MFW ostrzega przed „przeciąganiem liny” między kryzysem energetycznym a boomem na AI

Przed spotkaniem ministrów finansów i prezesów banków centralnych państw G20 w Asheville w Karolinie Północnej dyrektor zarządzająca Międzynarodowego Funduszu Walutowego Kristalina Georgiewa przedstawiła obraz światowej gospodarki, która poradziła sobie z ostatnimi wstrząsami lepiej, niż oczekiwano — ale wciąż nie wyszła ze strefy ryzyka. Spotkanie zaplanowano na 31 sierpnia i 1 września 2026 r. 1

Jej główna diagnoza to „przeciąganie liny”. Z jednej strony inwestycje związane ze sztuczną inteligencją podtrzymują wzrost, przede wszystkim w Stanach Zjednoczonych, a coraz częściej także dzięki projektom centrów danych i produkcji sprzętu w innych krajach. Z drugiej — szok energetyczny związany z wojną z Iranem i faktycznym zamknięciem cieśniny Ormuz zwiększa ryzyko ponownego wzrostu inflacji, zaostrzenia warunków finansowych i osłabienia aktywności gospodarczej. 3 7

Dlaczego szok energetyczny okazał się mniej dotkliwy, niż się obawiano

Zakłócenia dostaw nie doprowadziły do natychmiastowego załamania światowej gospodarki. Ich wpływ złagodziło kilka czynników:

• uwolnienie rezerw ropy i gazu,
• zwiększenie dostaw energii spoza regionu Zatoki Perskiej,
• osłabienie popytu,
• rozwój mocy wytwórczych opartych na odnawialnych źródłach energii,
• częściowy powrót niektórych państw do wykorzystywania węgla. 9 10

Dzięki temu udało się częściowo zamortyzować ograniczenie przepływu surowców przez cieśninę Ormuz. Dotychczasowa odporność nie oznacza jednak trwałego rozwiązania problemu. Kolejny wzrost cen ropy mógłby ponownie podbić inflację, opóźnić obniżki stóp procentowych, zwiększyć koszty obsługi długu rządów i firm oraz ograniczyć aktywność gospodarczą. 3

Boom na AI daje gospodarce przeciwwagę

Georgiewa oceniła, że boom inwestycyjny związany ze sztuczną inteligencją, początkowo skoncentrowany w USA, staje się szerszym źródłem globalnego popytu. Kolejne państwa inwestują w centra danych i powiązaną infrastrukturę, co wspiera amerykańskie wyniki przedsiębiorstw i wydatki konsumentów, a jednocześnie tworzy możliwości dla gospodarek uczestniczących w technologicznym łańcuchu dostaw. 3 7

To pozytywna strona opisywanego przez szefową MFW „przeciągania liny”. Wyższe koszty energii działają w przeciwnym kierunku: zmniejszają siłę nabywczą gospodarstw domowych, zwiększają koszty prowadzenia biznesu i utrudniają bankom centralnym doprowadzenie inflacji do celu.

W lipcowej aktualizacji raportu „World Economic Outlook” MFW stwierdził, że globalny proces dezinflacji wyhamował. Fundusz prognozuje, że inflacja ogółem wyniesie 4,7% w 2026 r., wobec 4,1% w 2025 r.

Najnowsza prognoza wzrostu MFW

Lipcowa aktualizacja MFW zakłada wzrost światowej gospodarki o 3,0% w 2026 r. oraz 3,4% w 2027 r. Perspektywy są jednak nierówne. Importerzy energii i gospodarki szczególnie narażone na skutki konfliktu odczuwają większą presję, podczas gdy państwa mocno zintegrowane z technologicznym łańcuchem wartości mogą korzystać z silniejszego popytu.

Kolejna pełna edycja raportu „World Economic Outlook” ma ukazać się w październiku. MFW publikuje pełne wydania w kwietniu i październiku, natomiast styczniowe i lipcowe aktualizacje odświeżają prognozy dla mniejszej grupy gospodarek.

Większym ostrzeżeniem są finanse publiczne

Szok energetyczny to tylko jeden z elementów ryzyka. Georgiewa wskazała również na pogarszającą się sytuację fiskalną, rosnące rentowności obligacji skarbowych, wysoki poziom zadłużenia, zatrzymanie procesu dezinflacji, napięcia handlowe oraz duże globalne nierównowagi zewnętrzne. 3

Problem polega na tym, że rządy próbują wspierać gospodarki w momencie, gdy koszty pożyczania rosną, a poziom długu jest już wysoki. Jeśli inwestorzy zażądają wyższej premii za kupowanie obligacji skarbowych, przestrzeń fiskalna może szybko się skurczyć. Wtedy decydenci stają przed trudnym wyborem: ograniczyć wydatki, podnieść podatki, zwiększyć zadłużenie albo zmniejszyć skalę wsparcia dla gospodarki.

Oczekiwana przez Georgiewą odpowiedź to wiarygodność w średnim terminie. Rządy powinny przedstawiać realistyczne plany ograniczania deficytów i sprowadzania długu na zrównoważoną ścieżkę, zamiast opierać politykę na nadmiernie optymistycznych założeniach lub rozwiązaniach tymczasowych. 3

Dlaczego rentowności obligacji i skup długu USA mają znaczenie

Presja jest widoczna także na rynku długoterminowych obligacji skarbowych. W relacjach dotyczących briefingu przed spotkaniem G20 zwracano uwagę na gwałtowny wzrost rentowności 30-letnich obligacji USA oraz utrzymujące się obawy dotyczące inflacji, podaży długu i wiarygodności polityki fiskalnej.

Sekretarz skarbu USA Scott Bessent zdecydował osobno o podwojeniu operacji skupu długoterminowych nominalnych obligacji skarbowych — z 2 mld do co najmniej 4 mld dolarów na jedną operację.

Skup miał poprawić płynność rynku i wywrzeć presję na spadek długoterminowych rentowności. Jednocześnie jego rozszerzenie pokazało, jak uważnie inwestorzy obserwują podaż obligacji rządowych oraz wiarygodność polityki fiskalnej. Wyższa rentowność długoterminowa może podnosić koszty finansowania w całej gospodarce, nawet jeśli krótkoterminowe stopy procentowe zmierzają w innym kierunku.

Banki centralne mają pilnować stabilności cen

Georgiewa wezwała banki centralne, by nadal koncentrowały się na stabilności cen. Ponowny wzrost cen energii mógłby odwrócić postępy w walce z inflacją i zmusić władze monetarne do dłuższego utrzymywania restrykcyjnej polityki. Oznaczałoby to droższe kredyty dla gospodarstw domowych, przedsiębiorstw i silnie zadłużonych rządów. 3

To przekaz ostrożny, a nie alarmistyczny. Światowa gospodarka wchłonęła pierwszy szok lepiej, niż oczekiwano, ale jej odporność zależy od warunków, które mogą się zmienić. Nowe zakłócenia dostaw, większy wzrost cen ropy albo utrata zaufania do polityki fiskalnej mogłyby ujawnić słabości, których inwestycje w AI nie zdołają w pełni zrekompensować.

Problem globalnych nierównowag

Georgiewa połączyła presję fiskalną z nierównym rozkładem popytu na świecie. Wysokim deficytom w jednych państwach towarzyszą duże nadwyżki zewnętrzne w innych, co w dłuższym okresie jest trudne do utrzymania. Z jej podejścia wynika, że kraje deficytowe potrzebują wiarygodnej naprawy finansów publicznych, a gospodarki nadwyżkowe powinny wzmacniać konsumpcję krajową zamiast nadmiernie polegać na eksporcie. 3

Dla G20 oznacza to, że dyskusja wykracza poza same ceny energii i sztuczną inteligencję. Największym wyzwaniem jest jednoczesne zarządzanie szokiem związanym z transformacją energetyczną, cyklem inwestycyjnym napędzanym przez AI, wysokim zadłużeniem i nierównym globalnym popytem. Główne ostrzeżenie Georgiewej brzmi: gospodarka może obecnie dobrze znosić burzę, ale o tym, jak długo potrwa ta odporność, zdecydują wiarygodność finansów publicznych i stabilność cen.