Rosja grozi Wielkiej Brytanii po transferze technologii Storm Shadow do Ukrainy

Rosja zareagowała na planowany transfer do Ukrainy poufnej technologii pocisków Storm Shadow/SCALP groźbami pod adresem Wielkiej Brytanii i ostrą krytyką zarówno Londynu, jak i Paryża. Kreml określił decyzję jako „dolewanie oliwy do ognia”, a rzeczniczka rosyjskiego MSZ Maria Zacharowa stwierdziła, że Wielka Brytania i Francja „igrają z ogniem”. 36

Bezpośrednią przyczyną była zgoda Londynu na przekazanie Ukrainie poufnych informacji technicznych dotyczących brytyjskich komponentów pocisków. Posunięcie ma pomóc Kijowowi w rozwinięciu krajowej produkcji pocisków manewrujących dalekiego zasięgu. 316

Jakie groźby padły z Moskwy

Najbardziej jednoznaczne ostrzeżenie dotyczyło brytyjskich celów wojskowych. Rosyjscy urzędnicy powiedzieli, że należące do Wielkiej Brytanii obiekty i wyposażenie wojskowe mogą zostać zaatakowane zarówno w Ukrainie, jak i poza jej granicami, jeśli ukraińskie siły wykorzystają brytyjską broń do uderzeń na terytorium Rosji. 16

Moskwa argumentowała również, że Wielka Brytania i Francja próbują uniknąć odpowiedzialności za głębokie uderzenia w Rosji, przenosząc montaż pocisków do Ukrainy. Zacharowa oceniła, że Londyn jest — w przekonaniu Moskwy — „o krok” od prawnego współudziału w tym, co określiła jako ataki na rosyjskich cywilów. Ostrzegła też przed „katastrofalnymi konsekwencjami”, jeśli Wielka Brytania nie zmieni kursu. 159

Były to groźby i twierdzenia prawne przedstawione przez rosyjskich przedstawicieli, a nie niezależnie potwierdzone ustalenia. Dostępne relacje dokumentują rosyjską retorykę oraz deklarowaną politykę odwetu, ale nie dowodzą, że Moskwa podjęła decyzję o ataku na terytorium Wielkiej Brytanii lub Francji.

Dlaczego ostrzeżenie zwiększyło obawy o eskalację z NATO

Wypowiedzi rosyjskich władz padły w czasie, gdy zachodnie rządy już analizowały, czy Rosja może próbować sprawdzić determinację NATO. Według opisywanej przez CBS oceny amerykańskiego wywiadu przyszłe działania Moskwy mogłyby obejmować operacje hybrydowe, cyberataki i inne trudne do jednoznacznego przypisania posunięcia poniżej progu konwencjonalnej kampanii wojskowej. Ich celem mogłoby być przetestowanie jedności Sojuszu i gotowości do reakcji.

Zachodni urzędnicy cytowani przez BBC oceniali, że prezydent Rosji Władimir Putin chce uniknąć bezpośredniego starcia militarnego z NATO, choć retoryka Moskwy wobec Wielkiej Brytanii i innych państw wspierających Ukrainę stała się bardziej agresywna. Ich zdaniem groźby wobec zachodnich sił lub zakładów produkujących broń wpisują się w taktykę presji, a nie są dowodem na nowy plan otwartej wojny.

To ważne rozróżnienie. Unikanie konwencjonalnej wojny Rosja–NATO nie oznacza, że konfrontacja jest bezpieczna. Oceny europejskie i amerykańskie opisują kampanię w szarej strefie, obejmującą między innymi sabotaż, cyberataki, ingerencję polityczną, naruszenia przestrzeni powietrznej i aktywność dronów. Najbardziej prawdopodobnym zagrożeniem pozostaje powtarzająca się presja poniżej progu jednoznacznego ataku zbrojnego — w sytuacji, w której ustalenie sprawcy i dobór odpowiedzi mogą być przedmiotem sporu.

Co oznaczała wizyta dyrektora CIA Johna Ratcliffe’a w Moskwie

25 sierpnia John Ratcliffe odbył rzadką, niezapowiedzianą wizytę w Moskwie — pierwszą publicznie znaną podróż do Rosji od czasu objęcia przez niego stanowiska dyrektora CIA. Początkowo nie było jasne, jaki był cel i przebieg rozmów. 1718

Późniejsze relacje wskazywały, że Ratcliffe miał ostrzec rosyjskich przedstawicieli przed atakiem na państwa NATO, w tym kraje bałtyckie, a także poruszyć temat rosyjskiego wsparcia dla Iranu. Ponieważ szczegóły pochodziły od urzędników zaznajomionych ze spotkaniami, a CIA nie ujawniła publicznie ich treści, należy traktować te informacje jako relacje przypisywane konkretnym źródłom, a nie pełny oficjalny zapis rozmów.

Sam moment wizyty podkreślał jednak szerszy problem: zachodnie rządy próbowały odstraszyć Rosję od działań przeciwko NATO, jednocześnie zarządzając coraz szerszą konfrontacją obejmującą ataki dalekiego zasięgu, transfery uzbrojenia i operacje hybrydowe.

Braki paliwa zwiększały presję wewnętrzną

Rosja mierzyła się także z gospodarczymi i logistycznymi skutkami wojny. Reuters informował w sierpniu o długich kolejkach na moskiewskich stacjach benzynowych po ukraińskich atakach na rosyjskie rafinerie i kolejnych cięciach produkcji benzyny.

W osobnej relacji Reuters podał, że braki paliwa powróciły w kilku rosyjskich regionach, a władze co najmniej 10 z nich zaostrzyły kontrolę sprzedaży. Inne doniesienia mówiły o racjonowaniu i limitach w poszczególnych regionach po atakach na infrastrukturę energetyczną.

Braki paliwa nie dowodzą, że to właśnie presja energetyczna doprowadziła do rosyjskich gróźb. Pokazują jednak, że ukraińska kampania dalekiego zasięgu powodowała widoczne problemy w samej Rosji, zwiększając presję wewnętrzną w konflikcie prowadzonym także za pomocą uderzeń w infrastrukturę i cele wojskowe.

Co mówią dane o stratach wojskowych — i czego nie mówią

Zachodni urzędnicy cytowani przez „Guardiana” szacowali, że Rosja traci około 6 tysięcy żołnierzy miesięcznie więcej, niż jest w stanie zrekrutować. Była to ocena dotycząca strat i naboru, a nie precyzyjnie weryfikowalny bilans.

Tej liczby nie należy traktować jako bezspornego pomiaru. Szacunki strat wojennych są trudne do niezależnego potwierdzenia, a poszczególne źródła stosują różne definicje i metody. Szerszy wniosek jest taki, że zapotrzebowanie Rosji na ludzi było wskazywane jako strategiczne ograniczenie, mimo że Moskwa nadal prowadziła rekrutację na dużą skalę.

Szerszy obraz konfrontacji

Rosyjskie ostrzeżenie w sprawie Storm Shadow łączyło trzy komunikaty: groźbę odwetu wobec brytyjskich aktywów wojskowych, oskarżenie Wielkiej Brytanii i Francji o coraz bardziej bezpośrednie zaangażowanie w ataki na Rosję oraz żądanie, by Londyn zmienił politykę. 15

Oceny zachodnie sugerują, że najbliższe ryzyko nie musi polegać na celowym konwencjonalnym ataku na NATO, lecz na dalszej presji poprzez działania trudne do jednoznacznego przypisania. Wizyta Ratcliffe’a była próbą wzmocnienia granicy, której Rosja nie powinna przekroczyć. Jednocześnie transfer technologii rakietowej, ataki na rafinerie i presja kadrowa sprawiały, że utrzymanie tej granicy stawało się coraz trudniejsze.

W rezultacie powstała konfrontacja, w której retoryka jest bezpośrednia, ale najbardziej niebezpieczne działania mogą nadal pozostawać poniżej progu formalnie wypowiedzianej wojny.