Chiny odrzucają presję USA w rywalizacji o AI. Państwa mają nie wybierać stron

Pekin: AI nie powinna dzielić świata na bloki

Chiny sprzeciwiły się zmuszaniu państw do opowiedzenia się po jednej ze stron w rywalizacji technologicznej między Waszyngtonem a Pekinem. Rzecznik chińskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych Lin Jian powiedział podczas regularnego briefingu 19 sierpnia, że należy szanować „suwerenność cyfrową” każdego kraju.

Według Lina rządy powinny mieć prawo samodzielnie wybierać partnerów do współpracy w dziedzinie sztucznej inteligencji — zgodnie z własną sytuacją i potrzebami rozwojowymi. Chiny odrzucają zarówno tworzenie rywalizujących obozów, jak i podejście oparte na zasadzie „kto nie jest z nami, ten jest przeciwko nam”. 16

Chińskie stanowisko można sprowadzić do trzech punktów:

• należy respektować suwerenność cyfrową poszczególnych państw;
• każdy rząd powinien sam decydować, z kim współpracuje przy rozwoju AI;
• państw nie powinno się zmuszać do wyboru między konkurencyjnymi inicjatywami technologicznymi. 16

Jaki plan USA wywołał reakcję Chin?

Reakcja Pekinu nastąpiła po doniesieniach, że Stany Zjednoczone przygotowują list do 35 sygnatariuszy dokumentu „AI Opportunity Statement”. Inicjatywa ma obejmować współpracę dotyczącą modeli AI, półprzewodników oraz kluczowych surowców mineralnych. 2

Jak podał Reuters, projekt listu miał ostrzegać, że członkostwo w konkurencyjnych ramach związanych z Pekinem byłoby niezgodne z udziałem w kierowanej przez USA koalicji. W praktyce mogłoby to oznaczać konieczność wyboru jednej z dwóch inicjatyw, zamiast uczestnictwa w obu. 2

Ważne jest jednak zastrzeżenie dotyczące statusu tych informacji. Doniesienia dotyczyły przygotowywanego listu i projektu polityki, a nie dowodu, że wszyscy adresaci zostali już formalnie wykluczeni. Chińska odpowiedź odnosiła się więc do opisywanej próby ustanowienia wyłącznego układu współpracy w dziedzinie AI. 12

Dlaczego spór dotyczy także innych państw?

Konflikt nie ogranicza się do Waszyngtonu i Pekinu. Wiele państw może chcieć jednocześnie korzystać z technologii, inwestycji, know-how, infrastruktury lub partnerstw surowcowych oferowanych przez obie potęgi.

Reuters wskazał Kazachstan jako jedynego znanego wówczas uczestnika zarówno amerykańskiej, jak i chińskiej grupy. Jego podwójne członkostwo dobrze ilustrowało sytuację, którą amerykańskie ostrzeżenie miało ograniczyć. 2

Dla państw chcących zachować elastyczność model „albo–albo” oznaczałby mniej możliwości manewru. Z perspektywy USA i Chin równoległe członkostwo tych samych państw może natomiast osłabiać spójność ich partnerstw AI. Dostępne informacje pokazują różnicę między stanowiskami obu stron, ale nie przesądzają, jak szeroko ewentualne amerykańskie ograniczenia byłyby egzekwowane ani jak zareagowałyby poszczególne państwa.

To już nie tylko rywalizacja o modele AI

Wypowiedź Lina przedstawiła spór jako debatę o suwerenności cyfrowej — czyli o tym, czy państwa zachowają możliwość niezależnego kształtowania swoich partnerstw technologicznych i AI. Z kolei opisywane podejście USA zakładało bardziej ekskluzywny charakter własnej koalicji, wiążąc udział w niej z rezygnacją z członkostwa w konkurencyjnych, podobnych inicjatywach. 12

Stawką jest więc nie tylko dostęp do modeli sztucznej inteligencji. Rywalizacja obejmuje również zasady współpracy w sprawie chipów, surowców mineralnych i infrastruktury technologicznej. Na podstawie dostępnych materiałów nie można jednak stwierdzić, że światowy ekosystem AI został już formalnie podzielony na dwa zamknięte bloki.