Cieśnina Ormuz na krawędzi: wygaśnięcie rozejmu, nowe ataki i żegluga w zapaści

Żegluga niemal wstrzymana

• Ruch przez Cieśninę Ormuz „praktycznie zamarł w piątek 14 sierpnia” po najnowszych atakach i nowych groźbach ze strony USA .
• Już w lipcu, w ciągu jednej doby przez cieśninę przepłynęły zaledwie 25 statki (spadek z 49 dzień wcześniej) – według firmy analitycznej Kpler to spadek o 50% . Tymczasem przez tę wodną arterię zwykle przepływa około jednej piątej światowych dostaw ropy i gazu ziemnego LNG .

Negocjacje w martwym punkcie i rozszerzone żądania Iranu

• 8 sierpnia irańska Najwyższa Rada Bezpieczeństwa Narodowego przedstawiła USA rozległy zestaw warunków otwarcia cieśniny. Sekretarz Rady Mohammad Bagher Zolghadr oświadczył, że Stany Zjednoczone muszą:
  • trwale zakończyć wojnę z Iranem i jego sojusznikami,
  • znieść morską blokadę Iranu,
  • wycofać wszystkie sankcje,
  • wycofać wojska z regionu,
  • „poprawić swoje postępowanie” i nigdy więcej nie grozić Iranowi .
• Minister spraw zagranicznych Iranu Abbas Araghczi oświadczył 9 sierpnia, że nie toczą się żadne bezpośrednie negocjacje między Teheranem a Waszyngtonem, a mediatorzy wciąż starają się znaleźć sposób na wznowienie rozmów .
• Obie strony formułują coraz bardziej rozbudowane żądania, zamiast dążyć do kompromisu . Wcześniejsze memorandum z czerwca, które zawieszało działania wojenne, faktycznie upadło .

Amerykańska presja ekonomiczna i militarna

• 13 sierpnia USA oświadczyły, że są w stanie utrzymać morską blokadę Iranu „bezterminowo” i zapowiedziały zaostrzenie presji ekonomicznej w miarę zbliżania się terminu wygaśnięcia rozejmu .
• 14 sierpnia USA ostrzegły, że zwiększą naciski gospodarcze po dwóch najnowszych atakach na statki .
• Wcześniejsze rundy presji obejmowały: cofnięcie licencji Iranu na sprzedaż ropy (7 lipca) ; przeprowadzenie setek nalotów na cele irańskie w odwecie za ataki na jednostki ; oraz żądanie przez Donalda Trumpa odszkodowań od Iranu za zgony związane z konfliktem .

Ceny ropy i benzyny

• Ropa Brent zamknęła sesję 14 sierpnia na poziomie 88,52 USD za baryłkę, co oznacza wzrost o 1,45 USD (1,67%), a WTI kosztowała 85,38 USD .
• Międzynarodowa Agencja Energetyczna obniżyła prognozę popytu na ropę w 2026 roku o 1,6 mln baryłek dziennie, powołując się na zakłócenia w Cieśninie Ormuz .
• Ceny benzyny w USA rosną, ponieważ ograniczone dostawy ropy przez cieśninę wywierają presję na krajowe rafinerie; Trump ostrzegł kierowców, by przygotowali się na wyższe koszty .
• W połowie lipca, gdy ruch w cieśninie niemal ustał, ropa na krótko przekroczyła 90 USD za baryłkę .

Oceny ekspertów

• Źródła dyplomatyczne opisują rozmowy jako niezmierzające do porozumienia ani nawet do memorandum na obecnym etapie, a sprzeczne żądania Iranu sprawiają, że porozumienie jest poza zasięgiem .
• Analitycy zwracają uwagę, że Iran praktycznie przedstawił wszystkie swoje kluczowe żądania (wycofanie amerykańskich gróźb, pomoc finansowa i kontrola Iranu nad cieśniną) odkładając na później dyskusję o swoim programie nuklearnym – co jest nie do przyjęcia dla administracji Trumpa .
• Ryzyko przedłużającego się impasu jest wysokie. Bez bezpośrednich rozmów USA–Iran, kanał mediacyjny Omanu wydaje się niewystarczający do pokonania różnic, a obie strony utwardzają swoje stanowiska .