Jaką groźbę Iran skierował do państw wspierających gospodarczą presję Trumpa?

Ostrzeżenie dla sąsiadów Iranu

Mohsen Rezaei, sekretarz Najwyższej Rady Bezpieczeństwa Narodowego Iranu, ostrzegł państwa sąsiednie, by nie przyłączały się do planowanej przez administrację Donalda Trumpa „najbardziej miażdżącej” kampanii presji gospodarczej na Teheran.

Jego przekaz był jednoznaczny: kraj, który wesprze amerykańskie działania lub ułatwi ich wdrażanie, zostanie potraktowany jak wróg. Iran miałby wówczas uderzyć w jego interesy, a także nie dopuścić, by przez Zatokę Perską i cieśninę Ormuz wypłynęła „ani kropla ropy”. ^RB

Trzy etapy zapowiedzianej strategii

Z dostępnych relacji wynika, że Rezaei nakreślił trzystopniowy schemat eskalacji:

1. Zapobieganie dyplomatyczne – ostrzeganie rządów państw regionu i przekonywanie ich, by nie uczestniczyły w amerykańskiej kampanii ani nie pomagały w egzekwowaniu sankcji.
2. Odwet polityczno-bezpieczeństwa – jeśli dane państwo mimo to przyłączy się do presji, Iran ma uznać je za wrogie i zacząć atakować jego interesy.
3. Odwet energetyczny – Teheran miałby zablokować eksport ropy przez Zatokę Perską i Ormuz, a potencjalnie także podjąć działania przeciwko alternatywnym szlakom omijającym cieśninę. Dostępne informacje nie pozwalają wiarygodnie określić, o jakie trasy ani konkretne działania chodzi. ^RB

Ormuz jako główny punkt nacisku

Groźba Rezaeiego wpisuje się w szerszy konflikt, który rozpoczął się po amerykańsko-izraelskich atakach na Iran 28 lutego 2026 roku. W odpowiedzi Teheran dążył do przejęcia kontroli nad cieśniną Ormuz i poważnie ograniczył ruch handlowy na tym kluczowym szlaku morskim. ^CH

Ormuz jest wąskim przejściem między Iranem a Półwyspem Arabskim, przez które transportowana jest znaczna część światowych dostaw ropy i skroplonego gazu ziemnego. Jego zamknięcie lub faktyczne uniemożliwienie żeglugi może więc wpływać nie tylko na państwa regionu, lecz także na światowe rynki energii. ^B

Spór o amerykańskie sankcje

Waszyngton zapowiada wobec Iranu „najtwardsze sankcje w historii”. Prezydent Trump ostrzegł również państwa, firmy i banki, które zapewniają Teheranowi jakiekolwiek gospodarcze „koło ratunkowe”. Sekretarz skarbu Scott Bessent ujął tę politykę słowami: „albo jesteście z nami, albo przeciwko nam”. ^RNB

Irańskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych określa planowane działania mianem „terroryzmu gospodarczego” i zarzuca Stanom Zjednoczonym próbę narzucenia eksterytorialnej władzy nad decyzjami handlowymi innych państw. Szczególnie krytykowana jest presja wtórna wymierzona w partnerów Iranu, przede wszystkim Chiny. ^R

Minister spraw zagranicznych Abbas Araghchi odrzuca określenie Trumpa „gospodarczy D-Day”. Według stanowiska Teheranu przymus gospodarczy nie zmusi Iranu do ustępstw. Władze deklarują gotowość do oporu, pozostawiając jednocześnie możliwość dyplomacji na własnych warunkach. Rozmowy, w tym dotyczące Ormuzu, pozostają jednak w impasie. ^RN

Dlaczego Chiny są kluczowe?

Powodzenie amerykańskiej kampanii zależy w dużej mierze od tego, czy presja obejmie Chiny. Według danych Kpler cytowanych przez Reutersa Chiny kupiły w 2025 roku ponad 80 proc. irańskiej ropy transportowanej drogą morską. ^R

Teheran postrzega amerykańskie sankcje nie tylko jako próbę zmuszenia go do powrotu do negocjacji. W irańskiej ocenie mają one także wywołać presję wewnętrzną, osłabić spójność społeczną i ograniczyć potrzebę przeprowadzenia kolejnych dużych operacji wojskowych przez USA — albo zwiększyć ich skuteczność. Waszyngton publicznie sugerował, że presja gospodarcza może zmniejszyć potrzebę podejmowania nowych, szeroko zakrojonych działań militarnych. ^R