Słaby popyt hamuje Chiny. Li Qiang zapowiada nowe działania po rozczarowujących danych

Co wywołało reakcję Pekinu?

Bezpośrednim powodem była szeroka utrata impetu chińskiej gospodarki w lipcu, na początku drugiej połowy 2026 roku. Produkcja przemysłowa wzrosła rok do roku o 4,5%, wobec 5,3% w czerwcu i prognozowanych 4,8%. Sprzedaż detaliczna zwiększyła się zaledwie o 0,6%, a inwestycje w środki trwałe w okresie od stycznia do lipca zmniejszyły się o 6,7%. Wszystkie te odczyty wypadły słabiej od oczekiwań.

Dane z lipca potwierdziły problem widoczny już wcześniej: chińska gospodarka nadal potrafi produkować i eksportować, ale znacznie trudniej skłonić gospodarstwa domowe do większych wydatków. W drugim kwartale PKB wzrósł o 4,3%, co oznaczało najsłabsze tempo od ponad trzech lat i wynik poniżej całorocznego celu rządu wynoszącego 4,5–5%.

W tych warunkach premier Li Qiang wezwał władze do pełniejszego wykorzystania skuteczności już przyjętych polityk oraz do szybkiego opracowania „praktycznych i skutecznych” dodatkowych działań. Jednocześnie podkreślił potrzebę dążenia do wzrostu opartego na innowacjach i wyższej jakości.

Jaki kierunek wyznaczył Li Qiang?

Zapowiedź premiera wskazuje na większy nacisk na stronę popytową gospodarki i działania antycykliczne, czyli takie, które mają ograniczać skutki spowolnienia. Wśród priorytetów znalazły się:

• pobudzanie popytu krajowego;
• wspieranie nowych inwestycji i sektorów wzrostu;
• skuteczniejsze wdrażanie istniejących instrumentów;
• stabilizowanie popytu zagranicznego;
• rozszerzanie współpracy handlowej z innymi państwami.

Dostępne informacje nie potwierdzają jednak ogłoszenia szczegółowego, nowego pakietu chińskiej Państwowej Komisji Rozwoju i Reform (NDRC). Na tym etapie można mówić raczej o sygnale politycznym: Pekin chce mocniej wspierać popyt i reagować na spowolnienie, ale nie przedstawił jeszcze konkretnego programu na dużą skalę.

Co nadal działa?

Jednym z najważniejszych buforów pozostaje eksport. W lipcu chińska sprzedaż zagraniczna wzrosła o 23,9% rok do roku w ujęciu dolarowym. Popyt na towary zaawansowane technologicznie, w tym produkty związane z globalnym łańcuchem dostaw sztucznej inteligencji, pozostaje istotnym źródłem zamówień dla chińskich producentów.

W czerwcu eksport samochodów po raz pierwszy przekroczył milion pojazdów w ciągu jednego miesiąca. Zagraniczne inwestycje w rozwój AI pomagają chińskim fabrykom utrzymywać produkcję mimo słabości rynku krajowego.

Rozwijają się także sektory wysokich technologii i produkcji urządzeń. Mogą one częściowo równoważyć kryzys nieruchomości i tradycyjnego budownictwa, kierując kapitał do bardziej zaawansowanych gałęzi gospodarki. Nie oznacza to jednak, że w krótkim czasie zastąpią nieruchomości, które przez lata odgrywały znacznie większą rolę w inwestycjach, dochodach samorządów i nastrojach konsumentów.

Dlaczego słaby popyt jest tak trudny do naprawienia?

Sama zdolność produkcyjna nie wystarczy, jeśli konsumenci pozostają ostrożni. Słabe wyniki sprzedaży detalicznej sugerują, że gospodarstwa domowe ograniczają wydatki, co zwiększa podatność wzrostu na wahania eksportu i inwestycji.

Dodatkowym obciążeniem jest trwający kryzys na rynku nieruchomości. Ogranicza on inwestycje mieszkaniowe, dochody władz lokalnych, zaufanie gospodarstw domowych oraz popyt budowlany. Jednocześnie szybkie zwiększanie mocy produkcyjnych w sektorach zaawansowanych technologii, bez równoległego wzrostu konsumpcji, może nasilać problem nadwyżki mocy i presję deflacyjną.

Główne ryzyka dla chińskiej gospodarki

• Zależność od eksportu: mocny popyt na sprzęt związany z AI łagodzi spowolnienie, ale zwiększa zależność Chin od rynków zagranicznych.
• Handel i geopolityka: potencjalne amerykańskie cła, szersze napięcia handlowe oraz zakłócenia transportu i wzrost cen energii związane z sytuacją na Bliskim Wschodzie mogą osłabić popyt zewnętrzny lub podnieść koszty. Część firm przyspieszała już wysyłki do Stanów Zjednoczonych przed możliwym wprowadzeniem ceł.
• Rynek nieruchomości: przejście od budownictwa i mieszkań do zaawansowanej produkcji nie może natychmiast odtworzyć wcześniejszego znaczenia sektora nieruchomości.
• Dylemat polityczny: Pekin musi wesprzeć aktywność gospodarczą na tyle, by zbliżyć się do rocznego celu, ale jednocześnie unikać powrotu do stymulacji opartej na wysokim zadłużeniu i rynku nieruchomości.

Dlatego reakcja Li Qianga nie musi oznaczać zapowiedzi wielkiego bailoutu. Pokazuje raczej, że słaby popyt krajowy stał się zbyt wyraźną przeszkodą, by można było liczyć wyłącznie na eksport, inwestycje przemysłowe i rozwój nowych technologii. Przestawienie chińskiego modelu wzrostu na większą rolę konsumpcji będzie procesem dłuższym i trudniejszym niż jednorazowy program pobudzający gospodarkę.