Irak szuka wyjścia z kryzysu eksportowego. Trzymiesięczny plan ma ominąć cieśninę Ormuz

Co zatwierdził iracki rząd?

Irak zatwierdził tymczasowe, trzymiesięczne ramy eksportu ropy naftowej, obowiązujące od 1 września. W ich ramach iracki surowiec ma być sprzedawany i transportowany przez wyspecjalizowane firmy lokalne i międzynarodowe, z wykorzystaniem kilku punktów eksportowych zamiast dominującego uzależnienia od terminali w Zatoce Perskiej i żeglugi przez cieśninę Ormuz.

To rozwiązanie ma przede wszystkim zwiększyć odporność logistyczną i pomóc w odbudowie wpływów budżetowych. Nie oznacza natomiast ogłoszenia wzrostu krajowego wydobycia.

Dlaczego Irak potrzebował alternatywnego mechanizmu?

Irak był wyjątkowo narażony na skutki zakłóceń w cieśninie Ormuz, ponieważ nie dysponował wystarczającą liczbą tras pozwalających ominąć ten kluczowy szlak morski. W czasie konfliktu z Iranem i zamknięcia cieśniny eksport irackiej ropy gwałtownie spadł — w opisywanym scenariuszu o ponad 80 proc. — a miesięczne przychody z ropy zmniejszyły się z około 6 mld do mniej niż 2 mld dolarów. Dla państwa silnie uzależnionego od dochodów naftowych oznaczało to nagły i poważny problem fiskalny. Irak i Kuwejt zostały wskazane jako jedne z najbardziej narażonych państw ze względu na ograniczoną infrastrukturę alternatywnego eksportu.

Jak ma działać plan na trzy miesiące?

Gabinet upoważnił do zawierania trzymiesięcznych kontraktów z niewymienionymi z nazwy wyspecjalizowanymi firmami irackimi i zagranicznymi. Podmioty te mają pomóc w przemieszczaniu i sprzedaży irackiej ropy przez kilka dostępnych kanałów eksportowych.

Bagdad nie ujawnił jednak publicznie, które firmy otrzymają kontrakty, jakie wolumeny zostaną im przydzielone ani jak dokładnie będą przebiegać poszczególne trasy. Oznacza to, że zatwierdzony mechanizm jest na razie ramą umożliwiającą działania handlowe, a nie w pełni ujawnionym planem operacyjnym.

Najszybsza alternatywa: rurociąg do Ceyhan

Najważniejszym krótkoterminowym punktem oparcia jest porozumienie Iraku z Turcją. Roczna umowa podtrzymuje wykorzystanie systemu rurociągowego Iraq–Turkey, którym iracka ropa trafia do śródziemnomorskiego portu Ceyhan. Ustalony cel lub poziom minimalny wynosi co najmniej 750 tys. baryłek dziennie.

Ta trasa pozwala ominąć cieśninę Ormuz i ograniczyć zależność od załadunku w terminalach Zatoki Perskiej. Jej znaczenie wzrosło po tym, jak zakłócenia żeglugi utrudniły Irakowi dostęp do tradycyjnych kanałów eksportowych.

Dalsza dywersyfikacja dopiero przed Bagdadem

Irak pracuje również nad połączeniem Basry z Fiszchaburem przy granicy z Turcją, które mogłoby zasilać system prowadzący do Ceyhan. Równolegle analizowany jest projekt rurociągu Haditha–Baniyas przez Syrię do wybrzeża Morza Śródziemnego.

Porozumienie z Syrią jest jednak wczesnym etapem prac, a nie dowodem na natychmiastową dostępność zachodniego szlaku. Budowa nowej trasy wymagałaby lat prac i dużych nakładów inwestycyjnych.

Czy plan oznacza większe wydobycie?

Nie. Mechanizm dotyczy przede wszystkim przekierowania już dopuszczonych do eksportu baryłek: zmiany korytarza transportowego, dostępu do nabywców, miejsca załadunku i sposobu sprzedaży. Nie jest to zapowiedź podniesienia limitu produkcji.

Choć średni dzienny eksport w sierpniu wynosił według doniesień około 2 mln baryłek, Bagdad deklaruje przestrzeganie limitów OPEC+. Ewentualne odbudowanie eksportu ma więc służyć przywróceniu lub przekierowaniu wolumenów w ramach uzgodnionego limitu, a nie rozwiązaniu wcześniejszych problemów z przestrzeganiem kwot przez zwiększenie wydobycia.