Od europejskiego stypendium do globalnej sieci talentów badawczych

To ważna zmiana: międzynarodowa mobilność nie jest już krótkim epizodem w życiorysie, lecz elementem infrastruktury kariery. Pomaga budować sieci kontaktów, poznawać inne metody pracy i lepiej rozumieć, jak wiedza naukowa może być wykorzystywana poza laboratorium.

Od stypendiów do kompleksowego programu kariery

MSCA są dziś unijnym programem referencyjnym w zakresie kształcenia doktorantów i szkolenia osób po doktoracie. W latach 2021–2027 przeznaczono na nie 6,6 mld euro. Program finansuje badania we wszystkich dziedzinach, a jego konstrukcja traktuje rozwój kariery, zdobywanie kompetencji, kontakty zawodowe i zatrudnialność jako pełnoprawne rezultaty projektu — nie tylko dodatkowe korzyści.

W praktyce oznacza to przygotowanie badaczy do pracy w różnych środowiskach. Naukowiec może rozwijać się na uczelni, w firmie technologicznej, startupie, systemie ochrony zdrowia czy administracji publicznej. Przejście między tymi światami nie musi oznaczać odejścia od nauki; często pozwala zwiększyć jej praktyczne oddziaływanie.

Powstała globalna społeczność absolwentów

Skala programu stworzyła trwałą, międzynarodową sieć zawodową. Jej działanie jest kontynuowane po zakończeniu finansowania dzięki Marie Curie Alumni Association (MCAA), czyli stowarzyszeniu zrzeszającemu absolwentów programu. Organizacja ma 41 oddziałów geograficznych na całym świecie.

Ta społeczność pomaga utrzymywać kontakty między badaczami, wymieniać doświadczenia i pokazywać, że istnieje wiele równoprawnych modeli kariery naukowej. Nie każdy absolwent musi pozostać na uczelni, aby wykorzystać kompetencje zdobyte w badaniach.

Ornela Bardhi: kariera między nauką, zdrowiem i biznesem

Dobrym przykładem tej zmiany jest dr Ornela Bardhi. Jej przemysłowy doktorat finansowany w ramach MSCA koncentrował się na zastosowaniu sztucznej inteligencji w medycynie. Później pracowała w środowisku akademickim, na styku nauki i polityki publicznej oraz w przemyśle.

Obecnie, jako Head of Data Science w Success Clinic, łączy dane dotyczące zdrowia i dowody z praktyki z innowacjami w ochronie zdrowia. Jednocześnie jako członkini zarządu MCAA wspiera ideę różnorodnych ścieżek rozwoju badaczy.

Jej doświadczenie obejmuje także:

• roczną pracę w charakterze doradczyni naukowej albańskiego ministra zdrowia i ochrony socjalnej w ramach programu LEAD Albania;
• współzałożenie dwóch startupów;
• powrót do zarządzania w obszarze data science po doświadczeniach w administracji publicznej i przedsiębiorczości.

Jej droga pokazuje, że mobilność może prowadzić nie tylko do kolejnego stanowiska badawczego, lecz także do przywództwa publicznego i biznesowego. W przypadku sztucznej inteligencji w ochronie zdrowia szczególnie wyraźnie widać znaczenie łączenia wiedzy technicznej z wdrażaniem rozwiązań, tworzeniem dowodów, podejmowaniem decyzji publicznych i poprawą rezultatów zdrowotnych.

Dziedzictwo programu: więcej niż praca na uczelni

Historia Orneli Bardhi nie oznacza, że każdy stypendysta MSCA zostanie przedsiębiorcą lub doradcą rządu. Jest jednak wyrazistym przykładem szerszej zmiany, którą program pomógł ugruntować.

MSCA sprawiły, że kariery przekraczające granice państw, dyscyplin i instytucji stały się uznanym — a często także bardzo wpływowym — sposobem realizowania doskonałości naukowej. Po 30 latach program nie tylko finansuje badania. Pomaga również budować międzynarodową społeczność talentów i przygotowuje naukowców do pracy tam, gdzie wiedza może przynieść największy efekt.