Koniec Abenomiki i presja na Bank Japonii. Co Bessent sygnalizuje rynkom?

Wypowiedzi sekretarza skarbu USA Scotta Bessenta wskazują na możliwą zmianę paradygmatu w japońskiej polityce gospodarczej. Jego zdaniem era Abenomiki — kojarzonego z długotrwałymi bardzo niskimi stopami procentowymi i silnym wsparciem monetarnym — prawdopodobnie dobiegła końca. Bessent zasugerował, że Japonia wchodzi w etap „Takaichi-nomiki”, a Bank Japonii powinien podejmować właściwe decyzje dotyczące normalizacji polityki. 9

Jednocześnie nie wezwał wprost do natychmiastowej serii podwyżek stóp i nie zapowiedział powtórzenia interwencji walutowej z 31 lipca. Nawet gdy jen ponownie osłabił się w kierunku, a następnie poniżej poziomu 160 za dolara, Bessent uznał ostatnie ruchy za „dość dobrze opanowane”. Kluczowe było dla niego nie samo osiągnięcie konkretnego poziomu, lecz tempo i charakter zmian na rynku. 117

Co oznacza „koniec Abenomiki”

Abenomika była reflacyjną strategią gospodarczą związaną z okresem rządów Shinzo Abe. Jej ważnym elementem były bardzo niskie stopy procentowe i ekspansywna polityka Banku Japonii, mające pobudzić wzrost oraz trwale podnieść inflację.

Bessent uznał, że Japonia powinna przejść do kolejnego etapu, który określił mianem „Takaichi-nomiki”. W jego ujęciu nie oznacza to jednak, że amerykański sekretarz skarbu ma wyznaczać BOJ harmonogram podwyżek. Przeciwnie: podkreślał, że nie zamierza mówić japońskim decydentom, co mają robić, i ufa, że prezes Kazuo Ueda „zrobi to, co właściwe” dla japońskiej gospodarki.

To rozróżnienie ma znaczenie. Bessent sygnalizował, że wyższe stopy w Japonii mogłyby pomóc ograniczyć słabość jena, ale formalnie pozostawił decyzję o terminie i skali zacieśnienia Bankowi Japonii.

Dlaczego kurs w okolicach 160 nie oznacza automatycznej interwencji

Wspólna operacja USA i Japonii z 31 lipca była przedstawiana jako reakcja na chaotyczne, destabilizujące ruchy na rynku walutowym. Interwencja umocniła jena o ponad pięć jenów wobec dolara, lecz później waluta oddała część tych zysków i ponownie zbliżyła się do poziomu 160 za dolara. 410

Ocena Bessenta, że sytuacja jest „dość dobrze opanowana”, odnosiła się przede wszystkim do zachowania rynku, a nie do sztywnej granicy kursowej. Dla inwestorów 160 jenów za dolara pozostaje ważnym poziomem psychologicznym, ale jego przekroczenie nie oznacza automatycznie kolejnej interwencji. Bessent najwyraźniej rezerwuje takie działania na wypadek gwałtownego lub destabilizującego ruchu, a nie stopniowego osłabiania japońskiej waluty. 817

To również tłumaczy ograniczoną reakcję jena na jego słowa. Bessent nie obiecał kolejnej interwencji i nie przedstawił konkretnego terminu przyspieszenia podwyżek BOJ. Rynki nie otrzymały więc nowej, jednoznacznej informacji do wyceny.

Słaby jen zwiększa presję na BOJ

Słabszy jen sprawia, że importowane towary i surowce kosztują w Japonii więcej. Podnosi to ceny paliw, żywności i innych dóbr rozliczanych w dolarach, dokładając kolejny czynnik do presji inflacyjnej. Bessent ostrzegał także, że poziom jena może zwiększać ryzyko konkurencyjnego osłabiania walut w innych częściach Azji. 1

Sam Bank Japonii zaczął mocniej akcentować ryzyko wzrostu inflacji. Po utrzymaniu stopy na poziomie 1% w lipcu bank ostrzegł, że inflacja bazowa może przekroczyć jego cel, i zapowiedział większą uwagę poświęcaną ryzykom związanym ze wzrostem cen.

BOJ stoi więc przed trudnym wyborem. Szybsze podwyżki mogłyby wesprzeć jena i ograniczyć inflację importowaną, ale jednocześnie zaostrzyłyby warunki finansowe i mogłyby osłabić aktywność gospodarczą. Debata nie dotyczy zatem wyłącznie obrony konkretnego kursu walutowego. Chodzi także o ocenę, czy inflacja stała się na tyle trwała, by uzasadniać szybsze wycofywanie nadzwyczajnego wsparcia monetarnego.

Skąd 88-procentowe oczekiwania na podwyżkę we wrześniu

Na 31 sierpnia wycena kontraktów overnight swaps wskazywała na 88-procentowe prawdopodobieństwo podwyżki stóp przez BOJ podczas posiedzenia zaplanowanego na 17–18 września.

Na to przekonanie złożyło się kilka elementów:

• ostrzeżenie BOJ, że inflacja bazowa może przekroczyć cel banku;
• bardziej jastrzębi ton podsumowania opinii z lipcowego posiedzenia, podczas którego decydenci dyskutowali o silniejszej reakcji na ryzyko wzrostu cen; 18
• sygnały, że bank może odejść od obecnego tempa około dwóch podwyżek rocznie;
• publiczne poparcie Bessenta dla Kazuo Uedy oraz jego ocena, że Japonia powinna wyjść poza ramy Abenomiki. 9

Oczekiwania rynku wyraźnie wzrosły jeszcze przed najnowszymi komentarzami Bessenta. Prawdopodobieństwo wrześniowej podwyżki, implikowane przez rynek, zwiększyło się z 24% 30 lipca do 76% w połowie sierpnia. Późniejszy wzrost do 88% sugeruje, że inwestorzy w dużej mierze zdążyli już uwzględnić scenariusz szybkiej podwyżki.

Co Ueda mówił o szybszym zacieśnianiu

Kazuo Ueda sygnalizował, że BOJ nie powinien „pozostać w tyle” za inflacją. Jednocześnie pozostawił bankowi możliwość przyspieszenia podwyżek, jeśli warunki finansowe nadal będą zbyt luźne, a perspektywy inflacji uzasadnią silniejszą reakcję.

Nie oznacza to automatycznie podwyżek co kwartał. Sugeruje jednak, że tempo normalizacji będzie w większym stopniu zależeć od napływających danych o inflacji i gospodarce, a nie od z góry ustalonego kalendarza. Informacje, że BOJ rozważa bardziej zdecydowane tempo niż około dwa ruchy rocznie, dodatkowo wzmocniły oczekiwania na wrześniową decyzję i ewentualne dalsze zacieśnienie.

Dlaczego jen prawie nie zareagował

Stonowana reakcja rynku wynikała przede wszystkim z tego, że większość przekazu była już uwzględniona w cenach. Inwestorzy przypisywali wcześniej wysokie prawdopodobieństwo wrześniowej podwyżce, dlatego słowa Bessenta raczej potwierdziły istniejący scenariusz, niż stworzyły nowy.

Sekretarz skarbu USA uniknął też dwóch deklaracji, które mogłyby wywołać silniejszy, natychmiastowy ruch jena: bezpośredniego żądania kolejnych podwyżek oraz obietnicy powtórzenia wspólnej interwencji. Zamiast tego pochwalił Uedę i pozostawił decyzję po stronie japońskiego banku centralnego.

W efekcie jego wypowiedź ma większe znaczenie dla średnioterminowego kierunku polityki niż dla bieżącego kursu. Bessent opowiedział się za silniejszym jenem i odejściem od ultraluźnej polityki, ale jednocześnie jasno wskazał, że to BOJ, a nie amerykański Departament Skarbu, zdecyduje, jak szybko Japonia będzie normalizować stopy procentowe.