Co „Śnieżny Smok” osiągnął podczas 16. chińskiej wyprawy arktycznej?

Chiński statek badawczy „Xuelong” („Śnieżny Smok”) wykonał podczas 16. wyprawy arktycznej rekordową serię prac na lodzie morskim. Od 25 lipca do 7 sierpnia 2026 r. załoga przeprowadziła operacje w 12 krótkoterminowych stacjach lodowych — to największa liczba stanowisk zrealizowanych przez jedną chińską jednostkę podczas wyprawy do Arktyki. Prace zakończyły się w centralnej części Oceanu Arktycznego, na szerokości około 83°50′N.

Dlaczego stacje rozmieszczono tak daleko na północy?

Wszystkie 12 stanowisk znajdowało się na północ od 82°N. Nie był to przypadkowy wybór. Naukowcy potrzebowali grubszego i bardziej ciągłego lodu, który mógłby utrzymać autonomiczne urządzenia przez dłuższy czas, również w okresie arktycznej zimy. Stabilniejsza pokrywa lodowa oznaczała bezpieczniejszą podstawę dla aparatury i większą szansę na nieprzerwane zbieranie danych.

W typowej wyprawie prowadzonej przez jeden statek zakłada się około sześciu stacji lodowych. „Xuelong” podwoił tę liczbę, tworząc wielopunktową sieć obserwacyjną, a nie tylko serię odizolowanych pomiarów. Taki układ pozwala porównywać warunki w różnych miejscach i dokładniej analizować szybkie zmiany zachodzące w Arktyce.

Ponad 30 instrumentów na lodzie

W ramach prac rozmieszczono ponad 30 urządzeń lodowych, w tym boje do badania bilansu masy lodu morskiego oraz boje profilujące, które mierzą warunki w wodzie pod pokrywą lodową. Zebrane dane mają być pozyskiwane przez długi czas bez stałej obecności statku.

Równocześnie zespoły prowadziły obserwacje kilku powiązanych środowisk: przygranicznej warstwy atmosfery, właściwości fizycznych lodu, oceanu pod lodem i ekosystemów podlodowych. Połączenie tych pomiarów ma dostarczyć danych in situ, czyli zebranych bezpośrednio w miejscu występowania badanego zjawiska, a także materiału do sprawdzania i udoskonalania modeli klimatycznych. Szerszy zasięg przestrzenny sieci powinien pomóc naukowcom lepiej opisać wzajemne oddziaływania atmosfery, lodu i oceanu oraz dokładniej przewidywać kierunek zmian w Arktyce.

„Xuelong 2” miał rozszerzyć sieć

Drugą część prac zaplanowano dla lodołamacza „Xuelong 2”, który rozpoczął badania w pobliżu 84. równoleżnika. Jednostka miała utworzyć sześć stacji krótkoterminowych i jedną długoterminową oraz wykonać ponad 20 zadań. Obejmowały one m.in. rozmieszczanie jednorazowych boi dryfujących, pobieranie próbek śniegu, rdzeni lodowych i wody spod lodu, teledetekcję lodu morskiego, profilowanie atmosfery oraz pomiary hydrologiczne pod pokrywą lodową. Jej stanowiska miały współdziałać z punktami utworzonymi przez „Xuelonga”, zwiększając zasięg całej sieci.

Lodowy blok o grubości 1,3 metra

Jednym z bardziej nietypowych elementów wyprawy było wycięcie dużego fragmentu lodu morskiego. W ciągu około sześciu godzin badacze, wykorzystując wiertnicę do rdzeni lodowych i piłę łańcuchową, przygotowali blok o grubości 1,3 metra i wymiarach 1,2 × 1,2 metra.

Próbka ma posłużyć do zbadania właściwości mechanicznych lodu w warunkach arktycznych. Wyniki wzbogacą archiwum próbek lodu morskiego i mogą dostarczyć danych eksperymentalnych przydatnych przy projektowaniu konstrukcji kolejnej generacji statków polarnych.

Autonomiczne obserwacje atmosfery, lodu, oceanu i życia

Wyprawa stworzyła również bezzałogową, autonomiczną sieć obserwacyjną Oceanu Arktycznego i przetestowała chińskie systemy monitoringu morskiego. W przypadku najczęściej wykorzystywanych boi profilujących do płytkich i głębokich wód oraz boi dryfujących po lodzie średni udział krajowych komponentów przekraczał 90 proc. Według relacji z wyprawy dojrzałe rozwiązania techniczne umożliwiły rozmieszczenie dużej liczby urządzeń w układzie sieciowym i prowadzenie automatycznych pomiarów.

Szczególne znaczenie miała autonomiczna stacja ekologiczna na lodzie, po raz pierwszy zademonstrowana w Arktyce. System łączy czujniki akustyczne, optyczne i elektryczne, by w sposób ciągły obserwować atmosferę, lód, ocean i ekosystem podlodowy. Jego zadaniem jest śledzenie procesów biologicznych w okresie przejścia od światła polarnego do nocy polarnej i z powrotem — w tym tego, jak organizmy przetrwają bez światła oraz jak reagują na powrót dnia polarnego.

W efekcie 16. chińska wyprawa arktyczna połączyła rekordową liczbę stanowisk z długookresowym monitoringiem. Zebrane dane mają pomóc w lepszym zrozumieniu mechanizmów gwałtownych zmian pokrywy lodowej i ich wpływu na cały system atmosfery, oceanu oraz życia pod lodem.