Musk miał dopuścić ataki dronów Starlink w Rosji. Decyzja należy do Trumpa

Według doniesień Elon Musk miał powiedzieć byłemu ukraińskiemu ministrowi obrony Mychajłowi Fedorowowi, że jest otwarty na wykorzystanie dronów wyposażonych w terminale Starlink przeciwko celom znajdującym się w Rosji. Jednocześnie miał zaznaczyć, że nie jest to przede wszystkim problem techniczny, lecz polityczny — a ostateczna decyzja należy do Białego Domu. To ważne rozróżnienie: deklarowana otwartość nie oznacza zgody na prowadzenie transgranicznych ataków. 613

Co Musk miał powiedzieć Fedorowowi

Osoby zaznajomione z rozmowami cytowane w doniesieniach twierdzą, że Musk nie sprzeciwiał się temu, by ukraińskie drony z terminalami Starlink działały poza granicami Ukrainy i atakowały rosyjskie cele wojskowe. Planowany zasięg miał wynosić nawet 200 kilometrów w głąb Rosji, w tym na obszary, gdzie Ukraina chce uderzać w infrastrukturę służącą do odpalania pocisków balistycznych. 613

Z dostępnych informacji nie wynika jednak, że SpaceX faktycznie uruchomiło taki dostęp. Nie przedstawiono również zatwierdzonej listy celów, okresu działania, dokładnego obszaru objętego zgodą ani zasad wykorzystywania usługi podczas operacji bojowych. Dlatego sformułowania „otwarty na” nie należy traktować jako zawartego porozumienia.

Dlaczego Musk uznał sprawę za polityczną

Przeszkodą nie było wyłącznie to, czy Starlink może technicznie zapewnić łączność po drugiej stronie granicy. Rozszerzenie usługi na drony przeprowadzające ataki w głębi Rosji uczyniłoby powiązaną ze Stanami Zjednoczonymi komercyjną sieć satelitarną elementem potencjalnie eskalacyjnej polityki wojskowej. Z tego powodu Musk miał pozostawić ostateczną decyzję Białemu Domowi, zamiast traktować ją jak zwykłą zmianę konfiguracji sieci. 6

Takie ujęcie pokazuje również, dlaczego deklarowane stanowisko Muska nie jest jeszcze zobowiązaniem. Nawet gdyby SpaceX mogło technicznie zmienić zasięg usługi, decyzja nadal zależałaby od oceny amerykańskiej administracji dotyczącej ataków transgranicznych, ryzyka eskalacji oraz roli technologii powiązanej z USA w konflikcie. Doniesienia z sierpnia wskazywały, że prezydent Donald Trump nie poparł tego wniosku, gdy prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski przedstawił go podczas rozmowy w Białym Domu. 720

Co szerszy dostęp do Starlinka mógłby zmienić

Sama łączność Starlink nie niszczy wyrzutni rakiet. Jej potencjalna wartość wojskowa polega na umożliwieniu dronom dalekiego zasięgu utrzymywania łączności potrzebnej do nawigacji, sterowania i aktualizowania danych o celu w większej odległości od linii frontu. Ukraińscy urzędnicy i analitycy cytowani w doniesieniach wiązali ten wniosek z planami atakowania rosyjskich wyrzutni pocisków balistycznych nawet 200 kilometrów w głąb rosyjskiego terytorium. 4812

Logika Kijowa jest prosta: lepiej zniszczyć platformę startową, zanim wystrzeli pocisk, niż polegać wyłącznie na przechwyceniu go po rozpoczęciu lotu. Ma to szczególne znaczenie, ponieważ Ukraina ma zmagać się z poważnym niedoborem pocisków przechwytujących do systemów Patriot, które uważa za kluczowe w obronie przed rosyjskimi pociskami balistycznymi. 49

Propozycja nie oznacza więc zastąpienia systemów Patriot. Ataki dalekiego zasięgu mogłyby uzupełniać obronę powietrzną, ale dostępne doniesienia nie dowodzą, że wyeliminowałyby potrzebę używania pocisków przechwytujących albo zagwarantowały spadek liczby rosyjskich ataków rakietowych.

Apel Zełenskiego i odznaczenie dla Muska

Zełenski miał przedstawić tę prośbę Trumpowi podczas lipcowego spotkania w Białym Domu i zabiegać o poparcie dla rozszerzenia działań dronów wykorzystujących Starlink na terytorium Rosji. 13 26 sierpnia Zełenski przyznał Muskowi jedno z najwyższych odznaczeń państwowych Ukrainy — Order Wolności — za jego deklarowany wkład w ochronę życia i wolności oraz rozwój relacji między Ukrainą a Stanami Zjednoczonymi. 110

W czasie, gdy Kijów naciskał na szersze wojskowe wykorzystanie Starlinka, odznaczenie miało również znaczenie dyplomatyczne. Było jednak formą uznania i politycznego gestu, a nie prawnym zwolnieniem z ograniczeń ani zgodą operacyjną. Dostępne źródła nie wskazują, by uroczystość doprowadziła do wiążącego zobowiązania Muska, SpaceX lub Białego Domu. 115

Równoległa oferta Fedorowa dla Stanów Zjednoczonych

Fedorow próbował w Waszyngtonie wykorzystać jeszcze inny kanał nacisku. Zabiegał o inwestycje w ukraiński fundusz technologii obronnych i proponował pomoc w stworzeniu przez Stany Zjednoczone „armii dronów”, szczególnie w zamian za pociski przechwytujące do systemów Patriot dla Ukrainy. 14

W tej propozycji Ukraina przedstawia się jednocześnie jako odbiorca pomocy w dziedzinie obrony powietrznej i źródło sprawdzonej na polu walki wiedzy o dronach. Łączy się ona bezpośrednio z wnioskiem dotyczącym Starlinka: Kijów chce znaleźć skuteczniejsze sposoby atakowania systemów, z których prowadzone są rosyjskie uderzenia, a jednocześnie uzupełnić zapasy pocisków potrzebnych do obrony przed zagrożeniami, których nie uda się zniszczyć przed startem.

Według doniesień w ciągu czterech dni Rosja wysłała około 800 dronów napędzanych silnikami odrzutowymi, co wzmocniło argument Ukrainy, że przy ograniczonych zapasach obrony powietrznej przechwycenie każdego nadlatującego zagrożenia jest bardzo trudne. Szersza strategia Kijowa zakłada zatem połączenie obrony z atakami na wyrzutnie i inną infrastrukturę wojskową — czyli, jak ujmują to zwolennicy tego podejścia, uderzanie w „łucznika”, a nie tylko próby zatrzymania każdej strzały. Ukraińscy urzędnicy twierdzą, że podniesienie kosztów rosyjskich ataków mogłoby poprawić perspektywy negocjacji, ale pozostaje to argumentem strategicznym, a nie potwierdzonym rezultatem. 414

Rola Fedorowa po odejściu z ukraińskiego resortu obrony

Dymisja Fedorowa w lipcu skomplikowała jego bezpośredni kanał kontaktu z Muskiem, który miał znaczenie w rozmowach o Starlinku. 9 Były minister nadal prowadzi jednak aktywną działalność międzynarodową. 28 sierpnia włoskie ministerstwo obrony potwierdziło, że przyjął stanowisko doradcy do spraw innowacji przy włoskim ministrze obrony Guido Crosetto.

Fedorow wyrażał również zainteresowanie podobnymi funkcjami doradczymi związanymi z Francją i Stanami Zjednoczonymi, ale należy je traktować jako plany, a nie potwierdzone nominacje. Jego międzynarodowa aktywność, fundusz technologii obronnych oraz oferta wymiany ukraińskiej wiedzy o dronach na pociski Patriot są częścią szerszej próby przekucia wojennych doświadczeń technologicznych Ukrainy w wsparcie dyplomatyczne i wojskowe.

Najważniejszy wniosek

Według doniesień Musk przekazał, że jest otwarty na wykorzystanie dronów z łącznością Starlink do atakowania rosyjskich celów, ale uruchomienie takiej możliwości wymaga decyzji politycznej Białego Domu. Zmiana mogłaby pomóc Ukrainie prowadzić działania dronów dalekiego zasięgu przeciwko wyrzutniom rakiet nawet 200 kilometrów w głąb Rosji, jednak nie informowano o ostatecznej zgodzie ani szczegółowych zasadach operacyjnych. 613

Dla Kijowa jest to tylko jeden element większej strategii: wykorzystać technologię dronową dalekiego zasięgu do zakłócania rosyjskich ataków, przyciągnąć międzynarodowe inwestycje do sektora obronnego i zdobyć więcej pocisków Patriot przeciwko zagrożeniom, których nie można powstrzymać przed startem. To, czy strategia wpłynie na sytuację na froncie, zależy nie tylko od technicznych możliwości Starlinka, lecz także od decyzji Muska, SpaceX i amerykańskiej administracji.