Czy finansowa współpraca z USA staje się opcjonalna?

Europejscy bankierzy centralni opuścili sympozjum w Jackson Hole, odbywające się w dniach 27–29 sierpnia, z poczuciem, że Waszyngton coraz częściej traktuje wieloletnie zasady współpracy finansowej jako opcjonalne. Ich obawy koncentrowały się na kilku powiązanych działaniach: jednostronnej interwencji na rynku walutowym, zaangażowaniu Departamentu Skarbu w rynek obligacji oraz ryzyku, że napięcia handlowe zamienią narzędzia stabilności finansowej w instrument politycznego nacisku. Według Reutersa europejscy urzędnicy nie byli przekonani, że dotychczasowa współpraca z USA pozostanie nienaruszona.

Interwencja na rynku jena stała się symbolem problemu

Największe bezpośrednie zastrzeżenia dotyczyły amerykańsko-japońskiej operacji mającej wesprzeć jena. Departament Skarbu USA wykorzystał Exchange Stabilization Fund — fundusz stabilizacyjny resortu — do sprzedaży euro i zakupu jenów. Transakcję przeprowadził nowojorski oddział Rezerwy Federalnej za pośrednictwem dużych banków, a Europejski Bank Centralny miał zostać poinformowany dopiero po jej zakończeniu. 289

Dla europejskich urzędników problemem nie było wyłącznie to, czy jen wymagał wsparcia. Chodziło przede wszystkim o procedurę: Waszyngton wykorzystał aktywa powiązane z euro w dużej operacji walutowej bez wcześniejszych konsultacji, których zwykle oczekuje się między władzami monetarnymi.

Incydent postawił więc szersze pytanie: czy Stany Zjednoczone mogą samodzielnie używać aktywów związanych z innym głównym obszarem walutowym, bez uzgodnienia działań z instytucją odpowiedzialną za tę walutę?

Departament Skarbu bronił interwencji, argumentując, że gwałtowne i chaotyczne ruchy jena mogły doprowadzić do wymuszonego zamykania pozycji, destabilizacji globalnych rynków i wzrostu kosztów finansowania w USA. 15 Europejscy urzędnicy postrzegali jednak sposób przeprowadzenia operacji jako niepokojący precedens — zwłaszcza że wpisywała się ona w szerszy, bardziej interwencjonistyczny zwrot amerykańskiej polityki finansowej.

Skup obligacji wywołał osobne obawy o niezależność Fedu

Uwagę europejskich bankierów przyciągały również plany sekretarza skarbu Scotta Bessenta dotyczące zwiększenia skupu długoterminowego długu USA. Departament Skarbu przedstawiał program jako sposób na poprawę płynności rynku. Rozszerzenie operacji nastąpiło jednak w czasie, gdy rentowności długoterminowych obligacji były wyraźnie podwyższone. Maksymalną wartość pojedynczej operacji zwiększono z 2 do co najmniej 4 mld dolarów.

Obawa nie polegała na tym, że każda operacja poprawiająca płynność automatycznie oznacza finansowanie polityki pieniężnej przez rząd. Europejscy urzędnicy obawiali się raczej, że zakupy mogące obniżać rentowności długoterminowych obligacji stworzą polityczne oczekiwanie, iż w przyszłości Rezerwa Federalna również powinna wesprzeć rynek długu.

To zatarłoby granicę między zarządzaniem długiem przez Departament Skarbu a niezależną polityką pieniężną Fedu. Reuters opisywał niedawne działania Departamentu Skarbu na rynku jena i długoterminowego finansowania jako sygnały, które mogą zapowiadać kolejne odejścia od utrwalonych norm.

Linie swapowe Fedu pozostały nienaruszone, lecz osłabło zaufanie

Nie oczekiwano, że dolarowe linie swapowe Rezerwy Federalnej z Europejskim Bankiem Centralnym, Bankiem Anglii, Bankiem Japonii, Bankiem Kanady i Szwajcarskim Bankiem Narodowym zostaną w najbliższym czasie wycofane. Są to porozumienia między bankami centralnymi, a nie narzędzia pozostające bezpośrednio pod kontrolą Białego Domu. Ich celem jest zapewnienie płynności w obcej walucie, gdy rynki finansowania znajdują się pod presją.

To rozdzielenie instytucjonalne dawało pewne uspokojenie, ale nie usuwało ryzyka politycznego. Europejscy urzędnicy obawiali się, że jeśli spory handlowe się zaostrzą, dostęp do dolarowej płynności może zostać powiązany z szerszymi negocjacjami.

Linie swapowe mają łagodzić napięcia na międzynarodowych rynkach finansowania i wspierać transmisję krajowej polityki pieniężnej — nie powinny służyć jako karta przetargowa w sporach handlowych.

Kevin Warsh próbował oddzielić Fed od administracji

Prezes Fedu Kevin Warsh, podczas Jackson Hole i w kontaktach z europejskimi odpowiednikami, sygnalizował, że współpraca między bankami centralnymi będzie kontynuowana. Przedstawiciele Rezerwy Federalnej starali się uspokoić partnerów, zapewniając, że Fed dotrzyma swoich zobowiązań. Jednocześnie przyznawali, że nie mogą zagwarantować, jakie decyzje podejmie w przyszłości administracja USA.

W swoim głównym wystąpieniu Warsh podkreślał siłę amerykańskiej gospodarki i rolę Fedu w kształtowaniu polityki pieniężnej. 18 Jego szerszym zadaniem było utrzymanie wiarygodności niezależności banku centralnego w sytuacji, gdy działania Departamentu Skarbu coraz silniej wpływały na rynki walutowe i obligacyjne.

Taki przekaz mógł ograniczyć napięcia w krótkim terminie, ale nie rozwiązywał zasadniczego problemu: decyzji podejmowanych poza Fedem, które mimo to oddziałują na warunki finansowe i oczekiwania wobec polityki pieniężnej.

Teraz liczyć się będzie powrót do konsultacji

Dla europejskich urzędników kolejnym testem będzie praktyka, a nie deklaracje. Chcą wiedzieć, czy Waszyngton ponownie zacznie konsultować z wyprzedzeniem wykorzystanie aktywów powiązanych z innym obszarem walutowym, zachowa wyraźne rozgraniczenie między operacjami płynnościowymi Departamentu Skarbu a polityką pieniężną oraz utrzyma awaryjne mechanizmy dolarowej płynności z dala od sporów handlowych.

Niepokój po Jackson Hole wynikał zatem z czegoś więcej niż z jednego zakupu jenów czy jednego programu skupu obligacji. Europejscy bankierzy centralni obawiali się, że zasady międzynarodowej współpracy finansowej stają się mniej przewidywalne — a wiarygodność niezależności banków centralnych może słabnąć, jeśli interwencje rynkowe będą coraz częściej wyglądały jak realizacja celów politycznych.