla żeglugi

Konsekwencje dla transportu morskiego są widoczne niezależnie od wojennych deklaracji. 1 września dwa supertankowce przewożące saudyjską ropę zostały trafione przez niezidentyfikowane pociski podczas przepływu przez Cieśninę Ormuz. Jednym z nich był należący do saudyjskiego przewoźnika Bahri tankowiec Sidr. Arabia Saudyjska przypisała atak Iranowi, a śmierć poniosło dwóch filipińskich członków załogi. Odpowiedzialność Iranu za ten konkretny incydent pozostaje jednak zarzutem, a nie niezależnie ustalonym faktem. 2157

Arabia Saudyjska, Katar, Zjednoczone Emiraty Arabskie i Rada Współpracy Zatoki Perskiej potępiły atak na Sidr jako zagrożenie dla swobody żeglugi, prawa międzynarodowego i bezpieczeństwa dostaw energii. Wezwały również do przerwania eskalacji. 3213

Dwie sprzeczne wersje wydarzeń

Waszyngton przedstawia uderzenie na Larak i późniejsze działania jako prewencyjną operację mającą chronić statki oraz uniemożliwić rozmieszczanie min w cieśninie. Teheran opisuje amerykańskie ataki jako bezprawną napaść na Iran i uzasadnia nimi działania odwetowe. Niezależne relacje potwierdzają, że do wymiany ognia doszło, ale nie rozstrzygają kwestii intencji stron, pełnego zakresu zniszczeń ani łącznej liczby ofiar. 34

W Iranie pojawiły się doniesienia o presji twardogłowych środowisk na odejście od samego odwetu i przejście do ataków wyprzedzających. W tym kontekście przywoływano komentarze przypisywane serwisowi Nour News oraz Mahmoudowi Nabavianowi. Dostępne źródła nie dają jednak wystarczających podstaw, by mówić o definitywnej zmianie polityki najwyższego przywódcy Iranu, Mojtaby Khameneiego.

Czy Cieśnina Ormuz ma zostać „Cieśniną Trumpa”?

Brakuje również wiarygodnych dowodów, że określenie „Trump Strait” jest oficjalną lub realnie zaawansowaną propozycją zmiany nazwy Cieśniny Ormuz. Należy traktować je jako relacjonowaną sugestię albo retoryczną propozycję Donalda Trumpa — nie jako zmianę geograficzną czy prawną.