El Niño 2026–27 może pobić rekordy. Skutki odczują także pogoda i bezpieczeństwo żywnościowe

Rozwijające się El Niño 2026–27 nie jest traktowane jako zwykła sezonowa anomalia, lecz jako wyjątkowo poważne ryzyko klimatyczne. Brytyjski Met Office prognozuje, że w najbliższych miesiącach temperatura powierzchni wód Pacyfiku może wzrosnąć o ponad 3°C powyżej średniej. Byłaby to wartość zdecydowanie wykraczająca poza typowy przebieg tego zjawiska. Met Office określa obecny sygnał prognostyczny jako najsilniejszy za życia obecnych pokoleń i prawdopodobnie największy od XIX wieku.

Znaczenie tej prognozy wykracza daleko poza rejon Pacyfiku. El Niño zmienia układ opadów i temperatur na całym świecie, a jego naturalny efekt ocieplający nałoży się na już wyższą temperaturę bazową wynikającą z działalności człowieka. Z tego powodu 2027 rok bardzo prawdopodobnie może stać się kolejnym rekordowo ciepłym rokiem na świecie.

Jak niezwykła jest ta prognoza?

El Niño to ciepła faza oscylacji południowej El Niño–Southern Oscillation, w skrócie ENSO — powtarzającego się układu zmian w atmosferze i oceanach, którego centrum znajduje się w równikowej części Pacyfiku. Zjawisko zwykle rozpoznaje się wtedy, gdy temperatura powierzchni wód we wschodniej części tropikalnego Pacyfiku jest co najmniej o 0,5°C wyższa od średniej wieloletniej.

Według Met Office typowe El Niño podnosi temperaturę wód równikowego Pacyfiku o około 1–2°C. Już wzrost o 2°C jest uznawany za bardzo silne wydarzenie. Prognoza przekraczająca 3°C oznaczałaby więc warunki wyraźnie wykraczające poza zwykły zakres.

To właśnie dlatego brytyjska służba meteorologiczna używa tak mocnych określeń. Porównanie z wydarzeniami z XIX wieku jest oceną historyczną opartą na prognozach, a nie stwierdzeniem, że ostateczna siła zjawiska została już zmierzona. Najsilniejsza faza dopiero ma nadejść, a prognozy mogą się zmienić wraz z napływem nowych obserwacji.

Kiedy El Niño osiągnie szczyt?

Najsilniejsze warunki są oczekiwane jesienią i zimą 2026–27 na półkuli północnej. Szerszy wpływ zjawiska na globalną temperaturę może być odczuwalny także w 2027 roku. To opóźnienie nie jest czymś niezwykłym: wydarzenia zachodzące w oceanie i ich wpływ na średnią temperaturę powierzchni Ziemi nie muszą osiągać maksimum dokładnie w tym samym czasie.

Długoterminowa prognoza Met Office wskazuje już na zwiększone prawdopodobieństwo wystąpienia El Niño w centralnej części tropikalnego Pacyfiku, szczególnie w 2027 i 2028 roku. Rozwój zjawiska pod koniec 2026 roku zwiększa szanse, że 2027 rok przyniesie kolejny globalny rekord temperatury.

Są to prognozy probabilistyczne, a nie gwarancje. Ostateczny szczyt zależy od dalszych interakcji między oceanem i atmosferą oraz od krótkoterminowej zmienności pogody.

Dlaczego 2027 rok może być najcieplejszy w historii?

El Niño czasowo uwalnia część ciepła zgromadzonego w tropikalnym Pacyfiku do atmosfery i zmienia rozmieszczenie ciepła oraz opadów na całym świecie. Gdy ten naturalny impuls pojawia się na tle długotrwałego ocieplenia powodowanego przez człowieka, globalna średnia temperatura może wzrosnąć jeszcze bardziej.

Ostrzeżenie Met Office opiera się więc na połączeniu dwóch czynników:

• Naturalnej zmienności klimatu: wyjątkowo silne El Niño może zapewnić krótkotrwały dodatkowy impuls ocieplenia.
• Ocieplenia powodowanego przez człowieka: świat wchodzi w to wydarzenie z dużo cieplejszą temperaturą bazową niż podczas wcześniejszych epizodów El Niño.

W rezultacie 2027 rok może ustanowić nowy rekord średniej globalnej temperatury. Określenie „bardzo prawdopodobne” używane przez Met Office oznacza prognozę o wysokim prawdopodobieństwie, ale nie pewność.

Co może oznaczać dla Wielkiej Brytanii?

Met Office przewiduje, że wpływ El Niño może sprzyjać bardziej deszczowej i burzowej jesieni oraz zimie w Wielkiej Brytanii. Jest to tendencja sezonowa, a nie prognoza każdej pojedynczej burzy ani dokładnej sumy opadów dla konkretnej miejscowości.

El Niño nie decyduje samodzielnie o pogodzie na Wyspach. Inne układy atmosferyczne i warunki lokalne mogą wzmacniać, osłabiać albo zmieniać jego wpływ. Najrozsądniej interpretować tę prognozę jako przesunięcie prawdopodobieństwa w stronę bardziej niespokojnej pogody, a nie jako gwarancję jednolicie mokrej zimy.

Największe ryzyko: bezpieczeństwo żywnościowe

Światowy Program Żywnościowy (WFP), agenda Organizacji Narodów Zjednoczonych, szacuje, że nasilające się El Niño może do końca 2027 roku zepchnąć co najmniej 49 milionów dodatkowych osób w stan ostrego braku bezpieczeństwa żywnościowego. Analiza obejmuje 45 państw, a łączna liczba osób dotkniętych tym problemem może wzrosnąć do 274 milionów.

Najbardziej zagrożone są społeczności już narażone na ubóstwo, konflikty, niestabilne systemy żywnościowe i powtarzające się szoki klimatyczne. WFP wskazuje między innymi na części Ameryki Środkowej i południowej Afryki.

El Niño może przynosić skrajnie różne skutki w zależności od regionu: susze w jednych miejscach oraz niszczycielskie opady i powodzie w innych. Takie wstrząsy mogą obniżać plony, zagrażać hodowli i zasobom wody, niszczyć infrastrukturę oraz zwiększać presję na rynki żywności. Ostateczna skala kryzysu będzie zależeć nie tylko od siły zjawiska, lecz także od lokalnej podatności i tego, jak wcześnie władze podejmą działania.

Wczesne działania mogą ograniczyć straty

WFP i jego partnerzy wykorzystują prognozy klimatyczne oraz systemy wczesnego ostrzegania, aby pomagać przed wystąpieniem susz, powodzi i nawałnic, zanim szkody osiągną największą skalę. Planowane działania obejmują ochronę źródeł utrzymania, wcześniejsze rozmieszczenie pomocy oraz przygotowanie zagrożonych społeczności na spodziewane wstrząsy.

Takie działania nie mogą zatrzymać El Niño, ale mogą ograniczyć koszty późniejszej reakcji — zanim zostaną zniszczone uprawy, domy, dochody lub infrastruktura. Skala obecnego ostrzeżenia pokazuje, że prognozowanie klimatu ma największą wartość wtedy, gdy przekłada się na konkretne decyzje podejmowane lokalnie.

Najważniejsze zastrzeżenie: to wciąż prognoza

Dostępne dane wskazują na wyjątkowo silne i szybko rozwijające się El Niño, jednak nagłówkowych wartości nie należy traktować jak ostatecznych pomiarów. Wzrost o ponad 3°C jest prognozą możliwego maksimum, a skutki regionalne będą się od siebie znacznie różnić.

Najbardziej uzasadniony wniosek jest taki, że El Niño 2026–27 niesie wyjątkowo szeroki zakres możliwych konsekwencji: większe prawdopodobieństwo nowego globalnego rekordu ciepła, bardziej deszczową i burzową pogodę w Wielkiej Brytanii, przeciwstawne zagrożenia związane z opadami w rejonie Pacyfiku oraz poważną presję na bezpieczeństwo żywnościowe w krajach szczególnie podatnych na kryzysy. Siła ostrzeżenia wynika z wyjątkowego sygnału w modelach oraz z faktu, że zjawisko rozwija się w już ocieplonym klimacie — nie z pewności co do każdego przyszłego skutku.