Iran ostrzega Arabię Saudyjską: nie powstrzymacie Huti, a odwet dosięgnie także królestwa

W ten sposób spór o dostęp do kontrolowanych przez Huti obszarów Jemenu przerodził się w nową wymianę ciosów między Arabią Saudyjską a ruchem sprzymierzonym z Iranem.

„Embargo morskie” i zagrożenie dla Morza Czerwonego

20 lipca Huti ogłosili to, co nazwali „embargiem morskim” wobec Arabii Saudyjskiej. Twierdzili, że jest to odpowiedź na saudyjskie ograniczenia dotyczące portów i lotnisk w północno-zachodnim Jemenie, kontrolowanym przez ten ruch. W komunikatach ostrzegali statki powiązane z Arabią Saudyjską przed przepływaniem przez cieśninę Bab al-Mandab i zawijaniem do saudyjskich portów nad Morzem Czerwonym.

Bab al-Mandab to południowa brama Morza Czerwonego. Groźby wobec statków mogą więc wpływać na szlaki handlowe i transport energii daleko poza bezpośrednim obszarem walk. W kolejnych doniesieniach pojawiały się informacje o atakach lub próbach ataków na saudyjskie tankowce, instalacje naftowe i inne jednostki pływające.

Powstaje w ten sposób powiązany kryzys morski. Problemy na Morzu Czerwonym zwiększają znaczenie alternatywnych tras wobec cieśniny Ormuz, a zakłócenia w rejonie Ormuzu podnoszą stawkę dla żeglugi przez Morze Czerwone. BBC oceniła zagrożenie dla tankowców z ropą jako najpoważniejsze od początku wojny w Iranie i informowała, że ruch przez Ormuz gwałtownie spadł w porównaniu z okresem sprzed wojny.

Co wiadomo o wsparciu IRGC — a co pozostaje zarzutem

Strategiczne znaczenie słów Mohebiego polega na tym, że regionalni partnerzy Iranu mogą nakładać koszty na saudyjskie terytorium i międzynarodową żeglugę, bez konieczności publicznego przypisywania każdej operacji bezpośrednio Teheranowi.

Starszy saudyjski urzędnik, cytowany przez Reutersa, powiedział, że dane wywiadowcze Arabii Saudyjskiej, Stanów Zjednoczonych i innych państw regionu wskazują na możliwość skoordynowanych ataków irackich ugrupowań zbrojnych oraz Huti, rzekomo nadzorowanych przez IRGC. Ich celem miałyby być obiekty cywilne i gospodarcze, w tym infrastruktura energetyczna, porty i lotniska.

W odrębnych doniesieniach, opartych na przechwyconej komunikacji i innych materiałach wywiadowczych, twierdzono, że IRGC wysłała dowódców na obszary kontrolowane przez Huti, dostarczała dane wywiadowcze i informacje o celach oraz nadzorowała rozmieszczanie pocisków, broni morskiej i wyrzutni dronów z widokiem na Morze Czerwone.

Są to poważne zarzuty, ale należy traktować je jako relacjonowane oceny wywiadowcze, a nie jako niezależnie potwierdzone fakty. Dostępne źródła nie dowodzą również, że Huti byli bliscy zajęcia terytorium wokół Bab al-Mandab ani nie weryfikują precyzyjnych doniesień o zakłóceniach załadunku saudyjskiej ropy.

Dlaczego to już nie jest wyłącznie konflikt saudyjsko-jemeński

Ostrzeżenie Mohebiego pojawiło się w konflikcie, który łączy kilka frontów:

1. Jemen i Arabia Saudyjska: deklarowane przez Huti ataki rakietowe i dronowe na cele w Arabii Saudyjskiej spotykają się z saudyjskimi nalotami i zapowiedziami odwetu.
2. Morze Czerwone: „embargo morskie” oraz ataki na statki powiązane z Arabią Saudyjską zagrażają jednemu z najważniejszych korytarzy handlowych.
3. Zatoka Perska: zakłócenia żeglugi przez cieśninę Ormuz dodatkowo obciążają regionalny transport energii.
4. Szersza konfrontacja z Iranem: 19 sierpnia Zjednoczone Emiraty Arabskie poinformowały o zawieszeniu handlu oraz transakcji finansowych z Iranem po doniesieniach o wystrzeleniu pocisków w kierunku ich wód terytorialnych. Iran zaprzeczył odpowiedzialności i uznał oskarżenia za bezpodstawne.
5. Międzynarodowe planowanie obronne: Arabia Saudyjska ogłosiła wielonarodową inicjatywę morską mającą chronić swobodę żeglugi oraz szlaki dostaw energii w rejonie Bab al-Mandab, Morza Czerwonego i Zatoki Adeńskiej. Początkowe ramy poparło 14 państw, w tym Egipt, Turcja i Pakistan.

Dlatego wypowiedź irańskiego rzecznika ma znaczenie wykraczające poza samą wymianę gróźb. Przedstawia on konflikt saudyjsko-huticki jako element szerszej rywalizacji regionalnej, w której ataki na infrastrukturę, porty i statki mogą wywoływać polityczne oraz gospodarcze skutki z dala od Jemenu.

Odpowiedź Rijadu

Arabia Saudyjska połączyła sygnały militarne z próbą stworzenia regionalnego systemu bezpieczeństwa morskiego. Wcześniej koalicja pod przewodnictwem Rijadu, wspierająca uznawany przez społeczność międzynarodową rząd Jemenu, zapowiedziała odpowiedź z „bezprecedensową determinacją i siłą” na zagrożenia wobec królestwa.

30 lipca Arabia Saudyjska przedstawiła plan wielonarodowej koalicji morskiej. Jej zadaniem ma być wzmocnienie bezpieczeństwa na morzu, ochrona swobody żeglugi oraz zabezpieczenie międzynarodowych szlaków handlowych i dostaw energii w rejonie Morza Czerwonego, cieśniny Bab al-Mandab i Zatoki Adeńskiej.

Samo powstanie takiej struktury pokazuje regionalizację kryzysu. Odpowiedź nie ogranicza się już do saudyjskiej obrony powietrznej ani działań prowadzonych na terytorium Jemenu. Obejmuje także wielonarodowe wysiłki na rzecz utrzymania otwartych szlaków handlowych i ochrony wspólnych interesów morskich.

Wniosek

Hossein Mohebi ostrzegł, że Arabia Saudyjska nie zdoła ani powstrzymać Huti, ani niezawodnie ochronić się przed ich odwetem. Jego słowa padły po udokumentowanej sekwencji eskalacji: ataku na lotnisko w Sanie 13 lipca, atakach rakietowych Huti i ogłoszeniu 20 lipca „embarga morskiego”. Konflikt przesunął się w stronę saudyjskiej infrastruktury energetycznej i żeglugi na Morzu Czerwonym.

Największe zagrożenie nie polega wyłącznie na kolejnej rundzie walk między Arabią Saudyjską a Huti. Chodzi o możliwość połączenia ataków w Jemenie, na Morzu Czerwonym i w Zatoce Perskiej w długotrwały kryzys bezpieczeństwa, który uderzy w transport energii oraz handel międzynarodowy.

Dostępne doniesienia uzasadniają ocenę, że ryzyko takiej eskalacji jest realne. Nie potwierdzają jednak niezależnie wszystkich szczegółowych twierdzeń dotyczących planów operacyjnych, skali zakłóceń załadunku ropy ani zakresu bezpośredniej kontroli IRGC nad działaniami Huti.