Europejskie centra danych AI przenoszą się tam, gdzie jest prąd, a nie ludzie

Europejski rynek centrów danych AI przechodzi od modelu „blisko miasta” do modelu „blisko źródła energii”. Wielkoskalowe kampusy potrzebują ogromnych i stabilnych przyłączy energetycznych, dużych działek, zaawansowanych systemów chłodzenia oraz światłowodów o wysokiej przepustowości. W tradycyjnych europejskich hubach te zasoby stają się coraz droższe, trudniej dostępne i wolniejsze do zabezpieczenia. Dlatego inwestorzy spoglądają na lokalizacje drugorzędne i tereny greenfield, czyli budowane od podstaw. 14

Zmiana lokalizacji jest wyraźna

Projekty planowane do uruchomienia w latach 2026–2028 mają znajdować się średnio 175 km od głównego hubu EMEA. Dla obiektów oddanych w latach 2022–2025 średnia wynosiła 46 km — niemal czterokrotnie mniej. Jednocześnie udział projektów greenfield w pipeline’ie na lata 2026–2028 ma wzrosnąć do 39%, wobec zaledwie 8% wśród projektów już ukończonych. 17

Nie oznacza to, że Europa porzuca swoje najważniejsze rynki, określane skrótem FLAP-D: Frankfurt, Londyn, Amsterdam, Paryż i Dublin. Ich łączna działająca moc osiągnęła 3,8 GW, a miasta te nadal są kluczowe dla łączności sieciowej, klientów biznesowych i usług wymagających niewielkich opóźnień. Rynek coraz wyraźniej dzieli się jednak na dwie części: miejskie huby obsługują zadania zależne od bliskości użytkownika, a duże kampusy treningowe AI i chmurowe szukają przestrzeni oraz energii poza metropoliami. 47

Cały europejski rynek centrów danych nadal szybko rośnie. CBRE przewiduje, że do końca 2026 roku jego łączna moc sięgnie 13 GW, czyli o 20% więcej niż rok wcześniej. W pierwszej połowie 2026 roku liczba nowych umów na powierzchnię kolokacyjną przeznaczoną do zastosowań AI wzrosła ponad czterokrotnie. 12

Dlaczego energia jest ważniejsza niż bliskość klientów?

Dostęp do sieci stał się wąskim gardłem

Zadania AI wykorzystują gęsto upakowane klastry procesorów GPU, które wymagają dużej i ciągłej podaży energii. W obszarach metropolitalnych nowe inwestycje blokują przeciążone sieci, niedobór gruntów i ograniczenia planistyczne. Działka z realną możliwością szybkiego przyłączenia do infrastruktury wysokiego napięcia może więc być cenniejsza niż lokalizacja położona bliżej dużej bazy klientów. 14

Zmienia to kolejność kryteriów przy wyborze miejsca. Deweloperzy najpierw sprawdzają dostępną moc i termin przyłączenia, a dopiero później analizują przebieg tras światłowodowych, transport, dostępność pracowników i odległość od klientów.

Lokalizacje poza metropoliami dają więcej przestrzeni

Tereny greenfield i miasta drugorzędne mogą oferować większe działki, niższe koszty gruntów z zapewnioną mocą oraz możliwość etapowej rozbudowy. Według szacunków JLL średni koszt takich gruntów w głównych europejskich rynkach wynosi 2,36 mln euro za megawat mocy obciążenia IT, podczas gdy w miastach drugorzędnych spada do około 978 tys. euro. To wartości szacunkowe, a nie uniwersalny cennik, ale dobrze pokazują ekonomiczną przewagę lokalizacji poza tradycyjnymi hubami. 11

Mniej zatłoczone obszary mogą również zapewniać większą elastyczność w kwestii pozwoleń i projektu całego kampusu. W przypadku infrastruktury AI potrzebne jest miejsce nie tylko na sam budynek, lecz także na urządzenia elektryczne, systemy chłodzenia, rezerwowe źródła zasilania i przyszłą rozbudowę.

Infrastruktura AI ma większe wymagania fizyczne

To nie jest wyłącznie decyzja dotycząca nieruchomości. Obiekty obsługujące klastry AI potrzebują rozbudowanej infrastruktury energetycznej, wydajnego chłodzenia, redundancji elektrycznej i odpornej łączności. Odległa lokalizacja ma sens tylko wtedy, gdy można połączyć te elementy z niezawodnymi światłowodami, możliwościami budowlanymi i wiarygodnym planem zakupu energii ze źródeł odnawialnych. 14

Sama tania działka na obszarze wiejskim nie wystarczy. Jeśli brakuje przepustowości sieci przesyłowej, alternatywnych tras telekomunikacyjnych, wody lub sposobu chłodzenia oraz przewidywalnej ścieżki uzyskania pozwoleń, początkowa przewaga kosztowa może szybko zniknąć.

Dokąd przesuwają się nowe kampusy?

Rozwój obejmuje coraz szerzej Półwysep Iberyjski, Mediolan i kraje nordyckie. Wśród południowoeuropejskich alternatyw wymienia się także Madryt, Mediolan, Marsylię i Ateny — miasta, w których może być więcej miejsca na dalszą rozbudowę. Skandynawia przyciąga część inwestorów dzięki energii odnawialnej oraz chłodniejszemu klimatowi, który może ułatwiać chłodzenie. 67

W efekcie europejska mapa centrów danych staje się bardziej rozproszona:

• Rynki FLAP-D nadal obsługują klientów biznesowych, gęste punkty wymiany ruchu i zadania, w których liczy się bliskość użytkownika.
• Miasta drugorzędne mogą zapewniać lepszy dostęp do gruntów, energii i mocy administracyjnych potrzebnych do wydawania pozwoleń.
• Duże kampusy greenfield są coraz lepiej dopasowane do trenowania modeli AI i innych zadań, które mogą tolerować większą odległość od skupisk ludności.

Nie jest to więc prosta ucieczka z miast, lecz poszerzanie europejskiego zaplecza cyfrowego. Główne huby pozostają aktywne, ale nowe moce powstają tam, gdzie faktycznie dostępne są niezbędne zasoby fizyczne. 47

Inwestycje i szansa dla regionów

Skala nadchodzących inwestycji jest duża. European Data Centre Association prognozuje 176 mld euro skumulowanych inwestycji w centra danych w latach 2026–2031. Obiekty kolokacyjne i hyperscale mają odpowiadać za ponad dwie trzecie europejskiej mocy IT. 1416

Regiony goszczące takie projekty mogą zyskać dzięki:

• budowie i pracom inżynieryjnym;
• modernizacji sieci, stacji elektroenergetycznych i przyłączy;
• rozwojowi światłowodów i telekomunikacji;
• inwestycjom w odnawialne źródła energii;
• specjalistycznemu utrzymaniu i obsłudze obiektów;
• dostawcom systemów chłodzenia, instalacji elektrycznych i usług inżynieryjnych;
• odzyskowi ciepła odpadowego i sieciom ciepłowniczym;
• szkoleniom, edukacji i rozwojowi usług cyfrowych.

Korzyści makroekonomiczne również mogą być znaczące. Według szacunku branżowego cytowanego przez Data Center Knowledge europejski sektor kolokacji odpowiadał w 2023 roku za około 30 mld euro wkładu do PKB, a do 2030 roku wartość ta może zbliżyć się do 100 mld euro. 3

Trzeba jednak ostrożnie podchodzić do obietnic dotyczących zatrudnienia. Centra hyperscale są po zakończeniu budowy przede wszystkim kapitało- i energochłonne, a nie pracochłonne, więc liczba stałych miejsc pracy może być umiarkowana w stosunku do wartości inwestycji. Największe korzyści pojawią się wtedy, gdy projekt przyciągnie również firmy energetyczne, inżynieryjne, dostawców, usługi chmurowe i inwestycje w kompetencje — a nie pozostanie odizolowanym obiektem.

Koszty środowiskowe i próba dla lokalnych społeczności

Przenoszenie kampusów poza gęsto zaludnione miasta może zmniejszyć presję na miejskie grunty i infrastrukturę energetyczną. Może też ułatwić bezpośrednie połączenie obiektu z odnawialnymi źródłami energii albo wykorzystanie ciepła odpadowego. Nie usuwa jednak wpływu środowiskowego — często przenosi go na obszary wiejskie i do mniejszych społeczności.

Komisja Europejska wskazuje, że kluczowymi wyzwaniami są rosnące zużycie energii, zapotrzebowanie na wodę do chłodzenia oraz emisje związane z energią, która nie została zdekarbonizowana. Unia Europejska pracuje również nad wspólnym systemem oceny centrów danych i minimalnymi standardami efektywności energetycznej.

Lokalne społeczności mogą konkurować z nowymi kampusami o:

• moc przyłączeniową potrzebną gospodarstwom domowym i istniejącym firmom;
• zasoby wodne oraz infrastrukturę chłodzenia;
• grunty i przepustowość transportową;
• nowe projekty energetyki odnawialnej;
• jakość krajobrazu, ciszę i inne lokalne walory środowiskowe.

Dlatego tzw. licencja społeczna na działanie będzie coraz ważniejszym elementem wyboru lokalizacji. Deweloperzy i władze publiczne będą musieli przedstawiać przejrzyste analizy wpływu na sieć, konkretne plany dotyczące wody i chłodzenia, wiarygodne umowy na czystą energię, rozwiązania ograniczające hałas i pracę generatorów awaryjnych oraz możliwe do wyegzekwowania korzyści dla mieszkańców.

Co oznacza trend na lata 2026–2028?

Europejska infrastruktura AI nie opuszcza po prostu dużych miast. Rynek rozdziela się na dwa uzupełniające się modele: dobrze skomunikowane huby miejskie dla zadań wrażliwych na opóźnienia i klientów biznesowych oraz duże kampusy budowane tam, gdzie łatwiej o energię, grunty i dalszą rozbudowę.

Najważniejszą przewagą konkurencyjną staje się szybko dostępna, niezawodna i coraz czystsza energia. Regiony, które potrafią połączyć wolne moce sieciowe ze światłowodami, sprawnym procesem pozwoleń, chłodzeniem, wykwalifikowanymi dostawcami i poparciem mieszkańców, mają największą szansę przyciągnąć kolejną falę inwestycji w AI. Te, które zabezpieczą wyłącznie budynek, ignorując wodę, emisje i lokalną infrastrukturę, mogą odkryć, że gospodarcza szansa ma również trwałe koszty polityczne i środowiskowe.