Jak kryzys wokół cieśniny Ormuz niemal podwoił zyski największych koncernów naftowych

Wstrząs energetyczny stworzył wyraźny podział między konsumentami a producentami. Działania wojenne, ograniczenie eksportu z państw Zatoki Perskiej i niemal całkowite zatrzymanie transportu przez cieśninę Ormuz podniosły ceny ropy. Dla największych koncernów, dysponujących rozbudowanymi i stosunkowo niskokosztowymi aktywami wydobywczymi, wyższe ceny sprzedaży przełożyły się na wyniki szybciej, niż rosły koszty.

W efekcie osiem firm — Saudi Aramco, ExxonMobil, Chevron, Shell, BP, Equinor, TotalEnergies i Eni — zarobiło łącznie prawie 93 mld dolarów netto w okresie od kwietnia do czerwca 2026 roku. W tym samym kwartale 2025 roku ich wspólny zysk wynosił mniej niż 50 mld dolarów.

Dlaczego kryzys podbił zyski

Cieśnina Ormuz to jeden z najważniejszych szlaków światowego handlu surowcami energetycznymi. Kiedy walki i ograniczenia żeglugowe zmniejszyły przepływy, rynek zaczął uwzględniać zarówno natychmiastowy niedobór podaży, jak i ryzyko dłuższej blokady. Według Reutersa ograniczenia odcięły niemal jedną piątą światowych przepływów ropy, a producenci z regionu Zatoki Perskiej wyłączyli z eksploatacji około 9 mln baryłek dziennie. W marcu ropa Brent podrożała o 64 proc., a w analizowanym okresie osiągnęła maksimum na poziomie 118 dolarów za baryłkę.

Koncerny nie muszą transportować każdej wyprodukowanej baryłki przez Ormuz, aby skorzystać na takim szoku. Ropa jest przedmiotem obrotu na połączonym rynku globalnym, więc zakłócenia w kluczowym regionie eksportowym mogą podnosić ceny benchmarków także w innych częściach świata. Producenci otrzymują wtedy więcej za własne wydobycie, podczas gdy koszty istniejącej produkcji i infrastruktury nie muszą rosnąć w takim samym tempie.

Niektórym zintegrowanym firmom pomogły także marże rafineryjne. NPR podało, że wyższe ceny ropy i marże rafineryjne z nawiązką zrekompensowały inne obciążenia w kwartale. ExxonMobil zarobił 14,5 mld dolarów, Chevron 12,1 mld, a Shell 9,8 mld. Te trzy spółki osiągały razem średnio około 404 mln dolarów zysku dziennie.

Aramco największym beneficjentem

Największy udział w skoku zysków miała Saudi Aramco. Saudyjski koncern odnotował w drugim kwartale 33,4 mld dolarów skorygowanego zysku netto — o 33 proc. więcej niż rok wcześniej.

W oficjalnych wynikach Aramco podało również 25,4 mld dolarów przepływów pieniężnych z działalności operacyjnej oraz 12,3 mld dolarów wolnych przepływów pieniężnych. Firma zaznaczyła, że na kwartalny wolny przepływ pieniężny wpłynął wzrost kapitału obrotowego o 13,6 mld dolarów. To ważne rozróżnienie: zysk księgowy i ilość gotówki wygenerowanej w danym okresie nie są tym samym.

Wyniki pozostałych spółek wskazywały na podobny kierunek, choć skala wzrostu zależała od modelu biznesowego i udziału poszczególnych segmentów. Chevron zanotował najlepszy kwartał w historii, Shell osiągnął drugi najwyższy kwartalny zysk, a wynik ExxonMobil mniej więcej się podwoił rok do roku.

Brent i WTI: gwałtowne wzrosty, a potem korekty

Ceny ropy nie rosły w linii prostej. Traderzy wielokrotnie zmieniali oceny dotyczące skali utraty dostaw, ryzyka eskalacji militarnej i szans na porozumienie umożliwiające wznowienie żeglugi.

Pod koniec lipca Brent ponownie zamknął notowania powyżej 100 dolarów za baryłkę po atakach na tankowce powiązane z Arabią Saudyjską i kolejnych zakłóceniach w handlu regionalnym. 23 lipca cena Brent wyniosła 100,69 dolara, a według Reutersa benchmark był wówczas niemal 40 proc. wyżej niż na początku wojny.

Później ceny spadały, gdy okresowo rosły nadzieje na zawieszenie broni lub częściowe otwarcie cieśniny. 11 sierpnia Brent zamknął sesję na poziomie 88,91 dolara, a amerykańska ropa WTI kosztowała 83,20 dolara. 14 sierpnia, po informacji Stanów Zjednoczonych, że blokada morska Iranu może trwać bezterminowo, oraz po ataku na dwa statki, Brent zakończył dzień ceną 88,52 dolara, a WTI 82,40 dolara.

Dane o żegludze pokazują, dlaczego rynek wciąż pozostawał nerwowy. Według danych Kpler cytowanych przez Reutersa w sobotę podczas weekendu 15–16 sierpnia przez cieśninę przepłynęło zaledwie pięć statków towarowych, a w niedzielę nie odnotowano żadnego. W poprzedni weekend było ich 31.

Ten późniejszy załamanie ruchu nie mogło być przyczyną już zaraportowanych zysków za drugi kwartał. Zwiększyło jednak ryzyko, że podobny efekt pojawi się w wynikach kolejnych kwartałów.

Co kryzys oznacza dla Kanady i amerykańskich kierowców

Wyższe międzynarodowe benchmarki oraz cena WTI zwykle poprawiają perspektywy przychodów kanadyjskich producentów ropy. Rzeczywista korzyść zależy jednak od gatunku surowca, kosztów transportu, różnic cenowych między gatunkami oraz strategii zabezpieczania cen, czyli hedgingu. Dostępne materiały nie pozwalają wiarygodnie określić łącznej skali zabezpieczeń kanadyjskich producentów, dlatego krótkoterminowego wpływu na ich faktyczne ceny sprzedaży nie da się precyzyjnie zmierzyć.

Kanadyjscy konsumenci mogą mimo to płacić więcej za paliwo, ponieważ ceny produktów rafinowanych są powiązane z globalnymi benchmarkami ropy.

W Stanach Zjednoczonych droższa ropa i wyższe koszty ryzyka transportowego mogą podnosić ceny hurtowe benzyny, a z czasem także ceny na stacjach. Przełożenie nie jest natychmiastowe — wpływ mają między innymi moce rafineryjne, poziom zapasów, regionalne normy paliwowe, podatki i marże detaliczne. Dostępne doniesienia potwierdzają gwałtowny wzrost cen benzyny w USA podczas konfliktu, ale nie podają wiarygodnej, aktualnej ogólnokrajowej średniej ceny przy dystrybutorze.

Dlaczego powróciły pomysły podatku od nadzwyczajnych zysków

Polityczna reakcja wynika przede wszystkim z problemu nierównego rozłożenia kosztów. Gospodarstwa domowe płacą więcej za paliwo i ogrzewanie, podczas gdy producenci korzystają z cen podniesionych przez wojnę i ograniczenia w transporcie. Prezydent Donald Trump krytykował koncerny naftowe za to, że zarabiają „za dużo pieniędzy”, a politycy ponownie zaczęli proponować przekierowanie części tych zysków do konsumentów.

Projekt senatora Sheldona Whitehouse’a S.4111, czyli Big Oil Windfall Profits Tax Act, został zgłoszony 17 marca 2026 roku i skierowany do senackiej komisji finansów. Zakłada nałożenie podatku akcyzowego na ropę naftową oraz przekazanie uzyskanych środków podatnikom indywidualnym w formie rabatów lub zwrotów.

Skalę debaty zwiększa szacunek firmy Wood Mackenzie. Według jej scenariusza globalny sektor wydobywczy ropy i gazu może wygenerować w 2026 roku 495 mld dolarów dodatkowych przepływów pieniężnych, jeśli średnia cena Brent wyniesie około 90 dolarów za baryłkę. To prognoza zależna od założeń, a nie gwarantowany poziom zysków — wynik może się znacząco zmienić wraz z ceną ropy.

Czy ponowne otwarcie Ormuzu może odwrócić sytuację?

Tak. Trwałe zawieszenie broni i wiarygodne wznowienie żeglugi przez cieśninę usunęłyby dużą część niedoboru oraz premii geopolitycznej uwzględnionej w cenach ropy. Jeśli wstrzymane dostawy z Zatoki Perskiej wróciłyby na rynek, a produkcja państw spoza OPEC nadal by rosła, w 2027 roku mogłaby pojawić się nadpodaż. To oznaczałoby presję na spadek cen i zysków producentów.

To prawdopodobny scenariusz, a nie przesądzona prognoza. Wyniki największych koncernów w drugim kwartale pokazują, że ich nadzwyczajne zyski nie wynikały wyłącznie z samego faktu trwania wojny. Były efektem połączenia utraconej podaży, ryzyka dla żeglugi, wyższych cen benchmarkowych oraz oczekiwań rynku co do tego, jak długo potrwa zakłócenie.