Dwa cele jednej kampanii
Nocne ataki nie sparaliżowały całej rosyjskiej gospodarki, ale trafiły w dwa jej newralgiczne punkty: sieć dystrybucji masowego handlu internetowego oraz produkcję paliw. Bezpośrednie szkody w poszczególnych obiektach były lokalne — w Ufach władze określiły je jako niewielkie — jednak kolejne przerwy w pracy, koszty ochrony i konieczność przekierowywania dostaw zwiększają presję na firmy.
4
5
Ozon: ewakuacje i czasowe zamknięcia
W obiekcie Ozonu w obwodzie orenburskim spadły odłamki dronów. Rosyjskie władze poinformowały, że nad regionem odparto sześć bezzałogowców, a według relacji ewakuowano ponad 300 pracowników.
1
16 Władze i firma przekazywały, że doszło do pożaru oraz czasowego wstrzymania pracy.
Centrum logistyczne Ozonu w Baszkortostanie, w pobliżu Ufy, miało zostać lekko uszkodzone i zamknięte na czas kontroli. Niezależnie zweryfikowanych informacji o rozmiarze zniszczeń jest jednak niewiele.
13 Oznacza to, że w krótkim terminie bardziej widoczne od utraty całej sieci są opóźnienia, inspekcje bezpieczeństwa i konieczność zmiany tras dostaw.
To nie był odosobniony incydent. W ciągu trzech dni zaatakowano co najmniej sześć hubów Ozonu. W centrum w Machaczkale wybuchł pożar, działalność wstrzymano, a firma informowała o kilku rannych osobach.
3
5
Wildberries poniósł jeszcze większe straty
Ataki na Ozon nastąpiły po szerszej kampanii wymierzonej w magazyny Wildberries, największej rosyjskiej platformy handlu internetowego. W ciągu kilku dni uszkodzono co najmniej siedem obiektów, co według firmy i władz oznaczało utratę około 10 proc. powierzchni magazynowej. Skutki odczuli także dziesiątki tysięcy małych sprzedawców korzystających z platformy.
12
Później miał spłonąć również magazyn Wildberries w obwodzie tambowskim.
6 Każdy taki obiekt pełni funkcję nie tylko hali składowej, lecz także węzła sortowania, kompletowania i wysyłki. Dlatego pożar lub zamknięcie magazynu może zakłócać dostawy długo po ugaszeniu ognia.
Dokładna suma strat pozostaje niepewna. Niektóre doniesienia szacowały łączne straty Wildberries i sprzedawców na 600–800 mld rubli, czyli około 6–8,5 mld dolarów. Inne mówiły o towarach wartych miliardy dolarów. Są to szacunki medialne, a nie niezależnie zbadane dane z ksiąg spółki.
10
11
Rafinerie: ważniejszy był atak na NORSI
Atak z 27 sierpnia na rafinerię Bashneft-Ufaneftekhim został przez władze Baszkortostanu opisany jako powodujący jedynie niewielkie uszkodzenia.
4 Znacznie większe znaczenie dla krajowego rynku paliw miał jednak wcześniejszy atak na rafinerię NORSI należącą do Łukoilu.
Źródła branżowe cytowane przez Reutersa podały, że 26 sierpnia NORSI wstrzymała przerób ropy. Zakład jest czwartą co do wielkości rafinerią w Rosji, może przerabiać około 15 mln ton ropy rocznie i jest drugim największym producentem benzyny w kraju.
5
Przestój NORSI dołożył się do problemów innych aktywów Łukoilu, w tym rafinerii w Permie, która zatrzymała pracę po ataku z 21 sierpnia.
7 Dostępne informacje wskazują na poważne zakłócenia w sieci rafineryjnej Łukoilu, ale nie potwierdzają kategorycznego twierdzenia, że jednocześnie wyłączono wszystkie główne rafinerie koncernu.
Niedobory paliwa i doraźne racjonowanie
Ataki na rafinerie ograniczyły dostępność paliw, a w części regionów doprowadziły do wzrostu cen i braków na stacjach.
4
11 Władze oraz firmy paliwowe coraz częściej ograniczały sprzedaż benzyny i oleju napędowego.
14
15
Obecne dane wskazują przede wszystkim na pogarszające się niedobory regionalne i doraźne formy racjonowania — nie na potwierdzony, jednolity system obowiązujący w całej Rosji. W praktyce oznacza to ograniczenia ilościowe, zakazy sprzedaży paliwa do kanistrów lub dostęp zależny od regionu i sytuacji na lokalnym rynku.
Co mówią dane o obronie powietrznej i ofiarach?
Rosyjskie komunikaty, takie jak informacja o przechwyceniu sześciu dronów nad obwodem orenburskim, opisują deklarowane działania obrony powietrznej. Nie wykluczają jednak szkód spowodowanych przez odłamki ani przez bezzałogowce, które przedostały się przez lokalne zabezpieczenia.
1
W przywoływanych atakach na centra Ozonu w innych regionach odnotowano rannych. Z kolei szersza fala uderzeń z 22 sierpnia miała zabić co najmniej 10 osób.
3
8 Bez mocniejszych dowodów nie można przypisywać całej tej liczby wyłącznie atakom na obiekty z 27 sierpnia.
Reakcja Kremla: od odwetu do większej kontroli państwa
Moskwa zapowiedziała odwet, a Władimir Putin publicznie przyznał, że ukraińskie kontrataki powodują szkody gospodarcze.
10 25 sierpnia prezydent Rosji podpisał także dekret umożliwiający czasowe przejęcie przez państwo kontroli nad „krytyczną infrastrukturą”, jeśli prywatny właściciel nie ochroni jej przed atakami dronów albo nie odbuduje jej po uderzeniu.
12
13
W praktyce przenosi to na przedsiębiorstwa większą część kosztów ochrony i odbudowy, a jednocześnie daje władzom narzędzie do przejmowania strategicznych aktywów po uznaniu, że właściciel nie wywiązał się ze swoich obowiązków. Dla firm oznacza to nie tylko ryzyko zniszczeń, lecz także ryzyko utraty kontroli nad obiektem.
Wniosek
Najważniejszym skutkiem ataków nie jest pojedynczy uszkodzony magazyn ani jedna rafineria, lecz narastający efekt serii uderzeń. W handlu internetowym oznacza on mniejszą elastyczność sieci logistycznych, straty towarów i problemy tysięcy sprzedawców. W sektorze paliw — kolejne przestoje, trudniejszą dystrybucję i większe ryzyko regionalnych ograniczeń. Kampania zwiększa więc koszty funkcjonowania rosyjskiej gospodarki wojennej, nawet jeśli część konkretnych szkód pozostaje niewielka lub nie została jeszcze niezależnie zweryfikowana.