Sąd Apelacyjny blokuje odebranie 20 miliardów dolarów z funduszy klimatycznych przez EPA Trumpa. Co oznacza to orzeczenie

4 sierpnia 2026 r. podzielony w głosowaniu 6:4 Sąd Apelacyjny Okręgu Dystryktu Kolumbii (D.C. Circuit) zadał poważny cios administracji Trumpa, orzekając, że Amerykańska Agencja Ochrony Środowiska (EPA) bezprawnie zakończyła i próbowała odebrać około 20 miliardów dolarów z dotacji Funduszu Redukcji Gazów Cieplarnianych (GGRF) . Decyzja ta przywraca tymczasowy zakaz (injunction) uniemożliwiający EPA zamrożenie lub odzyskanie tych środków, co stanowi jedną z najbardziej doniosłych prawnych porażek wczesnych wysiłków administracji zmierzających do zdemontowania polityki klimatycznej z czasów prezydentury Bidena . Poniżej przedstawiamy analizę werdyktu, jego podstaw prawnych oraz konsekwencji dla dotkniętych nim organizacji non-profit i przyszłości programu.

Podstawa prawna: EPA naruszyła ustawę o wstrzymywaniu wydatków i ustawę o postępowaniu administracyjnym

D.C. Circuit uznał, że EPA prawdopodobnie naruszyła ustawę o wstrzymywaniu wydatków (Impoundment Control Act) oraz ustawę o postępowaniu administracyjnym (Administrative Procedure Act) . Większość sędziów stwierdziła, że decyzja EPA o anulowaniu dotacji opierała się „wyłącznie na różnicy zdań co do polityki” związanej z ustawą Inflation Reduction Act (IRA), a nie na stwierdzonym marnotrawstwie, oszustwie czy nieprawidłowościach prawnych w samych nagrodach . Sąd uznał, że EPA nie miała ustawowego upoważnienia do jednostronnego anulowania środków, które Kongres już zatwierdził i zobowiązał do wypłaty, określając próbę ich odebrania jako prawdopodobnie bezprawne wstrzymanie wydatków . Trzystronicowa, niepodpisana opinia przywróciła obowiązywanie tymczasowego zakazu wydanego w kwietniu 2025 r. przez sędzię Tanyę Chutkan, który wcześniej został uchylony przez trzyosobowy skład sędziowski .

Ustawa One Big Beautiful Bill Act (OBBBA) nie usprawiedliwia odebrania funduszy

Kluczową kwestią w sprawie było to, czy Sekcja 60002 ustawy One Big Beautiful Bill Act (OBBBA), która uchyliła podstawę prawną GGRF i anulowała niewykorzystane salda, stanowiła retroaktywne upoważnienie dla EPA do zakończenia dotacji . W marcu 2026 r. D.C. Circuit nakazał stronom złożenie dodatkowych pism w tej kwestii . W swoim orzeczeniu z 4 sierpnia sąd stwierdził, że OBBBA nie daje EPA „wolnej ręki”. Sąd zinterpretował przepisy OBBBA jako odnoszące się do przyszłych środków budżetowych i anulowań, a nie jako sankcjonujące wcześniejsze bezprawne działania agencji mające na celu odebranie pieniędzy, które zostały już zobowiązane i wypłacone w ramach poprzedniego porządku prawnego . Środki te zostały już zobowiązane i wypłacone organizacjom non-profit przed wejściem w życie OBBBA, więc nowe prawo nie dawało podstaw do ich odebrania .

Wpływ na działalność: zwolnienia, wstrzymane projekty i przedłużająca się niepewność

Zamrożenie funduszy, które rozpoczęło się, gdy w lutym 2025 r. EPA nagle nakazała Citibankowi wstrzymanie dostępu do środków, a w marcu 2025 r. formalnie zakończyła dotacje, spowodowało poważne zakłócenia wśród ośmiu organizacji non-profit, które otrzymały dotacje :

• Wymuszone zwolnienia i odejścia kadry kierowniczej: Miesiące zamrożonego kapitału zmusiły organizacje do redukcji zatrudnienia i utraty kluczowych liderów. Rewiring America, jedna z organizacji beneficjentów, zwolniła 28% swojego personelu – około 36 pracowników – w maju 2025 r. . Climate United Fund również wysłał pracowników na urlop i stracił kluczowy personel .
• Wstrzymane projekty: Climate United Fund poinformował, że przed zamrożeniem funduszy zobowiązał się lub sfinalizował finansowanie w wysokości ponad 742 milionów dolarów na projekty związane z czystą energią. Cała ta praca została wstrzymana . Projekty mające na celu obniżenie rachunków za energię i wdrażanie rozwiązań solarnych, poprawy efektywności energetycznej oraz infrastruktury dla pojazdów elektrycznych zostały zatrzymane w połowie realizacji .
• Niepewność prawna i finansowa: Nawet po werdykcie z 4 sierpnia, który w teorii przywrócił dostęp do funduszy, decyzja została wstrzymana na kilka dni, aby dać EPA czas na zwrócenie się do Sądu Najwyższego USA o interwencję . Oznaczało to, że organizacje non-profit w dniu wydania werdyktu nadal nie mogły natychmiast wypłacić pieniędzy, co przedłużyło paraliż operacyjny . Werdykt pozwala organizacjom odzyskać dostęp do funduszy po uchyleniu wstrzymania, ale miesiące zakłóceń spowodowały już „zwolnienia i zmiany w kierownictwie” w dotkniętych grupach .

Co dalej? Potencjalna batalia przed Sądem Najwyższym

To orzeczenie nie jest ostateczne. D.C. Circuit wstrzymał wykonanie własnego wyroku, aby umożliwić EPA złożenie petycji do Sądu Najwyższego USA . EPA zapowiedziała, że odwoła się od decyzji, co oznacza, że sprawa może wkrótce trafić do najwyższej instancji sądowej w kraju . Sprawa Climate United Fund przeciwko Citibank przeszła już dramatyczną procedurę sądową – od pierwotnego zakazu sędzi Chutkan z kwietnia 2025 r., przez orzeczenie trzyosobowego panelu z września 2025 r., które go uchyliło, po odwrócenie tego wyroku przez skład en banc 4 sierpnia 2026 r. . Wynik ewentualnej apelacji do Sądu Najwyższego będzie miał poważne implikacje dla władzy wykonawczej, ustawy o wstrzymywaniu wydatków (Impoundment Control Act) oraz losu przełomowych wydatków klimatycznych administracji Bidena.