Interwencja na rynku jena: wspólny ruch USA i Japonii kupił czas, ale nie rozwiązał problemu

Wspólna operacja USA i Japonii z 31 lipca 2026 r. na krótko zatrzymała gwałtowny spadek jena. Waluta, która pod koniec lipca osłabiła się niemal do 164 jenów za dolara, umocniła się początkowo do około 155,20. Później jednak znaczna część tego ruchu wygasła, a kurs ponownie zbliżył się do 160 jenów za dolara. 257

Był to ważny politycznie sygnał współpracy. Nie zastąpił jednak zmian gospodarczych, które mogłyby trwale zmniejszyć przewagę oprocentowania aktywów dolarowych nad japońskimi. 25

Co dokładnie zrobiły oba kraje?

Japońskie Ministerstwo Finansów kupowało jeny, sprzedając aktywa w walutach obcych. Amerykański Departament Skarbu, działając za pośrednictwem Banku Rezerwy Federalnej w Nowym Jorku, sprzedawał euro i kupował jeny z amerykańskiego Funduszu Stabilizacji Kursów Walutowych (Exchange Stabilization Fund, ESF). 67

Była to pierwsza wspólna operacja zakupu jenów przez USA i Japonię od 1998 r. oraz pierwsza skoordynowana interwencja walutowa USA z udziałem Japonii od 2011 r. Wtedy Waszyngton i partnerzy z grupy G7 sprzedawali jeny, aby ograniczyć ich nadmierne umocnienie po katastrofalnym trzęsieniu ziemi w Japonii. 368

Ile pieniędzy wydano?

• Japonia podała, że w okresie od 30 lipca do 26 sierpnia przeznaczyła na interwencję rekordowe 15,4 bln jenów, czyli około 96,5 mld dolarów.
• Inne doniesienia szacowały japońskie wydatki na około 98,7 mld dolarów. Obie liczby obejmują okres dłuższy niż sam dzień wspólnego działania. 2
• Stany Zjednoczone nie ujawniły oficjalnie, ile wydały. Zdjęcie notatki Scotta Bessenta wskazywało na plan zakupu jenów za 5–10 mld dolarów, ale należy traktować to jako orientacyjną informację, a nie potwierdzoną końcową kwotę. 57

Dlaczego Waszyngton wkroczył na rynek, skoro chce słabszego dolara?

Na pierwszy rzut oka amerykańska pomoc Japonii może wydawać się sprzeczna z deklarowaną przez administrację Donalda Trumpa preferencją słabszego, mniej przewartościowanego dolara, który miałby wspierać amerykańskich producentów. W praktyce oba cele nie muszą się wykluczać.

Waszyngton mógł popierać ogólnie słabszego dolara, a jednocześnie sprzeciwiać się gwałtownemu i chaotycznemu załamaniu jena. Bezpośrednim celem nie była trwała polityka silnego jena, lecz powstrzymanie nieuporządkowanej wyprzedaży i spekulacyjnego ataku, który mógłby przenieść się z rynku walutowego na japońskie obligacje skarbowe oraz globalne rynki finansowania. 12

Istotne było również techniczne przeprowadzenie transakcji. Treasury sprzedawał euro, a nie dolary. Wskazuje to, że operacja była ukierunkowaną próbą ustabilizowania rynku, a nie szeroko zakrojoną kampanią osłabiania amerykańskiej waluty. 69

Obawy Bessenta: od słabego jena do globalnego kryzysu

Scott Bessent ostrzegał, że gwałtowne i niestabilne ruchy jena mogą wywołać efekt domina. Mechanizm wyglądałby następująco:

1. Konkurencyjne osłabianie walut. Jeśli Japonia pozwoliłaby na gwałtowny spadek jena, inne państwa mogłyby próbować osłabiać własne waluty, aby chronić konkurencyjność eksportu.
2. Przymusowe zamykanie pozycji carry trade. Inwestorzy często pożyczają środki w nisko oprocentowanych jenach i lokują je w aktywach o wyższej rentowności, między innymi denominowanych w dolarach. Nagłe umocnienie jena może zmusić ich do szybkiego zamykania takich pozycji.
3. Wyprzedaż zagranicznych aktywów przez japońskie instytucje. W warunkach presji na japoński rynek inwestorzy i instytucje finansowe mogliby sprzedawać aktywa za granicą, w tym amerykańskie obligacje skarbowe.
4. Wyższe rentowności obligacji USA i koszty finansowania. Duża sprzedaż obligacji mogłaby podbić ich rentowności, a tym samym zwiększyć koszt obsługi amerykańskiego długu.

Bessent wskazywał, że gwałtowne delewarowanie na wielu rynkach mogłoby przypominać mechanizmy zarażania obserwowane podczas azjatyckiego kryzysu finansowego z lat 1997–1998. To porównanie analityczne, a nie prognoza powtórzenia tamtego kryzysu. 127

Dlaczego pierwsze umocnienie jena wygasło?

Interwencja może szybko zmienić kurs walutowy, lecz sama w sobie nie usuwa przyczyn presji na daną walutę. W przypadku jena kluczowa pozostaje różnica oprocentowania między Japonią a Stanami Zjednoczonymi.

Dopóki pożyczanie w jenach jest relatywnie tanie, a aktywa dolarowe oferują wyższy dochód, inwestorzy mają powód, aby utrzymywać pozycje korzystające ze słabego jena. Trwałe odwrócenie tego trendu wymagałoby istotnego wzrostu japońskich stóp procentowych, spadku rentowności w USA albo przekonania rynku, że jen będzie długotrwale zyskiwał.

Pojawił się przy tym paradoks. Interwencja mogła częściowo zwiększyć atrakcyjność carry trade. Sygnalizując gotowość władz do powstrzymywania gwałtownego załamania jena, ograniczała postrzegane ryzyko skrajnego scenariusza dla inwestorów finansujących zakupy wyżej oprocentowanych aktywów jenem. To prawdopodobny mechanizm rynkowy, a nie dowód, że operacja miała wspierać carry trade.

Po pierwszym szoku rynki ponownie skoncentrowały się więc na fundamentach. Japońscy inwestorzy netto kupili ponad 5 bln jenów zagranicznych akcji i długoterminowych obligacji w ciągu dwóch tygodni do 15 sierpnia, co pokazuje, że przepływy kapitału nadal sprzyjały inwestowaniu za granicą. W efekcie początkowe umocnienie jena osłabło. 23

Czy Japonia może bronić jena także jesienią?

Japonia dysponuje znacznymi rezerwami walutowymi — około 1,1 bln dolarów w płynnych aktywach. Nie są one jednak bezpośrednio równoznaczne z gotówką, którą można wielokrotnie wykorzystywać w operacjach na rynku. Interwencje o skali zbliżonej do lipcowej szybko uszczupliłyby najbardziej płynne zasoby.

Jeżeli gotówka i krótkoterminowe aktywa zagraniczne okazałyby się niewystarczające, Tokio mogłoby zostać zmuszone do sprzedaży amerykańskich obligacji skarbowych lub innych aktywów dolarowych. Pojawiający się w analizach próg około 130 mld dolarów jest szacunkiem, a nie oficjalnym poziomem uruchamiającym określoną reakcję. Kluczowe jest ryzyko, że duża wyprzedaż obligacji podniosłaby ich rentowności właśnie wtedy, gdy Waszyngtonowi zależy na stabilnych warunkach finansowania.

To ogranicza gotowość USA do dalszego udziału. Waszyngton może popierać celowaną stabilizację rynku walutowego, ale prawdopodobnie nie zaakceptuje obrony jena, która poważnie zakłóciłaby rynek amerykańskich obligacji. Japonia jest jednym z największych zagranicznych posiadaczy aktywów USA, dlatego napięcia na jej rynkach mogą mieć skutki wykraczające poza Azję. 2

FIMA jako sposób na uniknięcie wyprzedaży obligacji

Jednym z możliwych bezpieczników jest instrument Rezerwy Federalnej znany jako FIMA Repo Facility — program repo dla zagranicznych banków centralnych i władz monetarnych. Pozwala on uzyskać dolary pod zastaw amerykańskich obligacji skarbowych, zamiast sprzedawać te papiery bezpośrednio na rynku.

Takie rozwiązanie mogłoby dać Japonii dolary potrzebne do zakupu jenów, a jednocześnie ograniczyć presję na ceny obligacji USA. Bessent wezwał do zwiększenia skali tego mechanizmu; japońskie władze również sygnalizowały zamiar korzystania z udogodnienia Fedu. 1

Interwencja kupiła czas, ale nie zapewniła trwałej podłogi

Najważniejszym sprawdzianem będzie dalsza polityka Japonii. Wspólne zakupy jenów pokazały, że Tokio może liczyć na wsparcie Waszyngtonu w sytuacji skrajnej zmienności. Nie zmieniły jednak podstawowego układu: japońskie aktywa nadal oferują niższe oprocentowanie niż amerykańskie, a inwestorzy wciąż mają powód, by finansować zakupy jenem.

Trwała obrona waluty wymagałaby wiarygodnej ścieżki wzrostu krajowych rentowności oraz zaufania do polityki fiskalnej i monetarnej Japonii. Bez tego interwencja pozostanie kosztownym spowolnieniem spadków — swoistym progiem zwalniającym — a nie trwałą podłogą dla kursu jena.