Banque Misr pod lupą USA. Chodzi o 1,8 mld dolarów i irańską „bankowość równoległą”

Co uruchomiło działania FinCEN?

Amerykańska Financial Crimes Enforcement Network (FinCEN), agencja Departamentu Skarbu zajmująca się przeciwdziałaniem praniu pieniędzy, zaproponowała zastosowanie wobec sześciu oddziałów Banque Misr w Zjednoczonych Emiratach Arabskich specjalnego środka przewidzianego w sekcji 311 ustawy USA PATRIOT Act. FinCEN uznał te placówki za instytucje stanowiące „podstawowe zagrożenie praniem pieniędzy”. 17

Kluczowy zarzut dotyczy tego, że oddziały Banque Misr w ZEA miały służyć jako kanał dostępu Iranu do dolarów i międzynarodowego systemu finansowego. Według Departamentu Skarbu między styczniem 2024 a czerwcem 2026 oddziały przetworzyły około 1,8 mld dolarów w transakcjach dla 103 firm potencjalnie powiązanych z irańskimi sieciami tzw. bankowości równoległej. 17

Określenie „potencjalnie powiązanych” ma tu istotne znaczenie. Publicznie dostępne materiały potwierdzają zarzut władz USA i łączną wartość operacji, ale nie dowodzą, że każda transakcja ani każda z 103 firm prowadziła działalność niezgodną z prawem. 17

Jak działałaby sekcja 311?

Jeśli propozycja zostanie sfinalizowana po 30-dniowym okresie zgłaszania uwag, amerykańskie instytucje finansowe nie mogłyby otwierać ani utrzymywać rachunków korespondenckich dla sześciu oddziałów Banque Misr w ZEA. Musiałyby również podjąć działania zapobiegające uzyskiwaniu przez te oddziały dostępu do amerykańskich rachunków korespondenckich za pośrednictwem innych banków. 17

W praktyce oznaczałoby to poważne ograniczenie możliwości rozliczania płatności w dolarach za pośrednictwem banków amerykańskich. Nie byłoby jednak automatycznie równoznaczne z objęciem takim zakazem działalności Banque Misr w Kairze, Paryżu, Frankfurcie, Rijadzie ani w innych państwach. Sam bank przekazał, że propozycja dotyczy wyłącznie jego operacji w ZEA i nie obejmuje działalności w Egipcie ani w pozostałych krajach. 5

Związek z „Operation Economic Outcast”

Departament Skarbu przedstawił tę inicjatywę jako część rozpoczętej kilka dni wcześniej kampanii „Operation Economic Outcast”. Ma ona być działaniem całej administracji USA wymierzonym w Iran oraz podmioty ułatwiające mu funkcjonowanie gospodarcze. Sekretarz skarbu Scott Bessent określił kampanię mianem „ekonomicznej ofensywy” przeciwko irańskim powiązaniom finansowym na całym świecie. Propozycja dotycząca Banque Misr UAE jest jej pierwszym szeroko nagłośnionym działaniem wobec banku. 246

Reakcje banku i władz ZEA

Banque Misr poinformował, że analizuje zawiadomienie Departamentu Skarbu i zamierza współpracować z amerykańskimi władzami. 35

Bank centralny ZEA zarządził natomiast specjalną, pilną kontrolę sześciu oddziałów. Obejmuje ona także retrospektywne, pogłębione badanie o charakterze kryminalistycznym dotyczące wskazanego okresu. Bank centralny podkreślił, że instytucje finansowe muszą przestrzegać emirackich przepisów i unikać działań narażających system finansowy na ryzyko reputacyjne. 235

Na podstawie przeanalizowanych materiałów nie można potwierdzić merytorycznego, publicznego stanowiska egipskiego banku centralnego ani egipskiego ministerstwa spraw zagranicznych w tej sprawie.

Co ten ruch oznacza dla strategii USA?

Wybór banku z państwa trzeciego pokazuje, że Departament Skarbu próbuje zwiększyć koszt obsługi irańskiego handlu bez natychmiastowej konfrontacji z największymi państwami i instytucjami finansowymi uczestniczącymi w tych przepływach.

Jednocześnie ujawnia to ograniczenia takiej strategii. Iran może próbować kierować handel i płatności przez innych pośredników oraz wykorzystywać rozliczenia poza dolarem. Skuteczna izolacja irańskiej gospodarki wymagałaby współpracy — albo silnej presji — wobec znacznie większych podmiotów gospodarczych. Bardziej agresywne egzekwowanie sankcji może z kolei przynieść koszty dyplomatyczne i rynkowe.

Szczegółowe twierdzenia dotyczące dalszych zakupów irańskiej ropy przez Chiny, planowanej wrześniowej wizyty prezydenta Xi Jinpinga w Waszyngtonie, ryzyka zakłóceń na światowych rynkach oraz planowanych kontaktów Bessenta z państwami G20 nie zostały potwierdzone w dostępnych materiałach.