Cztery godziny rozmów Kushnera z Netanjahu nie przełamały impasu w sprawie Gazy

Misja Jareda Kushnera zakończyła się porozumieniami proceduralnymi, ale bez politycznego przełomu. Benjamin Netanjahu podtrzymał stanowisko, że Izrael nie wycofa wojsk z Gazy ani nie dopuści do rozpoczęcia odbudowy, zanim Hamas nie zostanie rozbrojony. Hamas z kolei twierdzi, że to Izrael musi najpierw wypełnić zobowiązania zawieszenia broni. Śmiertelny izraelski nalot przeprowadzony następnego dnia pokazał, jak daleko stronom wciąż do wdrożenia amerykańskiego planu.

Jak przebiegały rozmowy Kushnera z Netanjahu?

W poniedziałek 17 sierpnia Kushner spotkał się w Jerozolimie z izraelskim premierem. Rozmowa trwała niemal cztery godziny i odbyła się dzień po jego spotkaniu z przedstawicielami Hamasu w Egipcie. Amerykański wysłannik próbował przełamać impas wokół planu dla Gazy, który miał doprowadzić do rozbrojenia Hamasu, wycofania izraelskich wojsk i odbudowy zniszczonego terytorium.

Najważniejszy spór dotyczył izraelskiej insistencji na utrzymaniu możliwości przeprowadzania „ukierunkowanych” ataków na operatywistów Hamasu, którzy mieli uczestniczyć w ataku z 7 października 2023 roku. Kushner naciskał na wykonanie kolejnych kroków w ramach zawieszenia broni, podczas gdy Netanjahu chciał zachować swobodę działania izraelskiej armii.

Co przewiduje 15-punktowy plan dla Gazy?

Mapa drogowa przygotowana przez Stany Zjednoczone i tak zwaną Radę Pokoju zakłada stopniowe rozbrojenie Hamasu, połączone z etapowym wycofywaniem izraelskich wojsk oraz odbudową Gazy. Hamas miałby składać broń w kolejnych fazach, a wycofanie i działania rekonstrukcyjne miałyby postępować równolegle.

Stanowisko Netanjahu jest bardziej rygorystyczne: żadnego wycofania ani odbudowy nie będzie, dopóki Hamas nie zostanie rzeczywiście i całkowicie rozbrojony na całym terytorium Gazy. Izraelski premier odrzucił wcześniej 15-punktowy dokument, twierdząc, że wojska nie opuszczą enklawy przed pełną demilitaryzacją Hamasu.

Jakie ustalenia udało się osiągnąć?

Mimo braku porozumienia politycznego strony uzgodniły utworzenie grup roboczych. Jedna ma zająć się rozbrojeniem Hamasu i demilitaryzacją Gazy, a druga — odbudową infrastruktury cywilnej, w tym dostawami wody, kanalizacją i kwestiami zdrowia publicznego.

Rozmówcy omawiali także możliwość powierzenia amerykańskiemu generałowi weryfikacji przekazywania broni Hamasu i jej wycofywania z użytku. Według izraelskich źródeł przekazanie broni pod amerykańskim nadzorem miałoby być pierwszym krokiem do demilitaryzacji.

Twarde komunikaty i sprzeczne sygnały Izraela

Kushner podkreślał, że odbudowa Gazy nie rozpocznie się, dopóki Hamas pozostaje uzbrojony. Sugerował również, że jeśli organizacja nie zrealizuje deklaracji o rozbrojeniu, Stany Zjednoczone udzielą Izraelowi szerszego poparcia dla wznowienia działań wojskowych.

Po spotkaniu izraelskie komunikaty brzmiały jednak różnie. W przekazie anglojęzycznym pojawiały się informacje o konstruktywnych rozmowach i postępie. Relacje hebrajskojęzyczne oraz wypowiedzi izraelskich urzędników akcentowały natomiast, że armia pozostanie w Gazie, a Izrael zachowa pełną swobodę operacyjną. W efekcie spotkanie przedstawiano jako produktywne w tonie, lecz nierozstrzygające w najważniejszych kwestiach.

Hamas: najpierw Izrael musi wykonać swoje zobowiązania

Hamas nie zaakceptował izraelskiej kolejności działań. Organizacja twierdzi, że wdrażanie planu może się rozpocząć dopiero po wypełnieniu przez Izrael zobowiązań z zawieszenia broni zawartego w październiku 2025 roku — w tym po zaprzestaniu naruszeń i rozpoczęciu uzgodnionego wycofania wojsk.

W praktyce obie strony żądają więc, by to druga strona wykonała pierwszy krok: Izrael domaga się najpierw rozbrojenia Hamasu, a Hamas — najpierw izraelskiego wycofania i przestrzegania zawieszenia broni.

Śmiertelny nalot dzień po rozmowach

We wtorek 18 sierpnia izraelski nalot uderzył w kawiarnię „Sweet and Bitter” w rejonie nabrzeża i portu rybackiego w Gazie. W okolicy schronienie znajdowali przesiedleni Palestyńczycy. Według palestyńskich służb medycznych zginęło co najmniej sześć osób, w tym dziecko, a 14 zostało rannych.

Izraelskie wojsko oświadczyło, że celem byli dowódcy Hamasu planujący ataki na izraelskie siły, a nie obiekt cywilny jako taki. Według armii jeden z zaatakowanych miał brać udział w ataku z 7 października 2023 roku.

Dlaczego szybki przełom wydaje się mało prawdopodobny?

Dla Palestyńczyków, którzy nadal żyją w warunkach ostrzału i przymusowego przesiedlenia, rozmowy dyplomatyczne wydają się oderwane od codziennej rzeczywistości bezpieczeństwa i kryzysu humanitarnego. Nalot na kawiarnię w Gazie, przeprowadzony dzień po wielogodzinnym spotkaniu dyplomatycznym, dodatkowo uwidocznił rozdźwięk między deklaracjami a sytuacją w terenie.

Analitycy wskazują również na kalendarz polityczny Izraela. Netanjahu, ubiegający się o reelekcję w wyborach zaplanowanych na 27 października, może mieć niewielką motywację do podejmowania kosztownych politycznie ustępstw. Dlatego choć powołanie grup roboczych stwarza kanał do dalszych rozmów, znaczący postęp przed wyborami wydaje się mało prawdopodobny.