ChatGPT, Reddit i Roblox pod najostrzejszym nadzorem UE. Co oznaczają nowe zasady?

Co zdecydowała Komisja Europejska?

ChatGPT, Reddit i Roblox zostały objęte najwyższym poziomem wymogów unijnego aktu o usługach cyfrowych (DSA). ChatGPT otrzymał status bardzo dużej wyszukiwarki internetowej (Very Large Online Search Engine, VLOSE), natomiast Reddit i Roblox uznano za bardzo duże platformy internetowe (Very Large Online Platforms, VLOPs). W praktyce oznacza to bezpośredni nadzór Komisji Europejskiej oraz stałe obowiązki dotyczące zarządzania ryzykiem systemowym, przejrzystości, niezależnych audytów i udostępniania danych badaczom. 12

To już około 30 wyznaczonych usług VLOP i VLOSE objętych unijnym nadzorem, po uwzględnieniu wcześniejszych decyzji Komisji i zakończenia statusu Stripchata. 210

Próg: ponad 45 mln użytkowników w UE

Najbardziej restrykcyjny reżim DSA dotyczy platform i wyszukiwarek, które mają ponad 45 mln średnich miesięcznych użytkowników w Unii Europejskiej. Próg wynika ze skali usługi, ale jej dokładna kategoria zależy od funkcji.

Reddit i Roblox pozwalają użytkownikom publicznie tworzyć oraz udostępniać treści, dlatego zostały zaklasyfikowane jako platformy. Z kolei funkcja ChatGPT Search umożliwia wyszukiwanie informacji w internecie i otrzymywanie odpowiedzi na ich podstawie, co uzasadnia przypisanie usłudze kategorii wyszukiwarki. 14

Wszystkie trzy usługi zgłosiły, że przekroczyły wymagany próg. Według unijnej listy OpenAI podało dla ChatGPT 159,1 mln średnich miesięcznych aktywnych odbiorców w UE. Roblox raportował około 48 mln użytkowników miesięcznie w Unii. Dostępne materiały potwierdzają również przekroczenie progu przez Reddit, ale nie podają porównywalnej, dokładnej liczby. 71314

Dlaczego ChatGPT jest wyszukiwarką, a nie tylko chatbotem?

To najciekawszy element decyzji Brukseli. ChatGPT jest pierwszym chatbotem opartym na sztucznej inteligencji, który uznano za bardzo dużą wyszukiwarkę internetową. 4

Dla DSA kluczowe nie jest wyłącznie to, że ChatGPT generuje tekst. Liczy się również to, że jego funkcja wyszukiwania pozwala użytkownikom pytać o informacje dostępne w sieci i je otrzymywać. Jeśli usługa pełni taką funkcję i jednocześnie przekracza próg użytkowników, może zostać objęta zasadami dotyczącymi bardzo dużych wyszukiwarek. 14

Decyzja ustanawia więc ważny precedens regulacyjny: usługa generatywnej AI może trafić do najwyższej kategorii DSA, jeżeli jej funkcje i zasięg wywierają szeroki wpływ społeczny.

Jakie obowiązki czekają ChatGPT, Reddit i Roblox?

Status VLOP lub VLOSE nie jest wyłącznie etykietą. Oznacza dodatkowe, ciągłe wymogi wykraczające poza ogólne zasady DSA. 12

Coroczna ocena ryzyka systemowego

Każda z usług musi analizować i publikować coroczną ocenę ryzyka systemowego związanego z jej działaniem. Wśród branych pod uwagę zagrożeń znajdują się:

• rozpowszechnianie nielegalnych treści,
• wpływ na prawa podstawowe i debatę publiczną,
• zagrożenia dla osób małoletnich,
• ryzyka dla zdrowia fizycznego i psychicznego użytkowników,
• zagrożenia dla procesów demokratycznych i bezpieczeństwa publicznego.

W przypadku ChatGPT dochodzą pytania o jakość wyszukiwanych informacji oraz skutki udzielania odpowiedzi generowanych przez AI. 1910

Działania ograniczające ryzyko

Firmy muszą wdrożyć proporcjonalne środki zmniejszające ryzyka, które zidentyfikują. Nie wystarczy więc samo opisanie potencjalnych szkód. Usługi powinny wykazać, w jaki sposób ich systemy, zasady i zabezpieczenia odpowiadają na konkretne zagrożenia. 19

Niezależne audyty

ChatGPT, Reddit i Roblox będą musiały przechodzić coroczne niezależne audyty dotyczące zgodności z DSA oraz stosowanych mechanizmów zarządzania ryzykiem. Zewnętrzna kontrola ma uzupełnić informacje przekazywane przez firmy i ich własne analizy. 1610

Dostęp do danych dla Komisji i badaczy

Firmy powinny udostępniać Komisji Europejskiej oraz zweryfikowanym badaczom odpowiednie dane potrzebne do oceny ryzyk systemowych i zgodności z przepisami. Daje to zewnętrznym podmiotom możliwość analizowania działania usług na dużą skalę, w ramach zasad dostępu określonych w DSA. 16

Kto będzie sprawował nadzór?

Głównym organem nadzorującym wyznaczone VLOP-y i VLOSE-y staje się Komisja Europejska. Współpracuje ona z krajowymi koordynatorami ds. usług cyfrowych i może żądać informacji, analizować dokumentację zgodności, przeprowadzać inspekcje, nakazywać działania naprawcze oraz wszczynać formalne postępowania. 12

To istotna zmiana praktyczna. Nadzór nad największymi usługami nie ogranicza się już do organu krajowego w państwie, w którym firma ma siedzibę lub przedstawicielstwo. Komisja może prowadzić skoordynowaną ocenę na poziomie całej UE, obejmującą m.in. analizy ryzyka, środki zaradcze, raporty z audytów i sposób udostępniania danych. 12

Do kiedy firmy muszą się dostosować?

ChatGPT, Reddit i Roblox mają cztery miesiące na spełnienie dodatkowych obowiązków. Według informacji Komisji i europejskich organizacji medialnych termin przypada na koniec listopada 2026 r. 3710

Nie oznacza to, że wszystkie zasady DSA zaczną obowiązywać dopiero wtedy. Czteromiesięczny okres ma dać usługom czas na wdrożenie wymogów dotyczących właśnie najwyższej kategorii wpływu.

Jakie kary grożą za naruszenia?

Poważne naruszenie DSA może skutkować grzywną w wysokości do 6 proc. światowego rocznego obrotu firmy. 5910

Komisja ma również szerokie uprawnienia nadzorcze: może żądać dokumentów i danych, badać zabezpieczenia oraz oceny ryzyka, a także wymagać działań naprawczych. Oznacza to, że zgodność z przepisami nie będzie jednorazowym obowiązkiem sprawozdawczym. 12

Co ta decyzja oznacza dla rynku technologii?

Decyzja pokazuje, że unijne przepisy coraz częściej klasyfikują usługi według tego, co faktycznie robią i jaki mają zasięg społeczny, a nie tylko według tradycyjnych etykiet, takich jak sieć społecznościowa, marketplace czy wyszukiwarka. Status VLOSE dla ChatGPT włącza masowo używaną usługę generatywnej AI do tej samej architektury regulacyjnej, która obejmuje największe serwisy internetowe. 14

Jednocześnie DSA obejmuje coraz szerszy zestaw usług: od dyskusji internetowych, przez gry, po wyszukiwanie informacji wspierane przez sztuczną inteligencję. Wspólnym wyzwalaczem jest skala, ale rodzaje ryzyka będą różne. Dla Reddita i Robloxa szczególne znaczenie mają treści tworzone przez użytkowników oraz ochrona małoletnich. W przypadku ChatGPT ważniejsze są jakość informacji, wyszukiwanie i odpowiedzi generowane przez AI. 19

Decyzja może też zaostrzyć debatę transatlantycką. Wszystkie trzy nowo wyznaczone usługi należą do amerykańskich firm, a najbardziej wymagające narzędzia egzekwowania DSA coraz wyraźniej dotyczą technologicznych gigantów spoza Europy. Komisja utrzymuje, że przepisy są neutralne technologicznie i wynikają z wpływu oraz zasięgu usług. Krytycy unijnych regulacji twierdzą z kolei, że ciężar zgodności szczególnie mocno dotyka amerykańskie firmy technologiczne. 17

Bez względu na tę szerszą polityczną dyskusję skutek prawny jest jasny: ChatGPT, Reddit i Roblox muszą spełnić najwyższy poziom stałej odpowiedzialności przewidziany przez unijne przepisy dotyczące usług cyfrowych.