Założyciel Evergrande skazany na dożywocie. Co oznacza wyrok Hui Ka Yana?

Dożywocie dla Hui Ka Yana jest karnym finałem upadku China Evergrande — firmy, która przez lata była jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli chińskiego boomu mieszkaniowego. Sąd w Shenzhen skazał Hui, znanego również jako Xu Jiayin, na dożywotnie pozbawienie wolności po tym, jak w kwietniu 2026 roku przyznał się do ośmiu zarzutów. Orzeczenie obejmuje także dożywotnie pozbawienie praw politycznych oraz konfiskatę całego majątku osobistego.

Surowy wyrok nie jest jednak tym samym co rozliczenie strat poniesionych przez nabywców mieszkań, dostawców, kredytodawców i inwestorów. Evergrande nadal znajduje się w likwidacji, a perspektywy odzyskania należności pozostają niepewne.

Za co skazano Hui Ka Yana?

Wśród ośmiu zarzutów wymieniano m.in. sprzeniewierzenie lub niewłaściwe wykorzystanie środków, oszustwa związane ze zbieraniem funduszy, nielegalne przyjmowanie depozytów publicznych, oszustwo, łapownictwo korporacyjne, nielegalne udzielanie pożyczek oraz oszukańcze emitowanie papierów wartościowych. Relacje z procesu wskazują także na bezprawne ujawnianie istotnych informacji.

Sąd uznał, że działania te doprowadziły do znacznych strat gospodarczych i poważnych szkód społecznych. Podczas rozpraw w Shenzhen w kwietniu Hui miał przyznać się do winy i wyrazić skruchę.

Wyrok ma trzy najważniejsze elementy:

• Dożywotnie więzienie: Hui ma odbyć karę dożywocia za popełnione przestępstwa finansowe.
• Dożywotnia utrata praw politycznych: zgodnie z relacjami powołującymi się na sąd pośredni w Shenzhen, Hui został trwale pozbawiony praw politycznych.
• Konfiskata majątku: sąd nakazał przejęcie całego jego majątku osobistego.

Sąd ukarał również spółki powiązane z Evergrande. China Evergrande Group ma zapłacić 8,82 mld juanów, a Hengda Real Estate, główna spółka operacyjna grupy w Chinach kontynentalnych, 7 mld juanów. Łącznie daje to 15,82 mld juanów, czyli około 2,4 mld dolarów. Pięciu innych menedżerów otrzymało wyroki od sześciu do 18 lat więzienia.

Od skromnych początków do imperium nieruchomości

Kariera Hui rozwijała się równolegle z szybką urbanizacją Chin i ekspansją tamtejszego rynku nieruchomości. Pochodził z ubogiego środowiska, wszedł do biznesu deweloperskiego w okresie reform gospodarczych, a w 1996 roku założył Evergrande w Kantonie. Grupa szybko rozszerzała działalność na cały kraj, kupując ziemię, pożyczając duże sumy, przyspieszając budowę i korzystając z systemu przedsprzedaży mieszkań.

W tym modelu klienci płacili za mieszkania jeszcze przed ich ukończeniem. Strategia pomogła Evergrande stać się jednym z największych chińskich deweloperów, ale jednocześnie uzależniła firmę od nieustannie rosnącej sprzedaży, refinansowania zadłużenia i zaufania nabywców.

Szybki rozwój oznaczał więc jednocześnie ogromny portfel inwestycji i rosnące obciążenie długiem.

Pieniądze z przedsprzedaży w centrum sprawy

Jednym z kluczowych elementów postępowania karnego było podejrzenie niewłaściwego wykorzystania lub przekierowania środków wpłacanych przez nabywców w ramach przedsprzedaży w latach 2016–2021. W typowym systemie przedsprzedaży pieniądze zebrane przed ukończeniem budowy mogą finansować dalsze prace oraz inne zobowiązania dewelopera. Jeśli zamiast tego trafiają na zakup kolejnych gruntów, spłatę długu lub dalszą ekspansję, firma staje się szczególnie podatna na kryzys, gdy sprzedaż słabnie, a finansowanie wysycha.

Tak właśnie stało się, gdy popyt na nieruchomości osłabł, a warunki kredytowe się zaostrzyły. W 2021 roku Evergrande nie spłaciło zobowiązań, które przekraczały 300 mld dolarów. Problem zadłużenia jednej firmy przerodził się w kryzys obejmujący cały chiński rynek nieruchomości.

Likwidacja i wycofanie z giełdy w Hongkongu

Próby restrukturyzacji zadłużenia Evergrande nie doprowadziły do powstania realnego planu spłaty. W styczniu 2024 roku Sąd Najwyższy Hongkongu nakazał likwidację spółki, ponieważ nie przedstawiła wykonalnej propozycji restrukturyzacji swojego zadłużenia zagranicznego.

Obrót akcjami spółki na giełdzie w Hongkongu był zawieszony od 29 stycznia 2024 roku. Następnie Hong Kong Stock Exchange anulowała notowanie akcji ze skutkiem od 25 sierpnia 2025 roku. Wycofanie z giełdy praktycznie zamknęło publiczny rynek tych walorów i stało się kolejnym etapem upadku firmy.

Dlaczego wyrok nie kończy kryzysu Evergrande?

Wyrok karny rozlicza określone działania osób i spółek, ale sam w sobie nie tworzy majątku wystarczającego do spłaty wszystkich wierzycieli. Nie gwarantuje też automatycznego ukończenia niedokończonych mieszkań. Wierzyciele nadal są uzależnieni od procesu likwidacji i odzyskiwania aktywów, a niedokończone projekty, dostawcy oraz nabywcy mieszkań pozostają głównymi źródłami niepewności.

Upadek Evergrande stał się także symbolem szerszego kryzysu chińskiego rynku nieruchomości. Wstrząs osłabił zaufanie do przedsprzedaży i prywatnych deweloperów, uderzył w budownictwo oraz branże powiązane, a także ograniczył dochody samorządów ze sprzedaży gruntów. Sektor zmierza w stronę konsolidacji wokół silniejszych finansowo, często wspieranych przez państwo deweloperów — zamiast powrotu do wcześniejszego modelu wzrostu napędzanego zadłużeniem.

Dożywocie dla Hui Ka Yana zamyka więc jeden z najbardziej widocznych rozdziałów: proces założyciela najbardziej zadłużonego dewelopera na świecie. Nie zamyka jednak rozdziału finansowego dla ludzi i instytucji, które wciąż czekają na mieszkania, płatności lub odzyskanie pieniędzy.