Cieśnina Ormuz niemal pusta. Ataki i blokada wstrzymują transport ropy

Co zatrzymało statki na Zatoce Perskiej?

Cieśnina Ormuz stała się dla armatorów strefą wyjątkowego ryzyka. Eskalacja konfliktu między Stanami Zjednoczonymi a Iranem, doniesienia o atakach na tankowce, amerykańska blokada morskiego transportu powiązanego z Iranem oraz brak postępów w negocjacjach sprawiły, że właściciele statków i ubezpieczyciele zaczęli wstrzymywać rejsy albo kierować jednostki na bardziej ryzykowne trasy.

Bezpośrednim impulsem były doniesienia o atakach na trzy tankowce powiązane z Abu Dhabi National Oil Company (ADNOC), które Zjednoczone Emiraty Arabskie przypisały Iranowi. W tym samym czasie doszło do uderzenia na rafinerię Saudi Aramco w Dżizan. Według doniesień za atakiem stali sprzymierzeni z Iranem Huti, a Saudi Aramco przełożyło wznowienie pracy rafinerii o mocy 400 tys. baryłek dziennie na 30 sierpnia.

ADNOC przekazał osobno, że od początku konfliktu 15 jego statków zostało zaatakowanych pociskami i dronami podczas przejścia przez Cieśninę Ormuz. W wyniku tych incydentów zginął jeden członek załogi, a 20 osób odniosło obrażenia.

Dane Kpler pokazują załamanie ruchu

Skala spadku jest widoczna w danych firmy Kpler, która monitoruje ruch statków i przepływy surowców. W sobotę zarejestrowano pięć przepraw statków przewożących towary, a w niedzielę — żadnej obserwowalnej przeprawy. Dla porównania, w poprzedni weekend odnotowano łącznie 31 tranzytów.

Nieliczne sobotnie rejsy również wyglądały nietypowo. Wśród jednostek znalazł się pusty supertankowiec klasy VLCC, którego system AIS był wyłączony, oraz pływający pod banderą Indii bardzo duży gazowiec, korzystający z trasy wyznaczonej przez Iran. To sugeruje, że statki, które nadal przepływają przez cieśninę, stosują nadzwyczajne środki ostrożności albo wybierają trasy obarczone dodatkowym ryzykiem.

Trzeba jednak zachować ostrożność w interpretacji tych liczb. Wyłączenie AIS, czyli systemu automatycznej identyfikacji statków, oznacza, że dane śledzenia nie pokazują całego ruchu. „Zero zarejestrowanych przepraw” nie dowodzi więc, że przez cieśninę nie przepłynęła absolutnie żadna jednostka. Pokazuje natomiast, że obserwowalny komercyjny ruch spadł do wyjątkowo niskiego poziomu. Wcześniejsze dane wskazywały również, że statki zatrzymywały się lub zawracały po atakach i wznowieniu amerykańskiej blokady.

Co stało się z cenami ropy?

Ataki i obawy o zakłócenia dostaw pomogły wywołać ubiegłotygodniowy wzrost cen. 9 sierpnia ropa Brent zakończyła sesję na poziomie 87,72 dolara za baryłkę, po wzroście o około 5 proc. Notowania amerykańskiej WTI wzrosły o około 5,1 proc., do 82,13 dolara.

Później ceny zmieniały się już niewiele. Może to oznaczać, że rynek uwzględnił znaczną część bezpośredniego ryzyka w wycenach albo zakładał, że część dostaw będzie nadal docierać do odbiorców. Nie oznacza to jednak, że zagrożenie minęło. Długotrwałe zamknięcie cieśniny lub rozszerzenie ataków mogłoby ponownie wywołać gwałtowny skok cen.

Dlaczego Cieśnina Ormuz ma tak duże znaczenie?

Przez Cieśninę Ormuz przepływała wcześniej około jedna piąta światowego handlu morskiego ropą i skroplonym gazem ziemnym. Długotrwałe ograniczenie ruchu utrudniałoby eksport surowców z państw Zatoki Perskiej i zwiększało koszty frachtu oraz ubezpieczeń.

Skutki szybko wykraczałyby poza rynek paliw. Droższy transport energii może przełożyć się na ceny benzyny, energii elektrycznej, przewozów, żywności i produkcji przemysłowej na całym świecie.

Konflikt bez szybkiego rozwiązania

Perspektywa szybkiego odblokowania szlaku pozostaje niepewna. Rozmowy utknęły w martwym punkcie, Iran ma według doniesień uzależniać wznowienie żeglugi od ustępstw USA, a Waszyngton twierdzi, że jest w stanie utrzymywać blokadę bezterminowo.

Prezydent Donald Trump wzywał Amerykanów, by zaakceptowali nieco wyższe ceny benzyny. Dla gospodarek zależnych od importu energii koszty mogą być jednak znacznie większe. W doniesieniach wskazywano między innymi na ryzyko obniżenia prognoz wzrostu gospodarczego Filipin na 2026 rok.

Najważniejsza pozostaje długość kryzysu. Krótkotrwałe zakłócenia można częściowo łagodzić dzięki zapasom i zmianie tras. Wielotygodniowa lub dłuższa blokada mogłaby natomiast przerodzić się w globalny szok inflacyjny i osłabienie wzrostu gospodarczego.