Trump łączy ćwiczenia wojskowe z inwestycjami Korei Południowej i próbą powrotu do rozmów z Pjongjangiem

Ograniczenie dużych ćwiczeń wojskowych USA i Korei Południowej wygląda na decyzję motywowaną dwiema kalkulacjami. Donald Trump chce stworzyć sygnał zaufania dla przywódcy Korei Północnej Kim Dzong Una, ale jednocześnie wykorzystuje współpracę obronną jako narzędzie nacisku na Seul w sporze o handel, inwestycje i polityczne dostosowanie do oczekiwań Waszyngtonu.

To dlatego nie chodzi wyłącznie o zmianę kalendarza manewrów. W jednej układance znalazły się gotowość sojusznicza, południowokoreańska obietnica inwestycji w USA o wartości 350 mld dolarów oraz możliwość wznowienia dyplomacji amerykańsko-północnokoreańskiej.

Najpilniejszy problem: opóźniona obietnica inwestycyjna Seulu

Korea Południowa zobowiązała się w ramach szerszych ustaleń handlowych zainwestować w Stanach Zjednoczonych 350 mld dolarów. Niemal rok później nie ogłosiła jednak publicznie nawet pierwszego projektu. Amerykańscy urzędnicy mieli uznać, że Seul realizuje zobowiązanie zbyt wolno. Jeden z nich określił południowokoreańskich negocjatorów mianem „najwolniejszych negocjatorów w historii”.

Sekretarz handlu USA Howard Lutnick i południowokoreański minister przemysłu Kim Jung-kwan rozmawiali o przełożeniu ogólnej deklaracji na konkretne inwestycje o znaczeniu strategicznym. Spotkali się ponownie 17 i 18 sierpnia, próbując doprowadzić do uzgodnienia projektów. Równolegle omawiano inne kwestie handlowe, w tym współpracę w przemyśle stoczniowym oraz ewentualne działania na podstawie sekcji 301 amerykańskiej ustawy o handlu.

Frustrację Waszyngtonu zwiększało porównanie z Japonią. Według doniesień japońska deklaracja inwestycji w USA o wartości 550 mld dolarów obejmowała już sześć sfinalizowanych projektów, podczas gdy Korea Południowa nie ogłosiła publicznie żadnego. Seul spodziewał się wskazać pierwszy projekt pod koniec sierpnia lub na początku września, a cała obietnica ma obowiązywać do stycznia 2029 roku.

Dlaczego spór o układy pamięci zmienił negocjacje

Rozmowy stały się trudniejsze, gdy Waszyngton zaczął naciskać, by Samsung Electronics i SK hynix zbudowały w USA zakłady produkujące układy pamięci. Lutnick publicznie wezwał obie firmy do inwestycji w amerykańską produkcję półprzewodników krótko po tym, jak ogłosiły wspólny plan inwestycyjny w Korei Południowej, wart setki bilionów wonów.

Dla Seulu stworzyło to problem praktyczny i polityczny. Rząd przygotowywał inne projekty, a obie firmy miały już znaczące plany zwiększenia mocy produkcyjnych w koreańskim regionie Honam, obejmującym m.in. południowo-zachodnią część kraju. W efekcie południowokoreańscy urzędnicy i przedstawiciele przemysłu odebrali żądanie USA nie jako zwykłą prośbę o przyspieszenie uzgodnionego planu, lecz jako zmianę tego, co ma zostać zrealizowane w pierwszej kolejności.

Biuro prezydenta Korei Południowej zaprzeczyło, że projekt dotyczący amerykańskich fabryk układów pamięci został uzgodniony jako pierwsza inwestycja w ramach pakietu 350 mld dolarów. Sedno sporu jest więc jasne: Waszyngton chce szybko zobaczyć konkretne, strategiczne projekty na terytorium USA, a Seul nie chce uznać propozycji półprzewodnikowej za uzgodniony punkt wyjścia.

Handel i bezpieczeństwo trafiają do jednego pakietu

Konflikt przestał być wyłącznie negocjacją gospodarczą. Doniesienia łączą impas inwestycyjny z napięciami wokół ćwiczeń wojskowych, wsparcia dla operacji USA, współpracy przy okrętach podwodnych o napędzie atomowym oraz zmian w dwustronnych ramach współpracy nuklearnej.

Trump wskazywał również na brak poparcia prezydenta Lee Jae Myunga dla amerykańskich operacji wojskowych przeciwko Iranowi, gdy nakazywał ograniczenie wspólnych ćwiczeń. Taka argumentacja sugeruje, że Waszyngton ocenia wkład Seulu w sojusz razem z jego realizacją zobowiązań gospodarczych i politycznym stanowiskiem.

Praktyczny sygnał dla Korei Południowej jest niepokojący: dostęp do wrażliwej współpracy obronnej może zależeć od szerszych sporów amerykańsko-południowokoreańskich. Seul odpowiada, podkreślając jednocześnie znaczenie sojuszu z USA i potrzebę większej samodzielności obronnej. Lee wezwał do przyspieszenia prac nad południowokoreańskim programem okrętów podwodnych o napędzie atomowym, przedstawiając go jako element silniejszej przyszłości sojuszu.

Korea Północna jako dyplomatyczne tło decyzji

Zmniejszenie skali ćwiczeń pasuje także do wcześniejszej polityki Trumpa, który traktował ograniczanie manewrów jako gest mający zachęcić Pjongjang do rozmów. Prezydent USA sygnalizował zainteresowanie powrotem do kontaktów z Kim Dzong Unem, a najnowsze doniesienia wskazują na możliwą gotowość do ponownego dialogu.

Nie oznacza to jednak, że szczyt jest bliski lub pewny. Negocjacje załamały się w 2019 roku, a później Korea Północna w dużej mierze ignorowała kolejne próby USA i Korei Południowej wznowienia dialogu, w tym propozycje pomocy humanitarnej. Analitycy ostrzegają także, że zainteresowanie Trumpa ponownym zaangażowaniem nie musi oznaczać, iż Kim chce wrócić do stołu negocjacyjnego.

Warunki strategiczne są dziś mniej korzystne niż podczas pierwszej kadencji Trumpa. Korea Północna rozbudowała możliwości nuklearne, określiła Południe jako wrogiego przeciwnika i zacieśniła relacje wojskowe z Rosją, m.in. poprzez układ o wzajemnej obronie oraz wsparcie dla rosyjskiej wojny przeciwko Ukrainie.

Ograniczenie ćwiczeń może więc stworzyć Waszyngtonowi przestrzeń dyplomatyczną, ale nie gwarantuje wzajemności Pjongjangu. Korea Północna może równie dobrze uznać tę decyzję za dowód, że presja na jej reżim słabnie.

Seul rozważa najpierw zamrożenie programu nuklearnego

W odpowiedzi na trudniejszą rzeczywistość Korea Południowa koryguje własne podejście dyplomatyczne. Zamiast domagać się, by całkowita denuklearyzacja była warunkiem rozpoczęcia rozmów, administracja Lee rozważa początkowe zamrożenie północnokoreańskiego programu nuklearnego w zamian za wzajemne kroki. W pierwszej fazie negocjacje koncentrowałyby się na zatrzymaniu dalszej produkcji i rozwoju broni, a dopiero później na jej całkowitym demontażu.

To pragmatyczne podejście do kontroli zbrojeń, a nie formalne uznanie Korei Północnej za stałe mocarstwo nuklearne. Jego powodzenie zależałoby od tego, co dokładnie zostałoby zamrożone, jak weryfikowano by przestrzeganie ustaleń oraz jakie ustępstwa otrzymałyby obie strony.

Ryzyko: dyplomatyczny gest kosztem gotowości

Największym zagrożeniem jest rozdźwięk między sygnałem dyplomatycznym a przygotowaniem wojskowym. Jeżeli ćwiczenia zostaną ograniczone bez wiarygodnego zamrożenia programu nuklearnego Korei Północnej lub innego weryfikowalnego ustępstwa, siły sojusznicze mogą stracić cenne możliwości szkoleniowe, a zaufanie Seulu do wiarygodności USA może osłabnąć. Analitycy ostrzegają, że mniejsza skala manewrów może w dłuższej perspektywie obniżyć gotowość, dając Pjongjangowi korzyść bez konieczności natychmiastowych ustępstw.

Ograniczone porozumienie „zamrożenie za ustępstwa” może być jednak bardziej realistyczne niż żądanie natychmiastowej denuklearyzacji. Aby nie osłabiło sojuszu, musiałoby obejmować jasne mechanizmy weryfikacji, stałe konsultacje USA i Korei Południowej oraz zabezpieczenia gwarantujące, że ograniczenie ćwiczeń nie przerodzi się w trwałe osłabienie odstraszania.

Szerszy wniosek jest taki, że decyzja Trumpa nie wynika wyłącznie z polityki wobec Korei Północnej. Jest także częścią transakcyjnego podejścia do sojuszu, w którym inwestycje, wsparcie polityczne, współpraca obronna i dostęp do dyplomacji coraz częściej traktuje się jako połączone narzędzia nacisku. Może to przyspieszyć negocjacje, ale jednocześnie zwiększa koszt błędnej kalkulacji dla Seulu, Waszyngtonu i całego regionu.