Dyplomatyczne sygnały zepchnęły kontrakty na pszenicę, lecz porty Morza Czarnego wciąż są zagrożone

Możliwość rozpoczęcia rozmów na temat bezpieczeństwa żeglugi chwilowo zmniejszyła presję na europejskie kontrakty terminowe na pszenicę. Nie oznaczało to jednak powrotu normalnych dostaw. Ataki na statki i infrastrukturę portową nad Morzem Czarnym nadal ograniczały eksport z Rosji i Ukrainy.

25 sierpnia najaktywniejszy grudniowy kontrakt na pszenicę na giełdzie Euronext zamknął się na poziomie 236,75 euro za tonę, tracąc 0,9%. W poprzednim tygodniu kontrakt sięgał 242 euro, ale stracił impet po tym, jak prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski powiedział, że w sprawie ataków na Morzu Czarnym będzie prowadzony „tor dyplomatyczny” z Rosją.

Reakcja cen sugerowała, że inwestorzy częściowo ograniczali premię za ryzyko związaną z długotrwałym zakłóceniem eksportu. Nie była natomiast dowodem na wznowienie normalnego przepływu zboża.

Dlaczego dyplomacja obniżyła ceny pszenicy

Ukraina zaproponowała, aby obie strony przestały atakować cywilne cele na Morzu Czarnym. Oferta została przekazana za pośrednictwem państwa trzeciego, a w chwili publikacji pierwszych informacji Moskwa nie udzieliła na nią formalnej odpowiedzi. 2

Później Zełenski powiedział, że Rosja nie chce zaakceptować ograniczonego rozejmu dotyczącego żeglugi, jeśli Ukraina nie wstrzyma jednocześnie ataków na rosyjską infrastrukturę energetyczną. Kijów miał być gotowy rozmawiać o zawieszeniu broni w sektorze energetycznym, ale wyłącznie na zasadzie wzajemności. 15

Dla uczestników rynku pszenicy wiążące porozumienie morskie mogłoby jednocześnie obniżyć kilka kosztów: ubezpieczenie wojenne, niepewność stawek frachtowych, ryzyko związane z dostępnością statków oraz konieczność kupowania zboża z bardziej odległych kierunków. Sama perspektywa takiego porozumienia wystarczyła, by ostudzić ceny kontraktów, choć porozumienie pozostawało nierozstrzygnięte.

Doniesienia o wizycie Ratcliffe’a zwiększyły spekulacje

Dodatkowym źródłem spekulacji były doniesienia, że dyrektor CIA John Ratcliffe udał się do Moskwy na nieujawnione spotkania. CIA nie skomentowała tych informacji, a treść rzekomych rozmów nie została publicznie potwierdzona.

Kreml zaprzeczył również, że w tamtym tygodniu planowano spotkania rosyjskich urzędników z amerykańskimi wysłannikami. Poinformował przy tym, że prezydent Władimir Putin nie zamierza spotkać się z Ratcliffe’em. 21

Osobne doniesienia mówiły, że Waszyngton zwrócił się do Ukrainy o unikanie ataków w rejonie Moskwy i innych miast północnej Rosji podczas opisywanej wizyty. Informacje te pochodziły od anonimowych źródeł i nie były oficjalnie potwierdzonym elementem porozumienia dotyczącego eksportu zboża przez Morze Czarne.

Wpływ na rynek był więc ograniczony. Traderzy mogli reagować na możliwość zakulisowej dyplomacji, ale nie mieli potwierdzonego porozumienia, które można byłoby uznać za trwałą zmianę warunków eksportu.

Fizyczny przepływ zboża nadal był mocno ograniczony

Sytuacja w transporcie morskim wskazywała na coś przeciwnego niż chwilowy spadek cen kontraktów. Armatorzy wstrzymali zawijanie do ukraińskich portów nad Morzem Czarnym w związku z nasileniem rosyjskich ataków. Zakłóciło to główny szlak morski w okresie trwających żniw. 4

Alternatywna sieć Ukrainy — obejmująca Dunaj, kolej i transport drogowy — miała osiągnąć wymaganą przepustowość najwcześniej pod koniec sierpnia. Nawet wtedy, według ukraińskich urzędników, mogłaby obsłużyć jedynie około połowy wolumenów normalnie wysyłanych przez porty Morza Czarnego. 3

Zagrożony był także rosyjski system eksportowy. Ukraiński atak uszkodził dwa duże terminale zbożowe w Noworosyjsku, po czym Rosja poinformowała o przekierowywaniu ładunków do alternatywnych portów. 1 Było to potencjalne rozwiązanie awaryjne, ale zarazem dowód, że infrastruktura eksportowa po obu stronach pozostaje podatna na kolejne ataki.

Ukraiński rynek krajowy pokazał skalę problemu

Krótkotrwały optymizm na rynku terminowym wyraźnie rozmijał się z sytuacją ukraińskich rolników. Według Reutersa eksport zboża z Ukrainy spadł w pierwszych dwóch tygodniach sierpnia o około 75% w porównaniu z analogicznym okresem poprzedniego roku. Ceny krajowe spadły poniżej kosztów produkcji, zagrażając zdolności gospodarstw do sfinansowania kolejnego sezonu zasiewów.

Osobna prognoza zakładała, że sierpniowy eksport Ukrainy wyniesie od 3,0 do 3,4 mln ton, wobec 4,5 mln ton rok wcześniej. Liczby te pokazują istotne wąskie gardło: zboże nadal było zbierane, ale drogi potrzebne do dostarczenia go zagranicznym odbiorcom zostały ograniczone.

Co naprawdę wyceniał rynek

Bezpośrednią reakcję rynku pszenicy najlepiej interpretować jako zmniejszenie premii za ryzyko, a nie odwrócenie zasadniczego problemu z podażą. Do 20 sierpnia kontrakty na pszenicę w Chicago wzrosły o ponad 17% od początku lipca, ponieważ ataki zakłócały funkcjonowanie infrastruktury nad Morzem Czarnym, a importerzy przygotowywali się do zakupów od alternatywnych dostawców.

Rzeczywiste i możliwe do wyegzekwowania zawieszenie ataków na morzu mogłoby z czasem obniżyć koszty frachtu, ubezpieczeń i premię za ograniczoną dostępność towaru. Dopóki statki nie mogły bezpiecznie wrócić do ukraińskich portów, rosyjskie terminale nie mogły działać w sposób niezawodny, a obie strony nie zaakceptowały tych samych zasad, odbiorcy nadal mieli powody, by zabezpieczać się przed kolejnymi zakłóceniami.

Dlatego europejskie kontrakty na pszenicę mogły tanieć po dyplomatycznych doniesieniach, podczas gdy rynek fizyczny pozostawał napięty. Kontrakty terminowe wyceniały szansę na poprawę dostępu do eksportu, a rolnicy, armatorzy i nabywcy zboża musieli radzić sobie z dostępem, który faktycznie istniał.