Ataki Huti zakłócają eksport saudyjskiej ropy, ale część doniesień pozostaje niepotwierdzona

13 sierpnia Huti poinformowali o kolejnym ataku, tym razem z użyciem dwóch dronów. Reuters odnotował to twierdzenie, zaznaczając, że Arabia Saudyjska nie odpowiedziała na nie natychmiast. To istotne rozróżnienie: deklaracja Huti, dowody na pojawienie się pożaru i potwierdzona długoterminowa utrata mocy rafineryjnych to trzy odrębne kwestie, które wymagają osobnej weryfikacji.

Czy doszło do blokady cieśniny Bab al-Mandab?

Huti ogłosili embargo morskie na saudyjską żeglugę na Morzu Czerwonym. Część relacji opisywała je jako groźbę zamknięcia lub przejęcia kontroli nad cieśniną Bab al-Mandab wobec statków powiązanych z Arabią Saudyjską.

Dostępne dowody wskazują na poważne zakłócenia i unikanie tego szlaku przez operatorów, ale nie potwierdzają całkowitego fizycznego zamknięcia cieśniny dla całego saudyjskiego ruchu. Saudyjski eksport z terminali na zachodnim wybrzeżu został przede wszystkim przekierowany, a nie całkowicie zatrzymany.

„The National” podał, że po ogłoszeniu embarga załadunki saudyjskiej ropy z zachodniego wybrzeża przechodzące przez Bab al-Mandab spadły niemal do zera. Jednocześnie przepływy przez Kanał Sueski wzrosły w analizowanym tygodniu do około 1,06 mln baryłek dziennie. Tankowce załadowane jeszcze przed ogłoszeniem embarga nadal przepływały przez cieśninę. To kolejny powód, by słowo „blokada” nie utożsamiać automatycznie z całkowitym zamknięciem szlaku.

Zakłócenia utrudniły także monitorowanie transportów. Reuters informował, że tankowce z saudyjską ropą z Janbu coraz częściej wyłączały sygnały automatycznego systemu identyfikacji AIS. Analitycy twierdzili, że ostatnie załadunki odbywały się „po ciemku”, czyli bez aktywnego śledzenia. Szacunki wolumenów różniły się jednak znacznie między dostawcami danych, dlatego dokładna skala spadku pozostaje niepewna.

Co wiadomo o zaangażowaniu Iranu?

Najmocniej udokumentowany zarzut dotyczy irańskiego personelu i sprzętu. Reuters, powołując się na cztery źródła, w tym źródła irańskie, podał, że w lipcu Iran przetransportował do Jemenu dowódców Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej, doradców wojskowych oraz wyposażenie związane z pociskami i dronami. Według tych źródeł ruch ten miał wzmocnić zdolność Huti do zagrażania żegludze na Morzu Czerwonym.

W odrębnym materiale Reuters zacytował wysokiego rangą saudyjskiego urzędnika, który twierdził, że Rijad spodziewa się możliwych skoordynowanych ataków irackich bojówek i Huti pod nadzorem irańskiego Korpusu Strażników Rewolucji. Potencjalnymi celami miały być obiekty energetyczne, porty i lotniska.

Te relacje nie potwierdzają niezależnie wszystkich szczegółów pojawiających się obok tych informacji. Doniesienia o przechwyconej komunikacji, konkretnych listach celów, rozmieszczeniu uzbrojenia morskiego, instrukcjach dotyczących unikania saudyjskiego odwetu czy potwierdzonej koordynacji ataków dronowych irackich bojówek należy przedstawiać jako zarzuty wywiadowcze, a nie ustalone fakty.

Jak ucierpiał saudyjski eksport ropy?

Skutki handlowe są widoczne przede wszystkim w trasach przewozu i sposobie przydzielania ładunków:

• Transporty z zachodniego wybrzeża Arabii Saudyjskiej stały się bardziej narażone na zagrożenia bezpieczeństwa i problemy z monitorowaniem, co sprzyjało ukrywaniu lub przekierowywaniu rejsów.
• Część ropy przekierowano na trasę przez Kanał Sueski zamiast południowego szlaku przez Morze Czerwone.
• Reuters podał, że po zakłóceniach w eksporcie Aramco przydzielało niektórym azjatyckim odbiorcom kontraktowym wrześniowe wolumeny w sposób doraźny, poza zwykłym miesięcznym harmonogramem.
• Aramco miało również rozważać dostawy dla części azjatyckich rafinerii z pominięciem Cieśniny Ormuz, w ramach prywatnych uzgodnień obejmujących między innymi przeładunki statek-statek w pobliżu Fudżajry.

Dostępne źródła nie potwierdzają wiarygodnie dokładnych twierdzeń, że zawieszono 70 proc. saudyjskich operacji załadunkowych ani że zakłócenia podniosły koszty transportu dokładnie o 5–9 dolarów za baryłkę. Tych liczb nie należy traktować jako ustalonych danych.

Odpowiedź militarna i dyplomatyczna Rijadu

Wspierane przez Arabię Saudyjską siły zaatakowały pozycje Huti po uderzeniach na saudyjskie obiekty naftowe nad Morzem Czerwonym, rozszerzając cykl ataku i odwetu. Rijad rozpoczął także tworzenie wielonarodowych ram obrony morskiej, których celem ma być ochrona żeglugi handlowej, swobody nawigacji i dostaw energii na Morzu Czerwonym, w cieśninie Bab al-Mandab oraz w Zatoce Adeńskiej.

Deklarowana liczebność koalicji zmieniała się wraz z wyrażaniem poparcia przez kolejne państwa i formalizowaniem ich udziału. Wczesne doniesienia mówiły o 14 państwach popierających inicjatywę, w tym Egipcie, Turcji i Pakistanie. Późniejsze relacje rozróżniały państwa, które podpisały deklarację, od tych, które formalnie przystąpiły do struktury. Określenie „koalicja 14 państw” należy więc rozumieć jako opis rozwijającej się inicjatywy, a nie niezmienny miernik jej zdolności operacyjnych.

W szerszym kontekście kryzysu regionalnego Arabia Saudyjska podpisała także porozumienie o wzajemnej obronie z Pakistanem i Turcją. Działania te pokazują, że Rijad potraktował ataki jednocześnie jako problem bezpieczeństwa energetycznego i element szerszego zagrożenia regionalnego.

Co nadal pozostaje niepotwierdzone?

W przeanalizowanych źródłach nie zostały dostatecznie potwierdzone między innymi:

• całkowite zamknięcie cieśniny Bab al-Mandab dla saudyjskiej żeglugi;
• ataki Huti na każdy z wymienianych celów, w tym lotnisko w Nadżranie;
• dokładne dane o zawieszeniu 70 proc. załadunków i wzroście kosztów o 5–9 dolarów za baryłkę;
• potwierdzona decyzja Arabii Saudyjskiej o zawieszeniu dostępu wojskowego Stanów Zjednoczonych;
• konkretne potępienia przypisywane Radzie Współpracy Zatoki i Organizacji Narodów Zjednoczonych;
• dokładne brzmienie deklaracji przypisywanej uznawanemu międzynarodowo rządowi Jemenu.

Dowody wskazują na poważną eskalację: ataki i groźby Huti wywierają presję na saudyjskie aktywa energetyczne oraz trasy eksportowe na Morzu Czerwonym, a relacje mówią o irańskim wsparciu logistycznym i saudyjskich działaniach wojskowych oraz morskich. Najtrafniejszy wniosek nie brzmi jednak, że każdy szczegół został udowodniony. Wiadomo natomiast, że konfrontacja już zakłóciła logistykę i założenia bezpieczeństwa, na których opierał się saudyjski eksport ropy. Jeżeli ataki obejmą kolejne porty, rafinerie lub szlaki żeglugowe, skutki mogą stać się znacznie poważniejsze.