Chiny zdominowały produkcję humanoidalnych robotów. Teraz muszą udowodnić, że te maszyny potrafią pracować

Chiny wygrały pierwszą rundę wyścigu humanoidalnych robotów: potrafią produkować je tanio, szybko i w dużych seriach. Nie oznacza to jednak, że stworzyły już maszyny zdolne do zastąpienia człowieka w szerokim zakresie zadań.

Najbardziej prawdopodobny obraz jest mniej spektakularny, ale strategicznie bardzo istotny. Pekin buduje skalę, obniża ceny podzespołów, rozmieszcza roboty w kontrolowanych środowiskach i wykorzystuje je do zbierania danych. Celem jest doprowadzenie do przełomu w dziedzinie tak zwanej ucieleśnionej AI — systemów, które potrafią postrzegać świat fizyczny, podejmować decyzje i działać w nim. Na razie nie ma jednak dowodu, że sama liczba wyprodukowanych maszyn wystarczy do osiągnięcia takiego przełomu.

Chiny dominują w dostawach, ale „wysłany” nie znaczy „produktywny”

Chińscy producenci mieli odpowiadać za ponad 97 proc. z około 19,1 tys. humanoidalnych robotów wysłanych na całym świecie w pierwszej połowie 2026 roku. Dane zależą jednak od definicji robota, sposobu liczenia dostaw i metodologii poszczególnych firm analitycznych. Dlatego liczby takie jak 95 proc. z około 20 tys. urządzeń należy traktować jako wskaźniki szacunkowe, a nie audytowaną liczbę robotów faktycznie wykonujących pracę u klientów. 7

Znaczna część tych maszyn może trafiać do centrów gromadzenia danych, laboratoriów, uczelni, na demonstracje i do projektów finansowanych przez państwo — a nie do przedsiębiorstw, które dzięki nim ograniczają zatrudnienie lub zwiększają wydajność. Analityk Georg Stieler szacował, że od 50 do 70 proc. robotów wyprodukowanych w 2026 roku może trafić do tak zwanych „fabryk danych”, gdzie będą zbierać materiały do trenowania systemów AI, zamiast wykonywać produktywną pracę dla płacących klientów. 4

To właśnie wyjaśnia pozorną sprzeczność: Chiny mogą być światowym liderem pod względem liczby dostarczonych maszyn, mimo że same roboty pozostają powolne, niezgrabne i ograniczone w działaniu.

Przewaga Chin wynika ze skali całego łańcucha dostaw

Chińskie firmy korzystają z dobrze skoordynowanego łańcucha dostaw, tanich komponentów, szybkiego prototypowania i dużej bazy przemysłowej. Spadające ceny podzespołów oraz dotacje poprawiły konkurencyjność producentów, a wcześniejsze rządowe plany rozwoju robotyki zapewniły sektorowi finansowanie, ulgi podatkowe i wsparcie badawcze. 9

Taka polityka pozwala szybko tworzyć coraz tańsze platformy sprzętowe. Nie rozwiązuje jednak problemów z rozpoznawaniem otoczenia, precyzyjną manipulacją przedmiotami, czasem pracy na baterii, odzyskiwaniem równowagi po błędzie ani reagowaniem na sytuacje, których robot wcześniej nie widział.

W praktyce Chiny budują więc nie tylko fabryki, lecz także ogromne poligony doświadczalne. Im więcej robotów znajdzie się w fabrykach, magazynach, szkołach i centrach testowych, tym więcej danych można zebrać. Te dane mają pomóc w ulepszaniu zarówno oprogramowania, jak i konstrukcji maszyn.

Centra szkoleniowe są pomostem do rynku — ale jeszcze nie dowodem rentowności

Dobrym przykładem jest Guangxi, gdzie regionalne władze przyznały firmie UBTech kontrakt o wartości 18 mln dolarów na dostawę humanoidalnych robotów i powiązanego sprzętu do centrum szkoleniowego. Jego zadaniem jest tworzenie danych dla ucieleśnionej AI. 2

Tego typu projekty mogą przyspieszyć rozwój robotów, ponieważ pozwalają równolegle testować sprzęt, oprogramowanie i sposoby uczenia maszyn. Problem pojawia się w ekonomii przedsięwzięcia. Centrum musi zapłacić za roboty, operatorów, powierzchnię, etykietowanie danych, utrzymanie i częstą wymianę sprzętu. Model biznesowy pozostaje zamkniętym kołem, dopóki wyszkolone roboty nie wygenerują u klientów wartości wystarczającej do pokrycia tych kosztów.

Według relacji z centrum w Liuzhou projekt nie miał jeszcze jasnej drogi do rentowności: koszty działania były wysokie, a ceny danych na młodym rynku — niskie. To ważne ostrzeżenie. Zbieranie danych może być strategicznie cenne, ale nie musi być samo w sobie dochodowym biznesem.

„Moment ChatGPT” ma dotyczyć mózgu robota, nie jego akrobatyki

Założyciel Unitree, Wang Xingxing, mówił o zbliżającym się „momencie ChatGPT” dla inteligencji ucieleśnionej. 3 Taka prognoza jest w istocie przyznaniem, że największym wąskim gardłem nie jest dziś chodzenie, bieganie czy wykonywanie efektownych salt, lecz robotyczny „mózg”.

Modele językowe mogły korzystać z ogromnych, łatwo dostępnych zbiorów cyfrowych danych. Nauka działania w świecie fizycznym wygląda inaczej: wymaga kosztownych i powolnych interakcji, odbywa się w warunkach bezpieczeństwa i jest trudniejsza do standaryzacji. Więcej robotów może pomóc zebrać więcej danych, ale sama ich ilość nie gwarantuje, że będą one różnorodne, wysokiej jakości i możliwe do wykorzystania w nowych sytuacjach.

Wang ostrzegał również, że osiągnięcie przełomu może potrwać nawet dekadę. 8 To znacznie ostrożniejsza perspektywa niż wizja szybkiego pojawienia się uniwersalnego robota domowego czy fabrycznego.

Giełdowy entuzjazm wyprzedza obecną ekonomię wdrożeń

Debiut Unitree na giełdzie w Szanghaju pokazał, jak silne są oczekiwania inwestorów. Akcje spółki wzrosły w pierwszym dniu notowań ponad pięciokrotnie względem ceny oferty, mimo że — jak informował Reuters — niewiele jej robotów było wykorzystywanych w środowiskach komercyjnych. Sama Unitree była rentowna, ale nie dowodzi to rentowności całego sektora ani istnienia dojrzałego rynku robotów ogólnego przeznaczenia. 6

Inwestorzy wyceniają więc przede wszystkim możliwość przyszłego sukcesu. To może finansować eksperymenty i przyspieszać rozwój, ale zwiększa też ryzyko bańki spekulacyjnej. Jeśli zamówienia nie przejdą od subsydiowanych pilotaży do stałego popytu prywatnych firm, rynek może czekać wojna cenowa, a następnie konsolidacja i upadek części producentów.

Państwo tworzy popyt i przejmuje część ryzyka

Chińska strategia przemysłowa świadomie rozwiązuje problem „jajka i kury”: roboty potrzebują wdrożeń, aby zdobywać dane, ale klienci nie chcą kupować drogich maszyn, które dopiero muszą nauczyć się pracy. Zamówienia publiczne, centra szkoleniowe i środowiska testowe powiązane z państwem zapewniają pierwszych użytkowników oraz finansowanie.

W ciągu poprzedniego roku Chiny przeznaczyły ponad 20 mld dolarów na firmy humanoidalne, a Pekin zapowiedział fundusz o wartości 1 bln juanów, czyli około 137 mld dolarów, dla startupów z obszarów takich jak AI i robotyka. 12 Władze pozostają również ważnym nabywcą robotów i powiązanych technologii.

To może przyspieszyć postęp technologiczny. Jednocześnie utrudnia ocenę, czy dane zastosowanie działałoby bez dotacji, preferencyjnych zamówień i administracyjnego wsparcia.

Amerykańskie ograniczenia zmniejszają potencjał eksportowy Chin

W lipcu amerykańska Federalna Komisja Łączności (FCC) zablokowała import nowych chińskich robotów humanoidalnych i czworonożnych, powołując się na ryzyko dla bezpieczeństwa narodowego oraz potrzebę odbudowy strategicznych gałęzi przemysłu w USA. 11

Krótkoterminowy wpływ tego zakazu może być ograniczony, ponieważ humanoidalne roboty nadal mają w Stanach Zjednoczonych niewiele rzeczywistych zastosowań komercyjnych. 5 W dłuższej perspektywie Chiny tracą jednak dostęp do ważnego rynku, potencjalne informacje zwrotne od klientów oraz część wpływu na międzynarodowe standardy.

Ograniczenia nie przekreślają krajowej strategii Pekinu. Chiny mają ogromny rynek wewnętrzny i mogą nadal wykorzystywać państwowe przedsiębiorstwa, fabryki oraz instytucje publiczne jako poligony testowe. Eksportowy sukces będzie jednak trudniejszy, jeśli chińscy producenci nie zdobędą zaufania klientów poza Chinami.

O wyniku zdecydują dane z pracy, nie pokazy sceniczne

Najważniejsze wskaźniki dopiero się pojawią. Będą to między innymi:

• niezależnie mierzony czas bezawaryjnej pracy;
• bezpieczeństwo w kontakcie z ludźmi;
• skuteczność wykonywania zadań w nieuporządkowanym środowisku;
• czas i koszt nauczenia robota nowej czynności;
• liczba godzin pracy człowieka faktycznie zastąpionych przez jednego robota;
• koszty eksploatacji i dodatnia marża bez zakupów rządowych.

Chińska przewaga sprzętowa sprawia, że tamtejsze firmy mogą być jednymi z pierwszych, które wykorzystają przełom w ucieleśnionej AI. Obecne dane o dostawach, inwestycjach i wycenach giełdowych pokazują jednak przede wszystkim potężny program budowania zdolności przemysłowych. Nie są jeszcze dowodem na to, że Chiny — ani ktokolwiek inny — rozwiązały problem uniwersalnej robotyki.