Były minister obrony Ukrainy wezwał do wyborów mimo trwającej wojny

Jak dymisja wpłynęła na jego pozycję?

Zełenski odwołał Fedorowa 15 lipca, po zaledwie sześciu miesiącach jego urzędowania, w ramach szerszej rekonstrukcji rządu. Tymczasowo stanowisko ministra obrony objął Jewhen Chmara.

Dymisja nastąpiła po konflikcie Fedorowa z ówczesnym naczelnym dowódcą Sił Zbrojnych Ukrainy Ołeksandrem Syrskim. Decyzja wywołała protesty w Kijowie i innych miastach, dzięki czemu popularny reformator zyskał jeszcze silniejszą, niezależną platformę publiczną. Spór ujawnił także szersze różnice dotyczące sposobu prowadzenia wojny i zarządzania sektorem obronnym.

Po usunięciu ze stanowiska Fedorow odrzucił propozycję objęcia innej funkcji w rządzie. Nie ogłosił jednak formalnie zamiaru kandydowania na prezydenta ani nie zadeklarował, że chce wrócić do administracji państwowej.

Czy reformy zakupów wojskowych doprowadziły do jego odwołania?

Sam Fedorow twierdził, że głównym powodem dymisji były podejmowane przez niego reformy wojskowych zamówień publicznych — w tym zmiany dotyczące przetargów i sposobu wydawania pieniędzy. Według jego relacji reformy spotkały się z oporem urzędników i wpływowych osób, które miały naciskać na Zełenskiego.

To wyjaśnienie przedstawione przez Fedorowa, a nie oficjalnie potwierdzona przyczyna dymisji. Jego działania obejmowały próbę zwiększenia konkurencji i przejrzystości w systemie zakupów obronnych, który od dawna był krytykowany z powodu nieefektywności i korupcji.

Połączenie protestów, krytyki systemu władzy i wezwania do wyborów sprawia, że wystąpienie Fedorowa może być odczytywane jako początek budowania politycznej alternatywy wobec Zełenskiego. Na tym etapie nie ma jednak dowodu, że były minister podjął decyzję o starcie w wyborach.

Wystąpienie na tle zmian w Kijowie

Apel Fedorowa pojawił się w czasie dużych przetasowań w ukraińskim rządzie i strukturach bezpieczeństwa. Zełenski wystąpił do Rady Najwyższej o zatwierdzenie Jewhena Chmary jako stałego ministra obrony, po tym jak Chmara pełnił tę funkcję tymczasowo. Głosowanie zaplanowano na 19 sierpnia.

W tym samym czasie Ukraina mierzyła się z silną presją wojskową. Dostawy pocisków do obrony powietrznej spadły — według informacji przywoływanych przez ukraińskie władze — o dwie trzecie w porównaniu z analogicznym okresem poprzedniego roku. Źródła potwierdzają szerszy problem z dostawami rakiet, ale nie pozwalają na niezależne, precyzyjne określenie bieżącego statusu amerykańskich pocisków do systemów Patriot.

Przed głosowaniem w sprawie nowego ministra obrony ukraińskie organy antykorupcyjne rozpoczęły także operację dotyczącą parlamentarzystów i doradców prezydenta. Dodatkowo podkreśliło to polityczną wrażliwość zarzutów korupcyjnych w czasie rekonstrukcji władz.

Dostarczone źródła nie dokumentują natychmiastowej, formalnej reakcji ukraińskiego rządu na wystąpienie Fedorowa z 18 sierpnia. Nie można więc wiarygodnie opisać stanowiska władz wykraczającego poza ten brak potwierdzonej reakcji.

Co Fedorow chce osiągnąć?

Jego przekaz łączy dwa cele: natychmiastową reformę sposobu zarządzania państwem oraz długofalową wizję zakończenia wojny i odbudowy Ukrainy. Fedorow twierdzi, że Ukraina musi pozostać wolnym, europejskim państwem, a demokracja nie może być zakładnikiem rosyjskiej agresji.

Jednocześnie pozostawił otwarte pytanie, czy zamierza realizować tę wizję wewnątrz struktur państwowych, czy poprzez działalność wyborczą. Na razie jego wystąpienie jest przede wszystkim ostrym politycznym wyzwaniem rzuconym Zełenskiemu — nie zaś formalnym ogłoszeniem kampanii.