BioNomad ma pomóc małym gospodarstwom produkować energię z odchodów zwierząt

EcoNomad Solutions próbuje wypełnić lukę na rynku technologii dla rolnictwa: chodzi o gospodarstwa, które wytwarzają dość odchodów, by stanowiły problem środowiskowy i kosztowy, ale są zbyt małe, by opłacała się w nich tradycyjna, przemysłowa biogazownia. Opatentowany system BioNomad ma być mniejszą, zdecentralizowaną alternatywą, działającą bezpośrednio w gospodarstwie i wytwarzającą jednocześnie biogaz oraz bogaty w składniki odżywcze nawóz.

Pomysł jest prosty: odpad, którego trzeba się pozbyć, ma stać się źródłem dwóch użytecznych produktów. Trzeba jednak zachować ostrożność. Dostępne publicznie informacje opisują BioNomad przede wszystkim jako rozwiązanie przechodzące przez etap pilotaży i komercjalizacji, a nie jako system o szeroko opublikowanych, niezależnie potwierdzonych wynikach z wdrożeń na dużą skalę.

Dlaczego małe gospodarstwa są trudnym rynkiem?

Fermentacja beztlenowa może pomóc gospodarstwom zagospodarować obornik i gnojowicę, a przy okazji produkować energię odnawialną. Konwencjonalne instalacje były jednak zazwyczaj bardziej opłacalne dla dużych gospodarstw. Mniejsze hodowle znajdują się więc między rosnącymi cenami energii i nawozów, presją na ograniczanie emisji a wysokimi kosztami budowy i obsługi pełnowymiarowej instalacji.

EcoNomad chce rozwiązać ten problem, zmniejszając skalę technologii, zamiast oczekiwać od małych gospodarstw inwestowania w infrastrukturę projektowaną dla znacznie większych przedsiębiorstw. Firma opisuje BioNomad jako system modułowy, przeznaczony m.in. dla małych gospodarstw hodowlanych, niewielkich mleczarni, azylów dla zwierząt i innych miejsc, w których powstają odpady organiczne.

Jak działa BioNomad?

System opiera się na fermentacji beztlenowej. Materia organiczna jest rozkładana w zbiorniku pozbawionym tlenu. Mikroorganizmy przekształcają jej część w biogaz zawierający metan. Gaz może być następnie wykorzystywany do ogrzewania, gotowania albo produkcji prądu. Pozostały po procesie digestat może służyć jako wzbogacony płynny nawóz, o ile jego stosowanie odbywa się zgodnie z właściwymi praktykami gospodarstwa i obowiązującymi przepisami.

Klimatyczna obietnica tej technologii polega na przechwytywaniu metanu z odpadów organicznych, który w innych warunkach mógłby wydostawać się podczas przechowywania lub obróbki, a następnie wykorzystaniu go jako źródła energii. To zakładana korzyść środowiskowa systemu. Dostępne źródła nie przedstawiają jednak jednej, niezależnie zweryfikowanej wartości redukcji emisji dla wdrożeń BioNomad.

Potencjalna korzyść finansowa ma wynikać z dwóch stron. Energia produkowana na miejscu może ograniczyć zakupy energii z zewnątrz, a powrót składników odżywczych do gleby — zmniejszyć zapotrzebowanie na kupowane nawozy. Rzeczywiste oszczędności zależałyby m.in. od ilości i rodzaju surowca, zapotrzebowania na energię, zużycia nawozów, sprawności urządzenia oraz kosztów eksploatacji.

Ile mogłoby zaoszczędzić gospodarstwo z 50 krowami?

W materiałach produktowych EcoNomad podaje, że małe gospodarstwo z około 50 krowami — lub hodowla o porównywalnej skali — mogłoby zaoszczędzić około 1 tys. funtów rocznie na energii i 3 tys. funtów na nawozach. Firma szacuje okres zwrotu inwestycji na 3–5 lat. Studium przypadku Rothamsted wskazuje szerszą kwotę około 6 tys. funtów rocznie, natomiast wcześniejszy opis w portfolio SHAKE mówi o około 4–5 tys. funtów.

Nie są to gwarantowane wyniki finansowe, lecz orientacyjne szacunki. W dostępnych źródłach brakuje niezależnego, szczegółowego wyliczenia dla konkretnego gospodarstwa z 50 krowami, obejmującego uzysk biogazu, koszt zakupu i instalacji, nakład pracy, serwis, faktyczną redukcję emisji oraz rzeczywisty czas zwrotu. Dla potencjalnego nabywcy właśnie te dane byłyby ważniejsze niż sama deklarowana kwota oszczędności.

Skąd pomysł na małą instalację dla chłodniejszych regionów?

Geneza projektu pomaga wyjaśnić jego kierunek. Dr Ilan Adler pracował z wiejskimi społecznościami w Meksyku nad ekotechnologiami, a po doktoracie kontynuował działalność akademicką w dziedzinie inżynierii środowiska na University College London. Opisy UCL wskazują, że późniejszy rozwój przystępniejszych i prostszych w obsłudze systemów dla małych gospodarstw w Wielkiej Brytanii wynikał m.in. z rozpoznania, że konwencjonalna fermentacja beztlenowa jest dla wielu niewielkich hodowli zbyt kosztowna.

Adler zajmował się także współpracą dotyczącą małoskalowej produkcji biogazu w gospodarstwach. Projekt realizowany w ramach stypendium Royal Academy of Engineering wraz z Ahimsa Dairy Foundation koncentrował się na odzysku ciepła i wychwytywaniu dwutlenku węgla w małych generatorach biogazowych. Dostępne informacje potwierdzają związek między jego doświadczeniem akademickim, pracą na rzecz społeczności wiejskich i komercjalizacją technologii a kierunkiem rozwoju EcoNomad. Nie dowodzą jednak, że konkretne doświadczenie bezpośrednio doprowadziło do podjęcia każdej pojedynczej decyzji projektowej dotyczącej BioNomad.

EcoNomad pozycjonuje system również z myślą o Wielkiej Brytanii i Europie, w tym o chłodniejszym klimacie, w którym utrzymanie stabilnego procesu fermentacji może być trudniejsze niż w cieplejszych regionach. Długofalowe ambicje firmy obejmują także społeczności wiejskie i rynki wschodzące, co odzwierciedla korzenie technologii w zdecentralizowanym zarządzaniu zasobami.

Kto finansuje EcoNomad?

W publicznie dostępnych materiałach firma ogłosiła dwa istotne etapy finansowania:

• 140 tys. funtów w 2020 r. — program SHAKE Climate Change przeznaczył te środki na komercjalizację biodigestora EcoNomad oraz prace nad zrównoważonym rozwojem i gospodarowaniem odpadami w małych gospodarstwach.
• 400 tys. funtów ogłoszone w sierpniu 2026 r. — w tej rundzie znalazło się 230 tys. funtów od British Design Fund, a także wsparcie programu Innovate UK Investor Partnership i dotychczasowego inwestora Beeches Group.

Suma ujawnionych kwot z 2020 r. i późniejszej rundy wynosi co najmniej 540 tys. funtów. Nie musi to być pełna historia finansowania spółki — źródła nie przedstawiają kompletnego zestawienia wszystkich grantów, inwestycji ani wcześniejszych wkładów.

Najnowszy kapitał ma wesprzeć dopracowanie produktu, jego komercjalizację oraz rozszerzenie pilotażowych wdrożeń w Wielkiej Brytanii i Europie.

Wdrożenia, pilotaże i luki w dowodach

Publiczne doniesienia wskazują, że EcoNomad przechodzi od prac rozwojowych do szerszych pilotaży i skalowania działalności komercyjnej. Dostępne materiały nie pozwalają jednak wiarygodnie ustalić pełnej listy działających instalacji, liczby gospodarstw korzystających z BioNomad, lokalizacji wszystkich wdrożeń ani wyników zakończonych testów.

To ogranicza zakres twierdzeń, które można dziś formułować odpowiedzialnie. Założenia dotyczące działania BioNomad i potencjalnych korzyści są jasne, ale niezależnie zmierzone wyniki eksploatacji na większą skalę nie zostały jeszcze udokumentowane w dostępnych źródłach. Deklaracje dotyczące oszczędności, okresu zwrotu i redukcji metanu należy więc traktować warunkowo, dopóki nie zostaną poparte danymi z konkretnych gospodarstw.

Dla jakich gospodarstw powstaje BioNomad?

Najbliższą grupą klientów mają być małe i średnie gospodarstwa hodowlane w Wielkiej Brytanii i Europie — w tym gospodarstwa mleczne, bydła mięsnego, trzody chlewnej i drobiu — a także społeczności wiejskie oraz lokalizacje pozbawione dostępu do sieci, dla których tradycyjne biogazownie są zbyt duże lub zbyt drogie.

Plan firmy zakłada dalsze dopracowanie systemu, uproszczenie jego obsługi i rozszerzanie wdrożeń, zanim EcoNomad skieruje uwagę na kolejne rynki międzynarodowe. Publiczne komunikaty nie określają jednak daty pełnego wprowadzenia produktu, ostatecznego modelu cenowego, zdolności produkcyjnych ani potwierdzonych rynków zagranicznych.

Na razie kluczowe pytanie biznesowe brzmi: czy kompaktowa instalacja rzeczywiście będzie w stanie zapewnić niezawodny odzysk energii i składników odżywczych w skali, która okaże się opłacalna dla mniejszych gospodarstw.