Maia Sandu: część rosyjskich dronów jest celowo kierowana nad Mołdawię

Co powiedziała Maia Sandu?

Prezydentka Mołdawii Maia Sandu oceniła, że część dronów naruszających przestrzeń powietrzną jej kraju może trafiać tam przypadkowo, jednak inne — sądząc po ich trajektorii — mogą być kierowane celowo. Jak powiedziała w mołdawskiej telewizji, podobne przypadki odnotowano także nad innymi państwami regionu, w tym Rumunią i Polską.

To ważne zastrzeżenie: Sandu nie twierdziła, że każdy dron nad Mołdawią jest celowo wysyłany przez Rosję. Jej argument dotyczył wzorców lotu, które — w jej ocenie — pozwalają odróżnić zboczenie z kursu od świadomego skierowania bezzałogowca nad terytorium państwa sąsiedniego.

Seria incydentów nad Mołdawią

Komentarz prezydentki pojawił się po kilku wydarzeniach z sierpnia.

9 sierpnia w pobliżu miejscowości Crocmaz na południu Mołdawii spadł i eksplodował obiekt określany przez władze jako dron-pocisk. Wstępna analiza wskazywała, że jego konstrukcja mogła przypominać pocisk kierowany. Odłamki rozrzuciły się na dużym obszarze i uszkodziły kilka gospodarstw domowych, ale nie odnotowano ofiar. Sandu nazwała incydent bezpośrednią konsekwencją rosyjskiej wojny przeciwko Ukrainie i ostrzegła, że zagrożenie dla mieszkańców regionu jest realne i rośnie.

W nocy z 10 na 11 sierpnia mołdawskie służby wykryły obiekt o charakterystyce zbliżonej do drona Gheran-3, znanego także jako Shahed-238. Maszyna nadleciała z kierunku obwodu odeskiego, na krótko weszła w mołdawską przestrzeń powietrzną, a następnie ją opuściła.

Jeszcze poważniejszy był incydent z 16 sierpnia. Mołdawskie systemy wykryły niezidentyfikowany statek powietrzny typu Shahed 138, który przez około 18 minut znajdował się nad terytorium kraju. Obiekt wleciał z kierunku Ukrainy, po czym przekroczył granicę z Rumunią. Tam został zestrzelony przez hiszpański F/A-18 Hornet wykonujący zadania patrolowania przestrzeni powietrznej w ramach misji NATO.

Dlaczego same protesty dyplomatyczne nie wystarczą?

Po eksplozji w Crocmaz Mołdawia odwołała swojego ambasadora w Rosji na konsultacje, uznając incydent za poważne naruszenie suwerenności. Sandu wskazywała jednak, że nawet dalej idące kroki — takie jak wydalenie rosyjskiego ambasadora albo wysłanie kolejnej noty protestacyjnej — nie zatrzymają rosyjskich wyrzutni ani nie zmienią sposobu prowadzenia wojny przez Moskwę.

To nie oznacza, że Kiszyniów powinien rezygnować z dyplomatycznego potępienia naruszeń. Chodzi raczej o ograniczenia takich działań: protest może wyrażać stanowisko polityczne, ale nie tworzy fizycznej bariery dla drona lecącego przez granicę.

W ocenie Sandu najskuteczniejszą odpowiedzią jest wsparcie Ukrainy — wojskowe, polityczne i gospodarcze — tak aby mogła skuteczniej odpierać rosyjskie ataki już u ich źródła. Równolegle Europa powinna wzmacniać własne systemy obrony powietrznej i procedury reagowania.

Szerszy problem: Rumunia, Polska i NATO

Mołdawskie incydenty nie są odosobnione. W ostatnim czasie zgłaszano również naruszenia przestrzeni powietrznej Rumunii i Polski przez rosyjskie drony. Państwa NATO traktowały je jako poważne i niebezpieczne prowokacje, a nie wyłącznie błędy nawigacyjne. Rada Północnoatlantycka omawiała te zdarzenia i wskazywała na odpowiedzialność Rosji za naruszenia.

Dla państw NATO i Unii Europejskiej problem polega nie tylko na tym, że pojedynczy dron może zboczyć z trasy. Każde takie zdarzenie sprawdza czas reakcji obrony powietrznej, procedury podejmowania decyzji i gotowość sąsiadujących państw do działania w sytuacji, gdy obiekt przekracza kolejne granice.

Dron z ładunkiem wybuchowym w Niemczech

Obawy dotyczą także działań określanych jako wojna hybrydowa. Na lotnisku Leipzig/Halle znaleziono drona z urządzeniem wybuchowym w pobliżu ukraińskich samolotów transportowych. Niemieckie służby wszczęły śledztwo antyterrorystyczne, a minister spraw wewnętrznych Alexander Dobrindt nazwał incydent atakiem hybrydowym i „nowym poziomem zagrożenia”.

Na tym etapie nie przedstawiono jednak publicznie rozstrzygającego dowodu, który bezpośrednio łączyłby ten konkretny incydent z Rosją. Rosyjski udział pozostawał przedmiotem dochodzenia i hipotez, a nie faktem potwierdzonym w postępowaniu.

Główne przesłanie Sandu

Wypowiedź Sandu była przede wszystkim ostrzeżeniem strategicznym. Jej zdaniem naruszenia przestrzeni powietrznej Mołdawii należy postrzegać jako element szerszego zagrożenia dla bezpieczeństwa Europy, wywołanego rosyjską wojną przeciwko Ukrainie.

Dlatego — w jej ocenie — bardziej skuteczne od reagowania po każdym kolejnym wtargnięciu jest wzmocnienie Ukrainy, zwiększenie europejskich zdolności obronnych i poprawa współpracy między państwami regionu. Jeśli Ukraina będzie w stanie skuteczniej zatrzymywać rosyjskie ataki, mniej dronów będzie docierać do przestrzeni powietrznej Mołdawii, Rumunii czy innych sąsiednich państw.