Rozmowy Iranu, Omanu i Kataru obniżyły ceny ropy. Dlaczego rynek nadal zachowuje ostrożność?

Dyplomacja między Iranem i Omanem, przy wsparciu Kataru, zmieniła krótkoterminową ocenę sytuacji na rynku ropy. Inwestorzy zaczęli zakładać, że cieśnina Ormuz — kluczowy szlak dla transportu surowca i paliw — może zostać otwarta etapami, zamiast pozostawać zamknięta przez czas nieokreślony.

Nie oznacza to jednak, że dostawy już wróciły. Rynek zareagował przede wszystkim na możliwość deeskalacji, a nie na faktyczne przywrócenie normalnego ruchu statków.

Co zmieniły rozmowy Iranu, Omanu i Kataru?

We wtorek 25 sierpnia szefowie dyplomacji Iranu i Omanu rozmawiali w Teheranie o ramowym planie stopniowego zarządzania ruchem morskim w cieśninie. Propozycja zakłada utworzenie „wspólnego tymczasowego korytarza żeglugowego”, a także współpracę przy oczyszczaniu akwenu z min. 317

Wcześniej premier Kataru odwiedził Maskat, gdzie rozmawiał z władzami Omanu o rozpoczęciu szerszych negocjacji z udziałem Iranu, Iraku i państw Zatoki Perskiej. Jednym z nierozstrzygniętych tematów pozostają opłaty za tranzyt oraz sposób dzielenia ewentualnych przychodów. 13

Taki plan nie jest jeszcze operacyjnym porozumieniem. Jego wdrożenie wymaga uzgodnień politycznych, wiarygodnego systemu bezpieczeństwa na morzu i zakończenia prac związanych z minami. Iran uzależnia ponadto ponowne otwarcie szlaku od realizacji zobowiązań przez Stany Zjednoczone; trwałe wznowienie żeglugi wiązałoby się także z usunięciem amerykańskiej blokady i ograniczeń sankcyjnych. 64

Dlaczego ropa potaniała?

Ceny zareagowały na spadek ryzyka natychmiastowej eskalacji. 25 sierpnia ropa Brent potaniała o 3,9 proc., do 88,58 dol. za baryłkę — był to najniższy poziom zamknięcia od tygodnia. Notowania amerykańskiej odmiany WTI również spadły. Inwestorzy ocenili, że presja gospodarcza i negocjacje stanowią mniejsze bezpośrednie zagrożenie dla dostaw niż ponowne działania militarne. 6

Było to częściowe wycofanie tak zwanej premii za panikę, czyli dodatkowej kwoty doliczanej przez rynek w obawie przed nagłym niedoborem surowca. Nie był to sygnał, że handel przez Ormuz wraca do normy.

Amerykańska Agencja Informacji Energetycznej (EIA) zakłada, że ceny zaczną wyraźniej spadać dopiero wtedy, gdy ruch przez cieśninę będzie stopniowo rosnąć, a wstrzymane wydobycie zostanie uruchomione ponownie. Według jej prognozy Brent ma średnio kosztować około 85 dol. za baryłkę w trzecim kwartale 2026 roku — o 11 dol. więcej niż przewidywano miesiąc wcześniej — a następnie około 78 dol. w czwartym kwartale, jeśli przepływy się odbudują. 1

Dlaczego spadek może być nietrwały?

Ruch tankowców i innych statków towarowych przez Ormuz nadal jest bardzo ograniczony. Przed wojną cieśniną przepływało średnio około 18 mln baryłek ropy i produktów rafinowanych dziennie. W lipcu było to 4,8 mln baryłek dziennie, a na początku sierpnia średnia spadła do około 2 mln. Później liczba przejść statków towarowych osiągnęła najniższy poziom od trzech miesięcy. 45

Problem dotyczy nie tylko samej ropy. Znacznie bardziej napięty jest rynek paliw rafinowanych, zwłaszcza oleju napędowego. Według szacunków Międzynarodowej Agencji Energetycznej przetwórstwo w rafineriach na Bliskim Wschodzie było w drugim kwartale o 2,9 mln baryłek dziennie niższe niż przed wojną, a w trzecim kwartale ma pozostać niższe o 2,2 mln baryłek. Równocześnie ukraińskie ataki ograniczyły rosyjskie moce rafineryjne do poziomu bliskiego najniższemu od dwóch dekad. 2

Zapasy paliw destylowanych w USA, obejmujących głównie olej napędowy i olej opałowy, spadały. Globalną podaż dodatkowo ograniczają zakłócenia eksportu z Bliskiego Wschodu oraz mniejszy rosyjski eksport. Oznacza to, że nawet przy niższych cenach ropy surowej ceny diesla i marże rafineryjne mogą pozostać wyjątkowo wrażliwe. 108

W połowie sierpnia ropa była wprawdzie tańsza niż podczas początkowego skoku wywołanego wojną, ale wciąż kosztowała około 50 proc. więcej niż na początku roku. 4

Rynek wycenia nadzieję, nie rozwiązanie kryzysu

Jeśli korytarz nie zostanie wdrożony, oczyszczanie z min potrwa dłużej, przepływy będą odbudowywać się wolniej od oczekiwań albo dojdzie do nowych ataków, premia za ryzyko dostaw może szybko powrócić. Podobny efekt miałoby zaostrzenie egzekwowania sankcji wobec Iranu. 31

Najtrafniej opisać obecną reakcję rynku jako wycenę możliwości częściowej deeskalacji. Ceny spadły, bo pojawiła się wiarygodniejsza ścieżka ograniczonego otwarcia Ormuzu. Dopóki statki nie zaczną jednak regularnie przepływać, a rafinerie nie wznowią pracy, obniżka pozostaje krucha i nie potwierdza końca kryzysu.