Ebola w DRK stała się najtragiczniejszą epidemią w historii kraju

Nie musi to oznaczać, że sam wirus stał się bardziej śmiercionośny. Jednym z głównych problemów jest zbyt późne wykrywanie chorych — często dopiero wtedy, gdy skuteczne leczenie jest trudniejsze, a inni ludzie mogli już zostać narażeni. Szacowano, że od 60 do 70 proc. nowych zakażeń wykrywano u osób, które wcześniej nie znajdowały się na liście monitorowanych kontaktów. To sygnał, że łańcuchy transmisji wciąż trudno odnaleźć.

Ituri pozostaje epicentrum

Prowincja Ituri jest centrum epidemii. W jednej z ocen z połowy sierpnia przypadało na nią około 90 proc. zgłoszonych przypadków i 80 proc. zgonów. Do 13 sierpnia przypadki odnotowano w 53 ze 140 stref zdrowia w pięciu dotkniętych prowincjach.

Geografia ma tu ogromne znaczenie. Do odległych społeczności trudno dotrzeć, a słabe zaplecze medyczne ogranicza dostęp do testów, izolacji i leczenia. Konflikt zbrojny oraz brak bezpieczeństwa mogą uniemożliwiać pracownikom medycznym bezpieczne przemieszczanie się, zakłócać dostawy i utrudniać pełne śledzenie kontaktów. Dodatkowym ryzykiem pozostaje przemieszczanie się ludności, zwłaszcza przez granice prowincji i państw.

Wirus Bundibugyo: mniej dostępnych narzędzi

Obecną epidemię wywołuje wirus Bundibugyo — odmiana eboli, na którą nie ma obecnie zatwierdzonej szczepionki ani swoistego leczenia. WHO informuje, że badane są kandydackie preparaty, jednak brak licencjonowanych narzędzi ochrony stawia służby w trudniejszej sytuacji niż podczas epidemii wywołanych przez wirusa Zair ebolavirus, dla którego takie rozwiązania są dostępne.

Dlatego szczególnego znaczenia nabierają wczesna diagnoza, leczenie objawowe i podtrzymujące, zapobieganie zakażeniom, kontrola infekcji, monitorowanie kontaktów oraz współpraca z lokalnymi społecznościami. W tym przypadku nie można liczyć na pojedynczą interwencję medyczną, która zatrzyma transmisję.

Jakiej pomocy potrzeba

ONZ przeznaczyła dodatkowe 30,5 mln dolarów z Centralnego Funduszu Reagowania Kryzysowego. Organizacja wezwała także do podwojenia możliwości organizowania bezpiecznych pochówków i potrojenia dostępnej liczby miejsc oraz zespołów zajmujących się leczeniem.

Najważniejsze zadania obejmują:

• rozszerzenie nadzoru epidemiologicznego, badań laboratoryjnych i szybkiego dochodzenia w sprawie nowych przypadków;
• wyszukiwanie i monitorowanie kontaktów, zanim pojawią się u nich objawy;
• zwiększenie możliwości leczenia oraz wzmocnienie procedur zapobiegania zakażeniom;
• wykorzystanie sekwencjonowania genomowego do ustalenia, w jaki sposób wirus się rozprzestrzenia;
• skierowanie do pracy większej liczby epidemiologów terenowych, lekarzy i innego personelu medycznego;
• współpracę ze społecznościami, tak aby izolacja, leczenie i bezpieczne pochówki odbywały się z zaufaniem oraz poszanowaniem godności.

Pieniądze są niezbędne, ale same nie rozwiążą problemu dostępu. Zespoły potrzebują również bezpieczeństwa, transportu, regularnych dostaw, wyszkolonych pracowników i długofalowej współpracy z mieszkańcami obszarów dotkniętych konfliktem.

Ryzyko regionalne wymaga stałego nadzoru

Amerykańskie Centra Kontroli i Prewencji Chorób (CDC) informują, że reagują na chorobę wywołaną wirusem Bundibugyo w odległych regionach Demokratycznej Republiki Konga i Ugandy. Jednocześnie oceniają ryzyko dla ogółu społeczeństwa USA i podróżnych jako niskie. W aktualizacji z 12 sierpnia nie potwierdzono żadnego przypadku związanego z tą epidemią w Stanach Zjednoczonych.

Dla regionu najważniejszy pozostaje jednak transgraniczny nadzór epidemiologiczny. Przemieszczanie się ludzi między dotkniętymi obszarami utrudnia ustalenie, gdzie doszło do zakażenia, i może pozwalać na utrzymywanie się niewykrytych łańcuchów transmisji.

Walka z ebolą nie może sparaliżować reszty ochrony zdrowia

Rozbudowa działań przeciw eboli stwarza trudny dylemat humanitarny. Personel, transport, laboratoria i środki finansowe są ograniczone, a przesunięcie zbyt dużej części zasobów może osłabić zwykłe i ratunkowe świadczenia medyczne — w tym leczenie malarii oraz innych poważnych chorób.

Najważniejszy wniosek z obecnych danych nie dotyczy wyłącznie liczby zgonów. Kryzys sprawdza także, czy służby zdołają wcześniej wykrywać zakażenia, bezpiecznie docierać do społeczności, zwiększać możliwości leczenia i jednocześnie utrzymywać działanie całego systemu ochrony zdrowia. Kolejny etap epidemii będzie zależał od stałego międzynarodowego wsparcia oraz skutecznej współpracy lokalnej, a nie tylko od krótkotrwałego zastrzyku pieniędzy.