Lagarde ostrzega: europejski model wzrostu słabnie, a Chiny zyskują przewagę

Dlatego zmniejszenie udziału importowanej energii i przyspieszenie transformacji energetycznej nie są wyłącznie celami klimatycznymi. Mają także znaczenie dla bezpieczeństwa energetycznego i konkurencyjności europejskiego przemysłu.

Popyt krajowy pomaga, ale nie rozwiąże całego problemu

Strefa euro pokazała odporność. Jej produkt krajowy brutto wzrósł w 2025 r. o 1,5%, a głównym wsparciem był popyt krajowy. W II kwartale 2026 r. gospodarka powiększyła się natomiast o 0,4% kwartał do kwartału.

To daje Europie czas na działanie. Zdaniem Lagarde popyt wewnętrzny powinien jednak stać się trwałym silnikiem ekspansji. Silniejsza konsumpcja gospodarstw domowych i większa aktywność firm nie wystarczą, jeśli jednocześnie utrzymają się wysokie koszty strukturalne, słaby wzrost produktywności i spadek konkurencyjności na rynkach międzynarodowych.

Rozdrobnione rynki ograniczają skalę europejskich firm

Europejski rynek wewnętrzny jest duży, ale przedsiębiorstwa wciąż napotykają bariery, gdy próbują sprzedawać usługi, pozyskiwać kapitał lub rozwijać działalność poza granicami własnego kraju. Rozdrobnienie rynków towarów, usług i finansowania utrudnia firmom — zwłaszcza mniejszym — osiągnięcie skali potrzebnej do prowadzenia dużych programów badawczych, inwestycyjnych i technologicznych.

Lepsza integracja rynku kapitałowego mogłaby skierować prywatne oszczędności Europejczyków do innowacji i produktywnych inwestycji. Lagarde opowiada się także za usuwaniem barier transgranicznych i wzmocnieniem jednolitego rynku, tak aby przedsiębiorstwa, które odniosły sukces, mogły rozwijać się w całej Europie, zamiast pozostawać ograniczone do rynków krajowych.

Luka technologiczna i AI zagrażają produktywności

Problem konkurencyjności Europy ma również wymiar technologiczny. Powolne rozpowszechnianie zaawansowanych narzędzi cyfrowych i sztucznej inteligencji może ograniczać produktywność oraz zwiększać dystans między europejskimi firmami a przedsiębiorstwami ze Stanów Zjednoczonych i Chin. Komisja Europejska również wskazuje zamknięcie luki innowacyjnej w zaawansowanych technologiach jako jeden z warunków długoterminowego wzrostu i poprawy poziomu życia.

Nie chodzi więc wyłącznie o to, czy Europa będzie prowadzić więcej badań nad AI. Firmy muszą mieć także możliwość finansowania, wdrażania i skalowania tych technologii w warunkach rozdrobnionych rynków i systemów regulacyjnych.

Jakie reformy proponuje Lagarde

Jej agenda łączy reformy strukturalne ze wzmocnieniem inwestycji krajowych:

• Pogłębienie jednolitego rynku: usunięcie barier, które utrudniają firmom działalność i rozwój w innych państwach.
• Integracja rynków kapitałowych: uruchomienie prywatnych oszczędności na potrzeby innowacji, inwestycji i ekspansji przedsiębiorstw.
• Zmniejszenie zależności energetycznej: ograniczenie importu energii i przyspieszenie transformacji energetycznej.
• Szybsze wdrażanie technologii cyfrowych i AI: pomoc firmom we wprowadzaniu zaawansowanych rozwiązań, które mogą zwiększyć produktywność.
• Wzmocnienie popytu krajowego: przekształcenie obecnej odporności gospodarki w trwałe źródło wzrostu, a nie tymczasową przeciwwagę dla słabnącego eksportu.

Najważniejszy przekaz Lagarde to ostrzeżenie dotyczące kierunku, w którym zmierza Europa, a nie zapowiedź natychmiastowego załamania gospodarczego. Dodatni wzrost pokazuje, że strefa euro nadal ma odporność. Jednak bez niższych kosztów energii, mniejszego rozdrobnienia rynku, większych firm oraz szybszego wdrażania nowych technologii wzrost oparty głównie na popycie krajowym może nie wystarczyć do utrzymania długoterminowej konkurencyjności Europy.