Trade.xyz otwiera rynki 24/7. Ropa i wyceny spółek przed debiutem przechodzą test blockchaina

Trade.xyz sprawdza, czy instrumenty pochodne oparte na blockchainie mogą udostępnić znane rynki przez całą dobę, siedem dni w tygodniu. Platforma działa na infrastrukturze Hyperliquid i oferuje kontrakty perpetual powiązane z ropą naftową, metalami szlachetnymi, indeksami giełdowymi, akcjami oraz spółkami, które nie weszły jeszcze na giełdę. Według raportów od startu w październiku 2025 roku platforma osiągnęła około 500 mld dolarów łącznego wolumenu. 2

Pomysł jest atrakcyjny: inwestorzy mogą reagować na wydarzenia geopolityczne lub informacje dotyczące spółek w weekend, bez oczekiwania na ponowne otwarcie rynku kontraktów terminowych czy giełdy akcji. Jednocześnie rozwój Trade.xyz pokazuje ograniczenia syntetycznego odkrywania cen. Kontrakty nie dają prawa własności do aktywów bazowych, a ich notowania zależą między innymi od płynności, dźwigni, mechanizmu finansowania pozycji i zewnętrznych źródeł cen.

Jak Trade.xyz utrzymuje handel przez całą dobę

Kontrakty perpetual to instrumenty pochodne bez określonego terminu wygaśnięcia. Na Hyperliquid mogą być notowane bez przerwy, dzięki czemu użytkownicy mogą zajmować pozycje długie lub krótkie nawet wtedy, gdy tradycyjny rynek, do którego odnosi się kontrakt, jest zamknięty.

Trade.xyz wykorzystał tę konstrukcję między innymi do stworzenia blockchainowego instrumentu powiązanego z ropą. Kontrakt był notowany w weekend, w którym wydarzenia na Bliskim Wschodzie wpływały na oczekiwania dotyczące rynku surowca. Tradycyjne kontrakty terminowe wznowiły handel dopiero później — uczestnicy rynku zdążyli więc przez kilka godzin wyceniać skutki informacji na całodobowej platformie. 2

Taki rynek pełni dwie różne funkcje:

• Gdy tradycyjne giełdy są otwarte: kontrakt może podążać za konwencjonalnymi cenami i zapewniać dodatkowe miejsce do uzyskania ekspozycji oraz korzystania z dźwigni.
• Gdy tradycyjne giełdy są zamknięte: notowania mogą pokazywać, jak traderzy oczekują, że ceny zareagują po ponownym otwarciu rynku.

Ta druga funkcja może być cenna, ale powinna być traktowana jako wskaźnik nastrojów, a nie bezdyskusyjny punkt odniesienia. Jeśli aktywo bazowe nie jest w danym momencie dostępne w handlu, możliwości arbitrażu są ograniczone. Gwałtowny ruch może odzwierciedlać ważną informację, lecz równie dobrze może zostać spotęgowany przez likwidacje, stawki finansowania, skoncentrowane pozycje lub płytką księgę zleceń.

Skala eksperymentu przyciąga uwagę

Według analiz struktury rynku Trade.xyz jest największym operatorem rynków perpetual HIP-3 na Hyperliquid. Jego kontrakty odpowiadają za znaczącą część aktywności platformy, a wartość otwartych pozycji przekroczyła 4 mld dolarów. 35

Oferta wykracza daleko poza aktywa typowe dla rynku kryptowalut. Dane rynkowe Hyperliquid obejmują tworzone przez zewnętrznych operatorów kontrakty odnoszące się do akcji, surowców, indeksów i walut. W udostępnionych danych kontrakt powiązany z indeksem S&P 500 miał około 454,5 mln dolarów otwartych pozycji. 13

Aktywność ta sugeruje popyt na całodobowy dostęp do ekspozycji na trendy makroekonomiczne i rynek akcji. Pokazuje też, że platforma blockchainowa może przyciągać handel instrumentami odnoszącymi się do tradycyjnych aktywów, nie posiadając ani nie dostarczając samych aktywów. W efekcie rynek może dość dokładnie śledzić instrument bazowy w normalnych godzinach, a po zamknięciu regulowanych giełd tworzyć odrębny, pozasesyjny obraz oczekiwań traderów.

Sam wolumen nie dowodzi jednak, że rynek jest głęboki, stabilny ani odpowiedni dla każdego uczestnika. Wolumen mierzy skalę aktywności, ale nie jakość realizacji zleceń, odporność płynności ani zdolność rynku do absorpcji nagłego szoku.

Dlaczego Trade.xyz szuka amerykańskich ram regulacyjnych

Trade.xyz i Hyperliquid Policy Center zwróciły się do amerykańskiej Komisji Papierów Wartościowych i Giełd (SEC) o rozważenie zasad dla kontraktów pre-IPO perpetual, określanych także skrótem IPOP. Są to rozliczane gotówkowo instrumenty pochodne powiązane z oczekiwaną ceną akcji prywatnej spółki po jej wejściu na giełdę. Nie dają one akcji, prawa głosu ani roszczenia wobec emitenta. 17

Argument autorów propozycji jest następujący: IPOP-y mogłyby stworzyć ciągły, publiczny sygnał wyceny jeszcze przed debiutem. Inwestorzy, emitenci i banki obsługujące ofertę mogliby obserwować rynkową ocenę oczekiwanej wartości spółki, zamiast opierać się wyłącznie na prywatnych transakcjach oraz krótkim okresie kształtowania ceny IPO. W piśmie do SEC kontrakty przedstawiono jako potencjalne narzędzie poprawy odkrywania ceny przed debiutem, a nie jako zatwierdzony już papier wartościowy lub produkt giełdowy.

Trade.xyz wykorzystał ten model między innymi w przypadku oczekiwanego debiutu chińskiego producenta pamięci ChangXin Memory Technologies. Bloomberg informował, że taki kontrakt może poszerzyć dostęp do opinii na temat oferty, która jest w dużej mierze dostępna inwestorom z rynku krajowego w Chinach.

Ewentualna zgoda regulatorów wymagałaby odpowiedzi na pytania dotyczące jurysdykcji, nadzoru nad rynkiem, dostępu inwestorów, ujawnień, rozliczeń, manipulacji oraz granicy między instrumentem pochodnym a faktycznym papierem wartościowym. Technologia może sprawić, że rynek będzie działał bez przerwy, ale sama nie rozstrzyga, jakie przepisy powinny nim rządzić.

Tradycyjne giełdy obserwują rozwój sytuacji

Dla dużych operatorów giełd wyzwanie nie jest już czysto teoretyczne. Terry Duffy, prezes i dyrektor generalny CME Group, miał powiedzieć podczas posiedzenia Komitetu Doradczego ds. Innowacji amerykańskiej CFTC, że Trade.xyz i Hyperliquid wywierają istotny wpływ na rynek w USA.

To element szerszej rywalizacji o kształt rynku. Platformy blockchain mogą oferować handel bez przerwy, przejrzyste rozliczenia on-chain oraz tworzenie rynków przez zewnętrznych operatorów. Regulowane giełdy mają natomiast rozwinięte systemy rozliczeń, depozytów zabezpieczających, nadzoru, przechowywania aktywów, zgodności z przepisami i zarządzania ryzykiem instytucjonalnym.

Pytanie nie brzmi więc wyłącznie: czy rynki blockchainowe mogą działać 24/7? Mogą. Trudniejsze pytanie dotyczy tego, czy są w stanie zapewnić równie wysoki poziom zaufania do cen, kontrahentów, procesu likwidacji pozycji i zabezpieczeń jak tradycyjne rynki, do których się odnoszą.

Gdy odkrywanie ceny zamienia się w jej zniekształcenie

W czerwcu krótki squeeze — gwałtowne zamykanie pozycji obstawiających spadek — na perpetualach powiązanych ze SpaceX na krótko zasugerował wycenę spółki na około 3 bln dolarów. Stało się to niedługo po zamknięciu amerykańskiego rynku akcji.

To wydarzenie pokazuje, dlaczego cenę z rynku pozasesyjnego trzeba interpretować ostrożnie. Kontrakt perpetual z dźwignią może gwałtownie drożeć, gdy krótkie pozycje są przymusowo zamykane, tworząc sprzężenie zwrotne:

1. Cena gwałtownie rośnie.
2. Pozycje krótkie z dźwignią zbliżają się do poziomów likwidacji.
3. Wymuszone zakupy wypychają cenę jeszcze wyżej.
4. Nowa cena zaczyna wyglądać jak potwierdzenie ruchu, przyciągając kolejne pozycje.

W ten sposób może powstać rzeczywista cena transakcyjna, która nie jest jednak wiarygodną oceną wartości bazowej spółki. Kontrakt może mierzyć przede wszystkim układ pozycji z dźwignią i dostępną płynność, a dopiero w drugiej kolejności fundamentalne informacje.

Przypadek SK Hynix pokazał ryzyko wyroczni cenowej

TradeXYZ musiał zmierzyć się także z innym problemem w kontrakcie perpetual na SK Hynix. Galaxy podał, że platforma zrekompensowała traderom straty po likwidacjach wywołanych przez dokładny, lecz anomalny odczyt z zewnętrznego źródła cen. Chodziło o kontrakt zabezpieczony w USDC, oferujący dźwignię do 10 razy. 1

Incydent pokazuje ważne rozróżnienie: źródło danych może podawać technicznie prawidłową cenę, która mimo to nie nadaje się do podejmowania decyzji o likwidacji. Rynek bazowy może być wstrzymany, wyjątkowo niepłynny, chwilowo oderwany od powiązanego instrumentu albo niedostępny dla traderów w tym samym momencie.

System kontroli ryzyka na platformie perpetual musi więc odpowiadać nie tylko na pytanie: „Czy liczba została prawidłowo przekazana?”. Powinien również oceniać, czy jest ona reprezentatywna, czy rynek działa normalnie oraz czy likwidowanie pozycji po tej cenie jest uczciwe i możliwe do obrony operacyjnie.

Czy weekendowy krach może przenieść się na tradycyjne rynki?

Gwałtowny ruch na rynku syntetycznym może wywołać wezwania do uzupełnienia depozytu i wymuszone likwidacje, zanim otworzy się giełda, na której notowane jest aktywo bazowe. Jeśli traderzy, animatorzy rynku, kredytodawcy lub powiązane firmy mają jednocześnie pozycje na tradycyjnych rynkach, mogą po ich otwarciu potrzebować gotówki albo szybko się zabezpieczać. To potencjalna droga, przez którą szok z rynku kryptowalutowego może wpłynąć na tradycyjne bilanse finansowe.

Dostarczone dowody nie potwierdzają, że do takiego efektu domina już doszło. Pokazują jednak, dlaczego regulatorzy skupiliby uwagę na dźwigni, zasadach likwidacji, konstrukcji wyroczni cenowych, obowiązkach animatorów rynku oraz powiązaniach między instrumentami on-chain a tradycyjnymi instytucjami finansowymi.

Najważniejszy wniosek

Trade.xyz pokazuje, że infrastruktura blockchainowa może obsługiwać całodobowe rynki instrumentów pochodnych odnoszących się do aktywów znacznie wykraczających poza kryptowaluty. Około 500 mld dolarów deklarowanego wolumenu oraz rosnąca rola platformy w ekosystemie HIP-3 Hyperliquid wskazują na duże zainteresowanie tym modelem. 23

Dostępność 24/7 jest jednak cechą infrastruktury, a nie dowodem jakości rynku. Rynki ropy pokazują, że platforma działająca bez przerwy może dostarczać użytecznych informacji poza godzinami sesji. Przypadki SpaceX i SK Hynix pokazują z kolei, że ta sama konstrukcja może wzmacniać niestabilne ceny i błędy operacyjne.

Ostatecznym testem będzie połączenie ciągłego dostępu z wiarygodnymi cenami referencyjnymi, odporną płynnością, przejrzystymi mechanizmami kontroli ryzyka i regulacjami chroniącymi uczestników — bez likwidowania innowacji, dzięki której te produkty stały się użyteczne.