Gospodarka Rosji pęka w szwach. Oficjalny wzrost PKB o 1,3% maskuje głęboki kryzys

Andriej Klepacz, główny ekonomista państwowego Wnieszekonombanku (WEB.RF), kluczowego banku rozwoju Kremla, 14 sierpnia 2026 roku podczas spotkania Nikitskiego Klubu przedstawił miażdżącą publiczną ocenę sytuacji:

„Nie wygramy tej wojny na wyniszczenie. Żyjemy w złudzeniu, że gospodarka wytrzyma wiecznie, ale straty od uderzeń, sankcji i blokady technologicznej stają się główną barierą makroekonomiczną.”

Kluczowe ostrzeżenia Klepacza

• Wojna na wyniszczenie jest nie do wygrania: Klepacz stwierdził, że Rosja „nie może wygrać konkurencji w wojnie na wyniszczenie”, dopóki Ukraina jest wspierana przez Zachód. Rosja przegrywa zarówno technologicznie, jak i ekonomicznie na arenie globalnej – „a w niektórych aspektach przegrywamy z Ukrainą” .
• Zapaść cywilnych sektorów: Po boomie militarnym z lat 2023–2024 inwestycje gwałtownie spadły, a cywilne gałęzie przemysłu – produkcja samolotów, materiałów budowlanych, lekki przemysł, przetwórstwo spożywcze – pogrążyły się w recesji . Klepacz ostrzegł przed „nieuniknionym kryzysem społecznym” .
• Rosnące koszty ukraińskich ataków: Straty spowodowane ukraińskimi uderzeniami dronów i rakiet na rafinerie, porty, zakłady chemiczne i infrastrukturę logistyczną stają się „zauważalną barierą makroekonomiczną” .
• Upadek technologiczny: Rosja traci w globalnej konkurencji, przegrywając nie tylko z Chinami i USA, ale w niektórych sektorach także z Ukrainą .

Pogłębiający się deficyt budżetowy

• Deficyt budżetu federalnego sięgnął 6,5 bln rubli (2,8% PKB) w ciągu pierwszych siedmiu miesięcy 2026 roku, głównie z powodu gwałtownego wzrostu wydatków państwowych .
• Do kwietnia deficyt wyniósł już 5,8 bln rubli – dwukrotnie więcej niż w analogicznym okresie 2025 roku i więcej niż zakładany na cały rok cel 3,8 bln rubli .
• Deficyt może niemal potroić się względem oficjalnego celu do końca 2026 roku, ponieważ spadające zakupy indyjskiej ropy i rosnące dyskonta niszczą przychody .
• Wpływy z energii spadły do najniższego poziomu od 4 lat – w styczniu 2026 wyniosły zaledwie 393 mld rubli .
• Rząd przygotowuje 10-procentowe cięcia wszystkich wydatków „niewrażliwych” (tj. niewojskowych) .

Presja na konsumentów i zaciskanie pasa w cywilu

• Gospodarstwa domowe przechodzą na tańsze produkty i marki własne w sklepach, ponieważ realne dochody są pod presją .
• Wysoka inflacja i restrykcyjna polityka pieniężna drenują portfele konsumentów, a rynek pracy jest wypaczony przez rekrutację wojskową, która wysysa pracowników z cywilnych sektorów .
• Instytut Gospodarki Światowej w Kilonii (Kiel Institute) określił rosyjską gospodarkę wojenną jako osiągającą stan „strukturalnego wyczerpania” po czterech latach pełnoskalowej wojny .
• Inwestycje w środki trwałe skurczyły się o 14,3% r/r w I kwartale 2026 roku, co odzwierciedla głęboki kryzys inwestycyjny .

Czy presja gospodarcza sama w sobie zmusi Moskwę do zmiany kursu?

Analitycy, z którymi rozmawiały m.in. CNBC, nie spodziewają się, by sama presja gospodarcza zakończyła wojnę . Kluczowe powody:

• Polityczna izolacja: Kreml może utrzymać działanie sektora obronnego, przekierowując zasoby z cywili, a w kraju nie ma zorganizowanej opozycji zdolnej wymusić zmianę polityki .
• Priorytet przetrwania: Reżim Putina traktuje wydatki wojenne jako nienegocjowalne, a cywilna gospodarka jest celowo poświęcana, aby utrzymać produkcję wojskową .
• Ale są też granice: Atlantic Council zauważa, że Rosja jest gotowa „poświęcić swoją cywilną gospodarkę na ołtarzu wysiłku wojennego”, jednak kumulujące się napięcia – deficyt, inflacja, braki kadrowe, zapaść sektorów pozamilitarnych i zniszczenia infrastruktury – narastają szybciej, niż Moskwa jest w stanie sobie z nimi radzić .

Podsumowanie

Wzrost PKB o 1,3% w II kwartale nie jest oznaką zdrowia; to wąskie odbicie napędzane zbrojeniami po wcześniejszym spadku, które maskuje głęboko rozwarstwioną gospodarkę. Klepacz – mówiąc z wnętrza własnego państwowego banku Kremla – publicznie stwierdził, że Rosja nie może wygrać wojny na wyniszczenie z popieraną przez Zachód Ukrainą, że cywilne sektory się załamują i że nadchodzi kryzys społeczny. Większość analityków ocenia jednak, że sama presja gospodarcza raczej nie zmusi Moskwy do zmiany kursu – potrzeba do tego połączenia trwałej presji militarnej, zaostrzenia sankcji i dalszego uszczuplania dochodów, by sytuacja stała się naprawdę nie do utrzymania .