Financial Times: USA dyskutują o nowych sankcjach wobec Alexandre’a de Moraesa

Co podał „Financial Times”

„Financial Times”, powołując się na osoby zaznajomione ze sprawą, poinformował, że administracja Stanów Zjednoczonych omawiała możliwość ponownego nałożenia sankcji na Alexandre’a de Moraesa, sędziego brazylijskiego Sądu Najwyższego. Na tym etapie nie ogłoszono jednak żadnej ostatecznej decyzji.

Ewentualny powrót do sankcji oznaczałby ponowne otwarcie jednego z najbardziej drażliwych sporów między Waszyngtonem a Brasílią — dotyczącego brazylijskiego sądownictwa, procesu byłego prezydenta Jaira Bolsonaro, granic wolności słowa i polityki handlowej.

Dlaczego temat wrócił

Według relacji Reutersa streszczającej publikację FT, ponowne rozważanie sankcji nastąpiło w czasie pogarszających się relacji amerykańsko-brazylijskich. Spór obejmuje zarówno kwestie polityczne, jak i handlowe. Sojusznicy Bolsonaro przedstawiają postępowanie przeciwko byłemu prezydentowi jako prześladowanie polityczne, natomiast przedstawiciele USA wcześniej zarzucali Moraesowi stosowanie arbitralnych zatrzymań i tłumienie wypowiedzi.

Wcześniej administracja USA krytykowała także decyzje brazylijskiego sędziego dotyczące platform internetowych, w tym nakazów odnoszących się do kont i treści publikowanych w serwisach o prawicowym profilu.

Jaka była rola Moraesa w sprawie Bolsonaro

Moraes odgrywał kluczową rolę sędziowską w postępowaniach dotyczących zarzutów, że Jair Bolsonaro i jego sojusznicy próbowali podważyć wynik wyborów prezydenckich z 2022 roku. Sprawa doprowadziła następnie do skazania i osadzenia byłego prezydenta.

Bolsonaro odrzucał zarzuty i określał działania Moraesa jako polityczną represję. Z kolei brazylijskie władze oraz zwolennicy postępowania sądowego przedstawiali je jako reakcję na próbę zagrożenia porządkowi konstytucyjnemu.

Jakie sankcje zastosowano wcześniej

30 lipca 2025 roku Biuro Kontroli Aktywów Zagranicznych Departamentu Skarbu USA (OFAC) wpisało Moraesa na listę sankcyjną w ramach programu Global Magnitsky. Waszyngton zarzucił mu wykorzystywanie stanowiska do zatwierdzania arbitralnych zatrzymań przedprocesowych i ograniczania wolności wypowiedzi.

W praktyce taki wpis zwykle oznacza blokadę aktywów i udziałów w aktywach podlegających amerykańskiej jurysdykcji oraz zakaz dokonywania transakcji przez osoby i podmioty z USA z osobą objętą sankcjami.

22 września 2025 roku administracja rozszerzyła działania na żonę Moraesa, Viviane Barci de Moraes, oraz firmę holdingową Lex Instituto de Estudos Jurídicos, określając je jako część jego zaplecza.

Dlaczego sankcje były tak kontrowersyjne

W Brazylii działania USA były szeroko postrzegane jako nadzwyczajna próba wywarcia presji na urzędującego sędziego Sądu Najwyższego za decyzje podejmowane w ramach brazylijskiego systemu prawnego. Krytycy argumentowali, że instrument przeznaczony do nakładania sankcji za naruszenia praw człowieka został wykorzystany do ingerencji w spór sądowy i polityczny w innym państwie demokratycznym.

Waszyngton utrzymywał natomiast, że chodziło o nadużycie władzy sądowniczej oraz cenzurę, a nie o zwykłą różnicę zdań dotyczącą brazylijskiej polityki.

Wpływ na relacje USA–Brazylia

Spór dodatkowo osłabił już napięte relacje dyplomatyczne i utrudnił rozmowy dotyczące amerykańskich instrumentów handlowych, w tym 50-procentowych ceł na brazylijskie towary.

Analitycy oceniali, że gdy jednocześnie obowiązywały ograniczenia dotyczące Bolsonaro i sankcje wobec Moraesa, przestrzeń do negocjacji politycznych oraz handlowych była bardzo niewielka. Ponowne sankcje mogłyby połączyć presję polityczną z ryzykiem gospodarczym: większą niepewnością inwestorów, dodatkowymi kosztami zgodności finansowej i zakłóceniami w handlu dwustronnym.

Sankcje zostały wcześniej zniesione

12 grudnia 2025 roku OFAC usunął Moraesa i Lex Institute z listy sankcyjnej; ówczesne doniesienia wskazywały również na zniesienie sankcji wobec jego żony. Publiczny komunikat OFAC potwierdza wykreślenie tych osób i podmiotów, ale nie przedstawia szczegółowego uzasadnienia decyzji. Dlatego na podstawie dostępnych oficjalnych informacji nie da się jednoznacznie wskazać przyczyny późniejszego cofnięcia sankcji.

Co oznaczałby ich powrót

Ponowne wpisanie Moraesa na listę sankcyjną — potencjalnie wraz z blokadą aktywów i ograniczeniami transakcji — byłoby sygnałem eskalacji, a nie rutynowym krokiem prawnym.

Brasília prawdopodobnie uznałaby, że brazylijskie postępowania karne i decyzje sądów należą do suwerennych spraw państwa i nie powinny być przedmiotem amerykańskiego nacisku. Taki ruch mógłby więc prowadzić do rozważenia działań odwetowych o charakterze dyplomatycznym lub gospodarczym i jeszcze bardziej utrwalić konflikt. Dokładna reakcja Brazylii pozostaje jednak niepotwierdzona.