Katastrofa lodowcowa w Himalajach: co wydarzyło się 26 sierpnia na granicy Nepalu i Tybetu

Co wydarzyło się 26 sierpnia?

Wysoko w Himalajach, w pobliżu granicy Nepalu i Tybetańskiego Regionu Autonomicznego Chin, oderwała się ogromna masa lodu, skał i błota. Według wstępnych ocen najniższa część lodowca runęła na dno doliny i prawdopodobnie wpadła do górskiej rzeki. Uderzenie wyparło wodę i uruchomiło potężną falę niosącą lód, głazy, osady i rumowisko.

Fala spłynęła systemem górskich rzek do Nepalu, gdzie zniszczyła wsie, drogi, mosty i obiekty infrastruktury. Po stronie chińskiej osuwiska uderzyły w powiat Gyirong, w tym w ważny kompleks przejścia granicznego. Analizy zdjęć satelitarnych wspierają scenariusz zawalenia lodowca, jednak dokładny wyzwalacz katastrofy nadal jest ustalany. 1216

Bilans ofiar i osób zaginionych

Liczby zmieniały się wraz z dotarciem ratowników do odciętych dolin i identyfikacją ofiar. Według doniesień z 28–29 sierpnia w Nepalu zginęło co najmniej 579 osób, a 1924 uznano za zaginione. W powiecie Gyirong po stronie tybetańskiej odnotowano co najmniej siedem ofiar śmiertelnych i 558 osób zaginionych. Są to dane z okresu trwania akcji ratunkowej, a wcześniejsze szacunki były znacznie niższe. 98

Wśród 558 osób zaginionych w Gyirong 260 stanowili cudzoziemcy — tak podała chińska telewizja państwowa CCTV. Dostępne wiarygodne informacje nie zawierają jednak pełnego podziału tej grupy według narodowości, dlatego nie można bezpiecznie przypisać jej konkretnym państwom. 610

W Nepalu władze informowały o zaginionych turystach z ponad 30 krajów. Publicznie wymieniano między innymi obywateli Indii, Stanów Zjednoczonych, Australii, Wielkiej Brytanii, Kanady, Malezji, Holandii i Republiki Południowej Afryki. Wielu obywateli Indii podróżowało jako pielgrzymi na górę Kailasz. 526

Dlaczego powódź była tak niszczycielska?

Nie był to zwykły monsunowy wylew rzeki. Spadająca masa lodu i skał gwałtownie przemieściła wodę w ciasnej, stromej dolinie. Powstała szybka, gęsta fala pełna błota, głazów i rumoszu, która mogła niszczyć zabudowania oraz mosty niemal bez ostrzeżenia.

Naukowcy wskazują, że długotrwałe ocieplanie klimatu zwiększa ogólne ryzyko takich zdarzeń: topnienie lodu na dużych wysokościach, rozmarzanie wiecznej zmarzliny i rozluźnianie skał mogą destabilizować górskie zbocza. Nie przypisali jednak tej konkretnej katastrofy wyłącznie zmianom klimatu. 316

Zniszczenia i koszty odbudowy

Powódź oraz osuwiska zmiotły osady, mosty, drogi i część infrastruktury granicznej. W Nepalu zniszczonych miało zostać ponad 35 mostów, a uszkodzenia dróg objęły około 40 kilometrów. Minister finansów Nepalu oszacował koszt odbudowy na około 4–5 miliardów dolarów. 75

Zagrożenie kolejną falą powodziową

Ratownicy musieli działać w warunkach dodatkowego ryzyka. Rumowisko zablokowało odpływ wody i utworzyło jeziora zaporowe, które mogły się przelać lub gwałtownie przerwać, wywołując kolejne powodzie.

Chiny czasowo wstrzymały część działań, by ocenić stan jeziora powstałego powyżej miejsca katastrofy. Po uznaniu bezpośredniego zagrożenia za możliwe do opanowania wznowiono akcję. Oba państwa kontynuowały monitoring lodowców i osuwisk oraz ostrzegały przed kolejnymi zagrożeniami. 215

Jak reagowały Chiny i Nepal?

Chińskie i nepalskie służby prowadziły poszukiwania z powietrza i z ziemi, ewakuowały mieszkańców, dostarczały pomoc i koordynowały działania po obu stronach granicy. Chińska ekipa ratunkowa dotarła do zniszczonego przejścia w Gyirong i zastała tam — jak relacjonowano — niemal wyłącznie ruiny. 415

Chiny zapowiedziały dla Nepalu nadzwyczajną pomoc finansową, dostawy humanitarne oraz wsparcie specjalistów ratowniczych. Nepal zwrócił się natomiast o wyspecjalizowaną pomoc w ratowaniu ludzi z tuneli, identyfikacji DNA i przywracaniu połączeń transportowych. Władze w Katmandu oceniały, że dodatkowe zagraniczne zespoły poszukiwawczo-ratownicze nie były wówczas potrzebne. 38

Poszukiwania cudzoziemców i pielgrzymów

Indyjskie służby oraz przedstawiciele władz pomagali ustalać los indyjskich pielgrzymów i innych obywateli tego kraju. Według doniesień chińscy ratownicy odnaleźli 100 zaginionych indyjskich gości, w większości pielgrzymów. Państwa, których obywatele pozostawali nieosiągalni, prowadziły działania konsularne, a inne kraje oferowały pomoc w akcji ratunkowej i humanitarnej. 65

Co wiadomo o pomocy Zjednoczonych Emiratów Arabskich?

W dostępnych wiarygodnych materiałach nie ma wystarczających informacji, by potwierdzić konkretny wkład Zjednoczonych Emiratów Arabskich — finansowy, humanitarny, techniczny lub dyplomatyczny — ani zweryfikowaną liczbę obywateli tego państwa dotkniętych katastrofą.