Dlaczego ropa Brent drożeje i czy może kosztować 120 dolarów?

Najnowszy rajd cen ropy to przede wszystkim efekt geopolitycznej premii za ryzyko. Inwestorzy obawiają się, że tymczasowe zakłócenia wokół cieśniny Ormuz przerodzą się w długotrwały fizyczny szok podażowy. Brent zbliżył się do 89 dolarów za baryłkę, a Brent i amerykańska ropa WTI zyskały w poprzednim tygodniu ponad 5%. Wpływ miały ataki na tankowce, zastój w dyplomacji USA–Iranu i ponowne groźby militarne.

Dlaczego cieśnina Ormuz ma tak duże znaczenie?

Ormuz to jeden z najważniejszych wąskich przesmyków światowego handlu energią. W normalnych warunkach przepływa przez niego ropa odpowiadająca mniej więcej jednej piątej globalnych dostaw. Congressional Research Service, instytucja analityczna Kongresu USA, opisała „gwałtowny spadek” ruchu przez cieśninę i zakłócenia na światowych rynkach energii.

Reuters podał, że przez cieśninę przepłynęło zaledwie sześć jednostek, podczas gdy średnia z poprzednich 10 dni wynosiła około 11 statków. Inne dane trackingowe wskazywały, że w sobotę przeszło tędy pięć statków z ładunkami towarowymi, a następnego dnia nie zarejestrowano żadnego.

Problem pojawia się jeszcze zanim dojdzie do trwałej utraty wydobycia. Mniejsza liczba statków oznacza dłuższy czas dostaw, wyższe składki ubezpieczeniowe za ryzyko wojenne, droższy fracht, kosztowniejsze objazdy i większą niepewność co do tego, kiedy ropa dotrze do rafinerii. USA ostrzegły również, że ich blokada morska Iranu może trwać bezterminowo, a ataki na jednostki handlowe dodatkowo zwiększyły presję na żeglugę.

Zakłócenia wykraczają poza Ormuz

Ryzyko energetyczne nie ogranicza się do Zatoki Perskiej. Osobne ataki zgłaszane w Zatoce Omańskiej i przy wejściu do Morza Czerwonego dotknęły dwóch ważnych szlaków światowego handlu ropą i transportu morskiego. USA oraz powiązani z Iranem jemeńscy rebelianci Huti informowali o oddzielnych atakach na żeglugę, gdy negocjacje utknęły w martwym punkcie.

W efekcie powstał szerszy szok logistyczny. Nawet ładunki, które nadal mogą być transportowane, są obciążone wyższymi kosztami ubezpieczenia, ostrożniejszym planowaniem tras i opóźnieniami. To wyjaśnia, dlaczego ropa drożeje szybciej niż pojawia się potwierdzenie całkowitej utraty wydobycia w Zatoce: rynek wycenia możliwość znacznie większego zakłócenia.

Dlaczego dyplomacja nie uspokoiła rynku?

Czerwcowe tymczasowe porozumienie miało stworzyć przestrzeń do negocjacji, jednak USA i Iran nie uzgodniły, jak je wznowić ani jak wdrożyć jego zobowiązania. Reuters informował, że nie prowadzono rozmów na temat przedłużenia 60-dniowego zawieszenia broni. Iran domagał się powrotu Waszyngtonu do czerwcowych ustaleń i określenia harmonogramu realizacji zobowiązań.

Zawieszenie broni wygasło następnie bez formalnego porozumienia następczego — wynikało z doniesień z 18 sierpnia. Iran przekazał również, że prowadzi negocjacje z Omanem, a nie bezpośrednio z USA, w sprawie tymczasowego rozwiązania umożliwiającego żeglugę przez Ormuz.

Te działania pozostają pośrednie i kruche. Iran i Oman informowały, że rozmowy o alternatywnych lub nowych szlakach żeglugowych są bliskie zakończenia, lecz rozwiązanie nie zostało wdrożone. W tle nadal pozostaje szerszy spór o sankcje, presję militarną, odszkodowania i przyszły status cieśniny.

Doniesienia o bezpośrednim tajnym kanale rozmów między USA a Korpusem Strażników Rewolucji Islamskiej (IRGC) należy traktować ostrożnie. Publiczne informacje są sprzeczne, a IRGC zaprzeczył, że takie rozmowy się toczą. Dostępne dowody uzasadniają opisanie dyplomacji jako mediowanej i spornej, a nie jako potwierdzonych bezpośrednich negocjacji.

Kto zyskuje, a kto traci na droższej ropie?

Wyższe ceny surowca szybko poprawiają przepływy pieniężne spółek prowadzących znaczącą działalność wydobywczą. Według szacunków The Kobeissi Letter ExxonMobil, Chevron, Shell, TotalEnergies i BP wygenerowały w drugim kwartale 2026 roku łącznie niemal 70 mld dolarów wolnych przepływów pieniężnych. To rynkowe wyliczenie, a nie zamiennik zbadanych sprawozdań finansowych poszczególnych firm, ale pokazuje, jak skok cen może sprzyjać największym producentom.

Po drugiej stronie są konsumenci, firmy transportowe i przedsiębiorstwa energochłonne. Droższa ropa podnosi koszty paliwa i przewozów, a długotrwałe zakłócenia w żegludze zwiększają także wydatki na ubezpieczenia i dostawy. Jeśli presja się utrzyma, głównym zagrożeniem dla gospodarki będzie ponowny wzrost inflacji napędzanej energią. Banki centralne mogą wtedy ostrożniej podchodzić do obniżek stóp procentowych, a popyt konsumencki może osłabnąć. Obniżone prognozy światowego popytu na ropę w 2026 roku jak dotąd ograniczają skalę wzrostów.

Amerykańska poduszka bezpieczeństwa jest dziś także mniejsza niż przed kryzysem. Zapasy w Strategic Petroleum Reserve, czyli strategicznej rezerwie ropy USA, spadły w tygodniu raportowanym 10 sierpnia o 6,1 mln baryłek, do 298,7 mln baryłek. To najniższy poziom od stycznia 1983 roku.

Nie oznacza to, że Stanom Zjednoczonym grozi rychłe „skończenie się ropy”. Oznacza jednak, że władze mają mniej zapasów, którymi mogłyby zrównoważyć długotrwałe zakłócenia. Rynek może więc przywiązywać większą wagę do każdej kolejnej przerwy w dostawach.

Skąd określenie „wojna bez końca”?

Określenie „forever war”, czyli „wojna bez końca”, opisuje strukturę konfliktu, a nie stanowi precyzyjnej prognozy. USA i Iran nadal znacząco różnią się w sprawie warunków trwałego porozumienia, a obie strony zachowują narzędzia długotrwałej presji: blokady, ataki na żeglugę, sankcje, działania za pośrednictwem sojuszników i odwet.

Taka kombinacja może prowadzić do kolejnych tymczasowych ustaleń, po których następują załamania, zamiast do jednoznacznego końca konfliktu. Każda ze stron może podnosić koszty przeciwnika, nie decydując się od razu na eskalację, która wymusiłaby ostateczne rozstrzygnięcie. Dla inwestorów naftowych oznacza to, że premia za ryzyko może powracać za każdym razem, gdy rozmowy utkną lub zaatakowany zostanie statek — nawet jeśli otwarty konflikt nie rozszerzy się znacząco.

Co sygnalizują rynki?

Reakcja różnych klas aktywów była nierówna, a nie jednolicie wyprzedażowa. Złoto osiągnęło najwyższy poziom od dziewięciu tygodni, gdy ropa drożała. Kontrakty terminowe na europejskie indeksy akcji osłabły, natomiast giełdy azjatyckie były mieszane lub lekko mocniejsze.

Sugeruje to, że inwestorzy rozdzielają bezpośrednich beneficjentów droższej energii od sektorów narażonych na inflację i słabszy popyt. Kluczowe pytanie brzmi, czy kryzys pozostanie krótkotrwałym zakłóceniem transportu, czy przerodzi się w długotrwałe ograniczenie podaży ropy.

Czy Brent może dotrzeć do 120 dolarów?

Tak, ale dostępne dane uzasadniają traktowanie poziomu 120 dolarów jako scenariusza ryzyka wzrostowego, a nie bliskiego scenariusza bazowego. Analitycy Goldman Sachs ocenili, że Brent może przekroczyć 120 dolarów, jeśli zakłócenia w Ormuzie będą się utrzymywać. Ich przywoływany scenariusz bazowy zakładał jednak wyraźnie niższą cenę.

Do ruchu w kierunku 120 dolarów prawdopodobnie potrzebne byłoby jednoczesne utrzymanie kilku czynników:

• trwałe lub niemal całkowite zamknięcie cieśniny Ormuz;
• szersza utrata eksportu z Zatoki Perskiej albo uszkodzenie infrastruktury energetycznej;
• ograniczona skuteczność alternatywnych rurociągów i innych tras transportowych;
• niewystarczające zapasy, wolne moce produkcyjne lub skoordynowane uwalnianie rezerw strategicznych; oraz
• zbyt słaby spadek popytu, by rynek mógł się ponownie zbilansować.

Na razie rynek reaguje na ryzyko wystąpienia całego tego łańcucha zdarzeń, a nie na dowód, że wszystkie warunki już się spełniły. Najważniejsze wskaźniki do obserwowania to liczba statków przepływających przez Ormuz, ataki na tankowce i żeglugę na Morzu Czerwonym, stan rozmów o zawieszeniu broni oraz to, czy zapasy ropy zaczną zapewniać realną przeciwwagę. Jeśli wszystkie te sygnały pogorszą się jednocześnie, prawdopodobieństwo gwałtowniejszego skoku cen wzrośnie.